Kleur jezelf lekker zen

Boekwinkels liggen opeens vol met kleurplaten voor volwassenen. Mierzoete prenten, maar ook plaatjes van vliegtuigen uit WO II. Lisette Thooft kleurt mee.

Kleurplaat Tjarko van der Pol

Dat ik dat nog niet eerder deed! Jee, wat liep ik achter. Duizenden, honderdduizenden mensen zijn deze zomer aan het kleuren geslagen. Hoge stapels kleurboeken voor volwassenen lonken naar je in elke boekwinkel. Hele webwinkels zijn er met alleen maar kleurboeken voor grote mensen: zwartwitte lijntekeningen die je inkleurt met kleurpotloden, of viltstiften, of waterverf. Precies zoals vroeger. Netjes binnen de lijntjes blijven. Met het puntje van je tong uit je mond. Helemaal weg van de wereld.

Suf, duf, meisjesachtig? Ja, veel van die kleurplaten zijn dat wel. Vooral geschikt voor Flowlezeressen en jonge vrouwen die gezellige blogs schrijven. Lieve tafereeltjes met slingers, bloemen, blaadjes, vlindertjes, cupcakes. Paisley motieven. ‘Mijn geheime tuin’.

Maar je kunt ook mandala’s (sanskriet voor: cirkels) inkleuren: geometrische vormen in oosterse sferen. Daarbij voel je je al wat minder schaapachtig dan bij die bloemetjes- en bijtjes-platen. Ook zijn er talloze kleurboeken met kunst, bijvoorbeeld Outside the Lines: An Artist’s Coloring Book, met prenten van bijvoorbeeld Keith Haring. Of neem Techellations, 3D-prenten met bijgeleverde 3D-bril, en Day of the Dead Coloring Book of Nature Fractals.

Er zijn zelfs kleurboeken speciaal voor volwassen mannen: Aeroplanes of World War II, en The Story of the Wright Brothers Coloring Book. Het zal niet lang meer duren of we zien bebaarde jongemannen op terrassen van trendy cafés met een doos kleurpotloden in de weer.

Dom werkje

Oké, ik print een prent van internet en kleur hem in. Het is een dom werkje, dat merk je meteen. Je hoeft er niet bij na te denken. Je hebt wel gedachtes maar ze zijn dromerig en luchtig en onbelangrijk: zal ik dit stukje blauw doen, of paars? Dat is nu juist de bedoeling.

Je moet jezelf focussen. Het is echt opletten geblazen, anders ga je over de lijntjes: het is een taakje dat precisie vergt. Opletten minus nadenken = zen.

Het is rechterhersenhelftwerk, zeg maar: dat stuk van je brein waarin je intuïtie zit, je gevoel, fantasie, creativiteit, ruimtelijk inzicht en ook je echte geluksgevoel, althans volgens breinonderzoeker Jill Bolte Taylor die een bloeding kreeg in haar linkerhersenhelft en in een staat van extase naar het ziekenhuis werd gebracht.

Als het logische deel van je hersens zich even koest houdt (het deel waarmee je zinnen maakt, rationeel nadenkt, redeneert, debatteert, twijfelt, conclusies trekt en de wereld in overzichtelijke hokjes indeelt), kun je een gevoel van verbondenheid met het grote geheel krijgen. Daar word je gelukkig van.

Kleur jezelf lekker zen.

Wiebel met je benen

Dat waren zo wat gedachten toen ik zelf een uurtje zat te kleuren. En ik heb nog wel wat tips voor aspirant-kleurders.

Luister er barokmuziek bij, bijvoorbeeld van Bach, het linkshandige genie. Zet een groot glas limonade klaar en drink met een rietje (vruchtensap rekenen we ook goed, maar geen alcohol, dat is vals spelen). Eet iets lekkers onder het kleuren, bij voorkeur iets zoets, waarvan je vieze vingers krijgt, zeg: een croissant met chocoladepasta, waarna je lekker je vingers kunt aflikken. Ga op een hoge kruk zitten als je die in huis hebt, en wiebel met je benen (beide benen!). Dit alles haalt het innerlijke kind in je naar boven en versterkt het rechterhersenhelft-effect.

Het heeft iets puurs om kleur te brengen in het zwart-witbeeld dat voor je ligt. Alsof een zwartwitfilm langzaam overgaat in kleur. Probeer echt het hele blad vol te kleuren, houd vol – het werkje wordt steeds moeilijker en uitdagender.

Als je je toch verveelt (jammer, maar begrijpelijk en vergeeflijk), dan adviseer ik het kleurwerk te verrichten met de niet-dominante hand. Dus rechtshandigen kleuren links en omgekeerd. Ook dat doet je met een schokje in je eigen kindertijd belanden, toen je nog niet zo handig was.

Mijn belangrijkste tip: maak er geen prestatie van. Je best doen is prima, maar de beste willen zijn, is contraproductief. Want de clou is natuurlijk dat je ‘procesgericht’ bezig bent in plaats van ‘resultaatgericht’. Vrijwel alles wat wij doen, moet resultaat opleveren. Het is bedoeld om beoordeeld te worden door anderen. Daarmee zetten we onszelf klem, qua rechterhersenhelft.

Veel complimentjes

Uit onderzoek weten we dat tekenende kinderen die veel complimentjes krijgen, eerder stoppen en minder creatief worden dan kinderen die met rust gelaten worden. Alles wat naar een beloning hengelt, wat origineel gevonden wil worden of hip of kunstzinnig, duwt je stevig naar je linkerhersenhelft.

Daarom zou ik ook ten strengste afraden om het werkje na afloop te fotograferen en op internet te zetten, zoals helaas veel gebeurt. De juiste plaats voor het eindproduct is de prullenmand, of de oudpapierbak. Net als een mandala die uit zand is gemaakt – uiterst aandachtig gevormd door een groep monniken, in een wekenlang proces, en ceremonieel vernietigd zodra hij af is, om de toeschouwers te doordringen van de vluchtigheid van het bestaan. Tegenwoordig worden die mandala’s natuurlijk gefotografeerd, maar dat is dus ook helemaal niet de bedoeling.

Kleurplaat af? Weg ermee!

Nou goed. Insturen voor de nrc.next-kleurwedstrijd lijkt me geoorloofd, mits geheel in zensferen ingekleurd en zonder enige verwachting opgestuurd. In een envelop, dat ding, en vergeten. Volgende plaat. En opnieuw wegdromen.

    • Lisette Thooft