Gay Pride eert dode aidsbestrijders

Directeur Aids Fonds

Het verlies van bij de vliegramp overleden fondsmedewerkers heeft „ongekende impact”.

Zo uitbundig als de Canal Parade ook dit jaar zal zijn, zo sober is het begin. Twee boten van het Aids Fonds varen zaterdag voor de andere boten uit, als eerbetoon aan de collega’s die zijn omgekomen bij de ramp op 17 juli met vlucht MH17 van Malaysia Airlines. Ton Coenen, directeur van het Aids Fonds, noemt het ook een signaal van trots. „Het gat dat ze achterlaten is onbeschrijflijk groot, maar we gaan door.”

Coenen zou op de fatale dag net in Kuala Lumpur in het vliegtuig naar Melbourne stappen voor de 20ste Internationale Aids Conferentie, toen een medewerker hem belde met het nieuws dat een vliegtuig boven Oekraïne was neergestort. „Hij wist dat onze lobbyist Pim de Kuijer op die vlucht zat”, vertelt Coenen.

Later werd duidelijk dat ook programmamanager Martine de Schutter, oud-medewerker Lucie van Mens en aidsonderzoeker Joep Lange en diens partner Jacqueline van Tongeren in het vliegtuig zaten. „Het sloeg in als een bom.”

Dat Coenen enkele uren eerder een vlucht had gehad met dezelfde route, daar stond hij maar kort bij stil. „Dat is bij alles wat er gebeurde langs me heen gegleden. Natuurlijk, ik had ook in dat vliegtuig kunnen zitten, het is zo’n willekeur. Het is een onverbiddelijk lot.”

Even twijfelde Coenen of hij zou terugkeren naar Amsterdam, maar omdat hij al bijna in het vliegtuig zat, besloot hij toch naar het aids-congres in Australië te gaan. „Het was ook wel fijn om er te zijn”, zegt hij. „Pim en Martine kenden door hun werk zoveel mensen. Het was overweldigend om al die reacties te krijgen van mensen die hen hadden ontmoet.”

In Amsterdam waren intussen tientallen medewerkers bij elkaar gekomen om de eerste schok samen te verwerken. Collega-directeur van Stop Aids Now! Louise Deth was uit Zuid-Afrika teruggevlogen, andere collega’s kwamen van vakantie terug. En er werd een condoleanceregister geopend, terwijl de kaarten en bloemen bleven binnenstromen.

„We zijn eerder collega’s verloren, maar niet op deze manier”, zegt Coenen. „Hoe pak je dat aan? Uiteindelijk vonden we dat we mensen zoveel mogelijk de ruimte moeten geven. Iedereen verwerkt het op zijn eigen manier. De een wil graag na een paar dagen weer wat doen, anderen nemen vrij. Dat moet allemaal kunnen.”

De vliegramp heeft ongekende impact op het Aids Fonds, zegt Coenen. De organisatie heeft daarom de hulp ingeroepen van een bureau dat gespecialiseerd is in rouwverwerking en dat richting kan geven hoe om te gaan met dit soort stressvolle situaties in een bedrijf.

Coenen en zijn collega’s zijn er nog niet aan toe om na te denken over wie De Kuijer en De Schutter moeten vervangen. Hij benadrukt de enorme leegte. „Pim was onze enige lobbyist, die sinds 2012 bij ons werkte. Zijn filosofie was dat het goede– dus ook aidsbestrijding en gezondheidsrechten – voor iedereen beschikbaar moet zijn. Dat droeg hij met veel passie uit. Hij nam zelfs vakantie op om als verkiezingswaarnemer voor de OVSE naar moeilijke regio’s als Oekraïne te reizen.”

De Schutter werkte al twaalf jaar voor de organisatie en verbond honderden aidsorganisaties in Europa met elkaar. Coenen: „In Minsk pleitte ze voor hiv-behandeling voor prostituees, drugsgebruikers en homo’s, biseksuelen en transgenders. De overheid was daar niet erg happig op, dus de geheime dienst volgde haar. Ze was een dapper mens en een inspiratie voor ons allemaal.”

Zo is het verlies ook een tegenslag voor de aidsbestrijding. Des te meer reden om toch vandaag met de Canal Parade mee te varen. „Eerst wilden we het dit jaar overslaan. Maar aids is nu eenmaal onmiskenbaar verbonden met de gemeenschap van homo’s, biseksuelen en transgenders. Na overleg met de nabestaanden bedachten we dat dit juist een geschikt moment is om het werk van onze overleden collega’s te eren en gedenken. En om aan te geven dat we er alles aan gaan doen dat werk voort te zetten: wij zullen het virus verslaan.”

    • Anouk Eigenraam