Met de linkerhand geschreven dansfilm

Honderden kunstenaars studeerden af deze zomer. Wie springt eruit? Vandaag Eduards Zarins van de Artez in Arnhem.

Het filmpje heeft een onrealistisch decor van kleurig bordkarton: boerenhek, regenboog en twee wolkjes. Zijdelings drentelt een mannetje het beeld in. Achter hem ‘verbergen’ zich slordig nog twee mannetjes. De eerste blijft staan, de andere twee lopen nog een stukje door en houden dan ook één voor één halt. Net een rijtje soldaatjes. Ze dragen beige overals met een brede bies van gele tape. Ze hebben alle drie een andere kleur hoge hoed met pompon op hun hoofd. Onder hun arm klemmen ze elk een rond geel bord.

Ritmisch veren de drie lichtjes door de knieën, als gamehelden in ruststand. Dan besluiten ze weer te gaan lopen en marcheren ze traag voor het hek langs. Het is allemaal knullig simpel en betoverend intrigerend tegelijk.

Het knappe van het naamloze 7,5 minuten durende dansfilmpje waarmee Eduards Zarins (24, Letland) afstudeerde in Arnhem, is dat het vanaf de eerst seconde boeit. Ja, het lijkt rommelig, maar met opzet. „Het basisidee was een korte reis met personages die daar zelf weinig verwachtingen van hebben”, legt Zarins uit. „In die toestand sta je open voor gekkigheid en onverwachte situaties.”

Maar dat avontuur moest beslist saai blijven. Want alleen dan kom je volgens Zarins op een meditatieachtige manier ‘in’ de locatie. „Uit die gemoedsinstelling moest met minimale handelingen iets gebeuren in de choreografie.” Maar een dansfilm durft Zarins zijn examenstuk niet te noemen. „Hoogstens een met de linkerhand geschreven dansfilm. Ik werk vanuit de intuïtie en dan wordt het vanzelf een autonoom kunstwerk, een bewegend schilderij.”

Niet dat Zarins de opnames niet voorbereidt. „Ik had het decor al gemaakt en elementen voor de choreografie bedacht, maar het moest gebeuren met de dansers op de locatie.” Hij deed hun voor wat hij wilde door zelf in het decor te gaan staan en de ruimte op zich in te laten werken. „De dansers vonden het bijzonder dat ik steeds vroeg hoe ze de ruimte voelden. Ze hadden verwacht dat ze los konden gaan in de set. Maar ik wilde dat ze alleen hun ogen een beetje bewogen, of langzaam liepen.”

De dansers, tweedejaars studenten van de Artez Dansacademie in Arnhem, hadden al eerder gewerkt met Eduards Zarins. „Communiceren met een locatie leren ze niet in de opleiding”, zegt Zarins. „Ze vonden het eerst heel simpel, maar na twee dagen opnemen waren ze wel kapot. Simpele handelingen zijn heel intens.”

Voor de vertoning op de examenexpositie in de oude bibliotheek van Arnhem had Zarins met een geel gordijn een ovaal bioscoopje van 5 bij 2 meter gemaakt. „Ik wilde de film laten zien in een draagbaar theatertje dat simpel was, toegankelijk, lief en grappig en dat bij het werk paste.”

De film duurt 7,5 minuten. Er wordt niet in gesproken. Zo nu en dan accentueert een simpel pianoakkoord een verandering. Ook daardoor doet het denken aan korte films uit de Dadatijd met vliegende bolhoeden en andere vreemde avonturen. Volgens Zarins zagen zijn docenten er wel iets van Oskar Schlemmer in. Hijzelf ziet een link met Malevitsj’ opera Overwinning op de zon en ander werk van de Russische avant-garde. Iets wat volgens hem goed past bij zijn Letse afkomst.

Voor de toekomst hoopt Eduards Zarins op voldoende vrije tijd om zijn werk verder te kunnen ontwikkelen. En geld. „Dit werk is af en de volgende dringen zich al op, het gaat maar door. Ik moet doorwerken en heb geen tijd om stil te zitten.”

    • Dirk Limburg