Dranghekken

Een jaar of tien geleden heb ik haar ontdekt. Altijd is ze prachtig aangekleed, kleurrijk, elegant en altijd draagt ze iets anders. Deze week een luchtige gele zomerjurk. Telkens als ik langs haar huis kom kijk ik naar boven en nooit stelt ze teleur. Wat doet ze daar? Ze staat voor het raam, ze kijkt naar de voorbijgangers, de trams, het verkeer in de Eerste Constantijn Huygensstraat. Waarschijnlijk een etalagepop die daar door de bewoners een zelfstandige rol is toebedeeld. Iedere voorbijganger kan haar zien. Ze woont op de tweede etage, niet ver van de Overtoom, bij de tramhalte tegenover de vishandel van de familie Smit.

Daar zouden ze er meer van weten. Zeker, zei de mevrouw achter de toonbank. We kennen haar al jaren. En toevallig, haar eigenaar is een paar weken geleden op de televisie geweest, hij heeft daar van alles over haar en over zichzelf verteld. Ze noemde het programma. Via Uitzending Gemist kunt u het gemakkelijk vinden. Er kwam een klant de winkel binnen, ik wist genoeg, ik bedankte haar hartelijk en ik vertrok. Hoe komt het dat al die jaren deze opmerkelijke pop nooit eerder door iemand van de televisie is gezien? Ten eerste kijken de meeste mensen zelden of nooit naar boven als ze op straat lopen. Controleer het maar bij uzelf. En ten tweede is daar zelden iets bijzonders te zien.

Omdat ik toch in de buurt was, besloot ik even naar het Boomzagertje te gaan kijken. Het beeld van een mannetje dat ook al jaren op een dikke tak van een oude boom in het Leidsebosje staat. Een klein kereltje. Hij heeft één voet op het deel van de tak dat straks afbreekt. Het is de vraag of hij bij de voltooiing van zijn werk het er levend vanaf zal brengen. Het lijkt me een allegorisch beeld, maar wat de maker ermee wil zeggen is me een raadsel.

Amsterdam heeft meer van die beelden met een anonieme maker. Ik weet niet of ze er nog staan, maar als ze verdwenen waren had dat sensatie veroorzaakt. Een paar jaar geleden heb ik een inspectietocht gemaakt. Toen was alles in orde. Aan de Marnixstraat rent een man met een vioolkoffer. Op het Oudekerksplein zie je tussen de keien een hand die een vrouwenborst streelt. Bij de Stopera komt uit het plaveisel een violist tevoorschijn, dat wil zeggen zijn hoofd, een hand en de viool. Al die sculpturen zijn anoniem. Ooit ging het gerucht dat ze door Beatrix, toen koningin, waren gemaakt. Ik kon me dat wel voorstellen. Ze heeft artistiek talent maar in haar positie kun je je het niet veroorloven, ook nog eens als kunstenares beroemd te worden. Later werd gemeld dat de beeldjes van een medicus zijn die voor geen prijs bekend wil worden. In ieder geval hebben we hier te maken met een van de best bewaarde geheimen van de stad.

En de mensen gaan niet in de rij staan om deze kunstwerken te zien. Kunst moet officieel als zodanig zijn erkend om de massale aandacht te trekken. Het beste werkt het in deze tijd als er een gimmick aan wordt toegevoegd. De Mona Lisa was minder beroemd geweest als Marcel Duchamp niet een snor op een reproductie had getekend. Misschien staat dat zaaltje in het Louvre ook daarom wel dagelijks stampvol. Vincent van Gogh is wereldberoemd omdat hij een geniaal kunstenaar was maar ook omdat hij zich een oor heeft afgesneden. Misschien is het ook daaraan te danken dat er dranghekken bij zijn museum aan de Paulus Potterstraat staan. De belangstelling zou nog groter zijn als een beeldhouwer door De Aardappeleters tot een driedimensionale voorstelling was geïnspireerd, zoals De Nachtwacht tot de beeldengroep op het Rembrandtplein heeft geleid.

Waar staan in Amsterdam verder nog dranghekken? Voor de Dungeon aan het Rokin, waar je de onderwereld kunt bezichtigen. Als je er voorbij loopt hoor je al het gekreun en gejammer der eeuwig vervloekten. En bij Madame Tussauds, op de hoek van de Dam en het Rokin. Daar staan dranghekken om van ’s ochtends vroeg tot laat in de middag een internationale menigte in bedwang te houden. Madame Tussauds (genoemd naar iemand die Marie Tussaud heet, geboren in 1761, zoek het maar op in de Wikipedia) is een wassenbeeldenkabinet. Heeft een wassenbeeld iets met kunst te maken? Dat is zo’n vraag waarop je geen goed antwoord kunt geven. In dit kabinet treffen we onder andere Lady Gaga, Jan Peter Balkenende, Picasso, Marilyn Monroe en nog ongeveer honderd anderen. Alle Madame Tussauds’ op aarde zijn eigendom van een Amerikaanse onderneming, de Merlin Entertainments Group. Is de pop voor het raam aan de Tweede Constantijn Huygensstraat kunst of entertainment? Vraag het de eigenaar.