Ze zijn op weg. En beschietingen langs de route zijn uitgebleven

Eindelijk lukte het de OVSE de rampplek van MH17 te bereiken. Vandaag zullen ze er een post innemen. Dat is winst.

Het is ze gelukt. Na een week van frustratie bereikte een konvooi van drie OVSE-wagens, met aan boord ook Kolonel der Marechaussee Kees Kuijs, het MH17-rampgebied voor een korte inspectie.

Terug in Donetsk, Hotel Park Inn, waar de forensische onderzoekers en marechaussees verblijven, kondigde Kuijs gisteravond aan dat de Nederlandse bergingsmissie vandaag Donetsk zal verlaten om een vooruitgeschoven post te betrekken langs de noordelijke route die Kuijs gisteren samen met OVSE-waarnemers verkende. De enkele tientallen experts uit Donetsk zullen daar bijgestaan worden door collega’s die tot nog toe in Charkov verbleven.

De post zal in gebied liggen dat wordt gecontroleerd door het Oekraïense leger, maar vooralsnog zullen de onderzoekers elke dag langs controleposten van de separatisten moeten. Kuijs: „Elke beweging die we maken in dit gebied moet onderhandeld worden. Een regeling voor de pers is daar niet in inbegrepen.” Of journalisten straks nog mee kunnen reizen is dus de vraag. Gisteren konden ze mee in het kielzog van het OVSE-konvooi. Er klonk laag overscherend artillerievuur, hoogstwaarschijnlijk waarschuwingsschoten. Kuijs: „We zullen de condities dag na dag moeten onderhandelen.”

Dat betekent dat ook druk overlegd zal moeten worden met het Oekraïense leger, dat de afgelopen dagen aan een offensief begon in deze buurt. Langs de weg die de OVSE-missie gisteren nam, had het Oekraïense leger zware kanonnen opgesteld, op de route naar de crashsite.

Op de crashsite is het nu rustig

Maar Kuijs is optimistisch. „De crashsite was dood- en doodstil. In de verte heb ik wel wat gerommel gehoord.” Hij zegt dat alles momenteel „vanuit het zadel” gebeurt. Maar de operatie zelf is grondig voorbereid. De missie heeft niet alleen forensisch experts en marechaussees ter beschikking om de velden uit te kammen. Ook aanwezig zijn honden, ontmijningsexperts om na te gaan of er mijnen in het gebied liggen, zoals recente berichten aangaven. En duikers, omdat het een waterrijk gebied betreft.

Ondanks de onzekere omstandigheden in het gebied, is de verhuizing uit Donetsk een belangrijke ontwikkeling. De afgelopen dagen waren de Nederlanders in Donetsk technisch werkloos. Omwille van de veiligheidssituatie in het gebied, verlieten sinds woensdag slechts kleine verkenningsmissies van twee tot drie auto’s het hotel. Gisterenavond zaten de forensische experts in hun officiële blauwe hemden en de potige marechaussees nog steeds loom onder de parasols op het terras van het Park Inn. „Heel erg frustrerend”, noemde een Australische expert de situatie woensdag, op weg naar de bar.

Langs de route die gisteren succesvol bleek, hebben separatisten en Oekraïense militairen zich ingegraven tussen de zonnebloemvelden. Ieder in zijn eigen schuttersputje, geweerlopen steken naar buiten. Op de weg staan legertanks, hier en daar zijn de vangrails door bombardementen omgekruld. De Oekraïense politie die de missie had moeten begeleiden, haakt halverwege af door autopech.

Een uitgebrand tankstation

Aan een Oekraïens checkpoint op weg naar de rampplek, tufte gisteren een tank met tien soldaten voorbij met de Oekraïense vlag erop. Voorbij de barrière van zandzakjes staat een uitgebrand tankstation. Ervoor liggen de glasscherven verspreid.

Deze weg, die ook de Nederlanders vanaf nu wellicht zullen nemen, is stevig onder Oekraïense controle. Maar de situatie verderop blijft onduidelijk. OVSE-voorman Alexander Hug tekende woensdagavond nog een verontrustend schema van de situatie rond het rampgebied. Separatisten en overheidstroepen staan er kriskras door elkaar opgesteld, zei hij. „Het is een labyrint van posities.” En je kan wel met alle partijen bellen voor je het gebied intrekt, maar niemand weet of al die losse groepjes de boodschap ook aan elkaar doorgeven. „Soms hebben ze niet eens een telefoon.”

Met de Oekraïense legereenheden, ver van Kiev, is het niet anders. Uiteindelijk, zegt hij, heb je „slechts één dronken of ongedisciplineerde soldaat nodig om een vuurgevecht van drie uur te ontketenen”.

    • Roeland Termote