De kring rond de crisis

De kern van het crisisteam bestaat uit bekende gezichten. Maar wie werken er nog meer achter de schermen aan de afhandeling van de ramp met vlucht MH17?

Veel adrenaline, weinig slaap. Veel hectiek en spanning, het nodige snoep- en snackwerk. En ’s avonds samen Indonesische rijsttafel opscheppen uit van die grote gaarbakken.

Ruim twee weken inmiddels is het nationaal crisiscentrum in vol bedrijf, op de extra beveiligde zevende etage van het ministerie van Veiligheid en Justitie in Den Haag.

Zo’n twintig hoofdrolspelers komen er dagelijks samen om de MH17-ramp in goede banen te leiden. Zij managen een crisis van voor Nederland ongewone proporties. Een crisis met heftige emotionele kanten én hoogst riskante geopolitieke aspecten.

Hun crisishandboek is twee jaar geleden opgesteld, na een aantal kleinere rampen waar achteraf de chaos bleek te hebben geregeerd. Denk aan de misgelopen communicatie rond de brand van ChemiePack in Moerdijk, januari 2011.

De kern van het crisisteam bestaat uit twee lagen. De departementale top van de betrokken ministeries bereiden gezamenlijk de grote beslissingen voor die elke dag genomen moeten worden. Die interdepartementale crisiscommissie neemt daar een uur de tijd voor, dat gebeurde de eerste week van de crisis vaak meermalen per dag. Wie niet direct betrokken is, schuift niet aan.

Na hun voorbereiding komen hun bewindspersonen de vergaderzaal binnen. Onder leiding van de premier bespreekt de ministeriële crisiscommissie alle informatie, adviezen en neemt uiteindelijk de besluiten.

De ministers bespreken alleen de echt grote zaken. Deze week bijvoorbeeld de vraag hoe lang de Nederlanders in Donetsk moesten proberen het rampgebied te bereiken, wat elke dag zo moeilijk bleek. We moeten pogingen blijven wagen, besloot het kernteam, dat is Nederland aan de nabestaanden verplicht.

Zo’n beslissing nemen de bewindspersonen met hulp van wat de ambtenaren omgevingsanalyses noemen. Drie keer per dag checkt het crisisteam de ‘stemming van het land’, in kranten, journaals en sociale media, om te zien waar draagvlak voor bestaat bij burgers.

De groep topambtenaren van nu heeft de nodige ervaring. Een groot deel van hen draaide vorig jaar bijvoorbeeld op de achtergrond mee bij de troonswissel van Beatrix en Willem-Alexander. Ook de internationale nucleaire top in Den Haag, afgelopen maart, was een goede generale.

Bij die twee evenementen gingen geen grote dingen mis. De ambtenaren en hun bewindspersonen raakten er wel op elkaar ingespeeld.

    • Mark Kranenburg
    • Annemarie Kas