Dit keer verslaat de Arabier de Fransen

Lawrence Adbu Hamdan, The Syrian Revolution Commanding a Charge (2014). Naar Gericaults ‘Officier de chasseurs à cheval de la garde impériale chargeant’ (1812) Foto M HKA

De Syrische zakenman had zich helemaal ingenesteld in het Britse leven. Hij maakte zich aristocratische gewoontes eigen, zoals vossenjacht, en kocht een landgoed in Wales, waarbij hij de eigenaar zo’n goed bod deed, dat hij diens hele interieur en kunstcollectie erbij kon overnemen. Britser kan een mens niet worden. Maar toen hij die eerste avond door zijn stille villa liep, voelde hij zich onprettig. Hij draaide zich om en keek recht in de kille ogen van een Franse officier, op een kopie van een schilderij van Géricault, die twee eeuwen eerder een triomfantelijke overwinning bij een veldtocht tegen de Arabieren schilderde.

Geen wonder dat de Syriër zich niet thuis voelde. Maar hij zou revanche nemen... Een tijd later gaf hij een feest, met whisky en sandwiches, waar een van de lords naar een schilderij liep en zijn mond open viel... „Why, that's Géricault, isn’t it...?”

Nee, dat was het niet. Want op deze nieuwe ‘Géricault', geschilderd in 2010, zit de Syrische Sultan Pasha Al-Atrash op het paard en worden de Fransen afgeslacht. De zakenman liet dit werk schilderen om het koloniale verleden te hernemen. Zo kon hij een plek opeisen in de Britse cultuur en zijn identiteit bepalen.

Deze doeken hangen met filmische toelichting in een installatie van geluidskunstenaar Lawrence Abu Hamdan, in een grote groepstentoonstelling over identiteit in het Antwerpse museum Mhka. Oscar Murillo zet apparaten neer voor het maken van keramische kokosnoten – als je een exotisch symbool overal kunt fabriceren, wordt culturele identiteit verplaatsbaar. Nástio Mosquito draagt in het videowerk 3 Continents een verklaring voor dat hij Europa en de VS heeft gekocht, geconfisqueerd.

Dat dit een complexe conceptuele tentoonstelling is – trek er maar drie uur voor uit – is op zich heel begrijpelijk. Maar dan het wel lonen om je te verdiepen in die ander. Als je na veel hermetische installaties en wollige teksten ontdekt dat een bolle vorm staat voor de buik van iemands vader (Eloise Hawser) en dat protheses de media voorstellen (Pennachio Argentato), dan zijn dat onzinnige persoonlijke symbolen, geen gedeelde ruimte, geen diepere inzichten. Het probleem wordt onbedoeld verwoord door de tekst over Juha Laakkonens installatie van zakken puin, zaagsel en wol: „Nauwgezette oefeningen die plaatsvinden zonder dat er ook maar iemand anders aanwezig is, en daarom alleen gevalideerd kunnen worden door de auteur zelf.”

Om de vragende titel van de expositie Don't You Know Who I Am? te beantwoorden: nee, geen idee.

    • Sandra Smets