Daar is-ie weer: de diplomatieke coach

De nieuwe bondscoach Guus Hiddink wil met Oranje aanvallend én realistisch spelen. Een concrete richting voor de selectie is er nog niet. Nederland moet structureel bij de beste acht van Europa horen.

Van links naar rechts: Assistent Danny Blind, bondscoach Guus Hiddink en assistent Ruud van Nistelrooij als staf van het Nederlands elftal bij de KNVB. Foto anp

Mannenvoetbal. Realisme. Overleven. De stoere taal straalt op papier gedrukt meer hardheid uit dan wanneer je ze uitgesproken hoort in het zonnige Zeist uit de mond van de softspoken Guus Hiddink (67). Maar als er iets te destilleren viel uit de perspresentatie van de nieuwe bondscoach van Oranje, terug na zijn bijzondere termijn in de jaren negentig en „trots” weer het gezicht van het Nederlands voetbal te zijn, is dat de WK-mentaliteit waarbij resultaat voor alles gaat onder Hiddink gewaarborgd is.

Reflex van overleven

Zestien jaar na zijn afscheid als bondscoach van Oranje werd Guus Hiddink gisteren gepresenteerd als het nieuwe, doch vertrouwde gezicht van het Nederlands voetbal. Zijn intercontinentale loopbaan bracht hem in contact met vele culturen en opvattingen over voetbal, en wat hij in de Oriënt of nog verder weg vooral bespeurde was „overal die reflex bij spelers: die van het overleven”. Van Zuid-Korea tot Australië, van Real Madrid tot Chelsea en in Rusland: karaktervorming als basis voor prestatie. Dat was al vanaf zijn eerste successen met PSV in de jaren tachtig, waar een uitgenaste ploeg – één van Hiddinks favoriete bijvoeglijk naamwoorden – de Europa Cup I won in het meest glansrijke voetbaljaar voor Nederland. Er werd geruzied in de selectie, maar door de ondergrens – nog zo’n klassieke Hiddink-term – zakte niemand. Daar zorgde de spelers destijds onderling wel voor.

Dat het WK onder Louis van Gaal nu net illustreerde dat Nederland ver kan komen ‘op karakter’ heeft Hiddink alleen maar goed gedaan. „Ook in het buitenland voel je dat het Nederlands voetbal nieuwe kick heeft gekregen”, zei hij. Maar dat moet doorsijpelen naar de eredivisieclubs, naar de jeugd, waar als het aan Hiddink ligt ook de slag gemaakt moet worden naar dat ‘overlevingsinstinct’.

Hij denkt niet in kalenderleeftijd

De gelouterde Hiddink, de oudste bondscoach in de geschiedenis van de (bijna) 125-jarige KNVB, manoeuvreerde zich door de voor de hand liggende vragen over zijn senioriteit. „Ik denk niet zo zeer in kalenderleeftijd. Ik denk: hoe fris is iemand nog? In dat kader beoordeel ik ook altijd de mensen om mij heen”, aldus Hiddink. „Ik vind als je op deze positie zit, moet je jezelf ook een beetje overbodig maken.” Zo zal de langzame transitie naar een jongere bondscoach, opvolger Danny Blind, gestalte krijgen.

Hoewel ze in hun presentatie zo wezenlijk van elkaar verschillen, is de overeenkomst tussen Van Gaal en Hiddink er wel degelijk. Vindt althans Bert van Oostveen, de directeur betaald voetbal van de KNVB. „Beide zijn in staat in korte tijd een succesvol team te smeden, beide hebben een schat aan ervaring. En beide onderhouden goede relaties met de spelers”, zei hij. En ze hebben elkaar ook ‘gebruikt’ in zekere zin.

Na het desastreuze EK 2012 onder Bert van Marwijk begon Van Gaal zijn tweede termijn als bondscoach van Oranje met het tonen van een documentaire van Andere Tijden Sport over de manier waarop bondscoach Hiddink de scherven van zijn EK 1996 ruimde en zo de voorwaarden creëerde voor de prestatie (vierde) op het WK 1998. De belangrijkste te lijmen relatie was toen die met Edgar Davids, en dat lukte, met behoud van gezag.

Wat valt er nu op te ruimen en te lijmen in een saamhorige selectie? Weinig, al zal Hiddinks tact hem nog van pas komen in de afhandeling van een paar pijnpuntjes. De 103-voudig international Dirk Kuijt zei na de troostfinale in Brasilia dat zijn leeftijd nu wel „een issue” zou worden – hij werd vorige week 34. Belangrijkste hoofdpijndossier wordt naar verwachting de houdbaarheid van de nu dertigjarige Wesley Sneijder en zijn fitheid richting het EK 2016. Demotie van Robin van Persie tot reserve-aanvoerder ligt niet voor de hand, maar Hiddink sprak zich niet zonder meer uit voor Van Persie als leider van het team, toen hem gevraagd werd naar hiërarchie tussen de aanvoerder en die andere ster, Arjen Robben.

Geen kraakheldere doelstellingen

De poging tot mediatie tussen Van Persie en toekomstig assistent van Jong Oranje, oud-international Pierre van Hooijdonk, kan alvast gezien worden als eerste opvallende en tegelijk logische daad van de people manager Hiddink. De verbale uithaal van de aanvoerder van het Nederlands elftal naar de – toen – analist van de NOS, kort na de gewonnen troostfinale in Brazilië vorige maand, krijgt zo alsnog een staartje. Maar wel één waarbij de kou uit de lucht halen het voorname doel is, via een gesprek in de nabije toekomst.

Nederland heeft in Hiddink weer een diplomatieke bondscoach, een man wars van polemiek. Keerzijde: geen opwindend betoog tegen machten als de media of de FIFA, geen kraakheldere doelstellingen, geen concrete richting waarmee hij op wil met de selectie. Nederland moet structureel bij de beste acht van Europa horen, zei Hiddink na de perspresentatie op het bondscentrum in Zeist. „Een plek in de halve finale bij het EK past in dat streven.” Oftewel: geen aangescherpte beleidspunten na het succesvolle WK in Brazilië, waar Van Gaal het ook al met die doelstelling – laatste vier halen – moest doen.

    • Bart Hinke