Bestand Israël en Hamas houdt slechts uren stand

Na internationale druk begonnen Israël en Hamas vanochtend een bestand. Meteen was al duidelijk dat het geen inleiding was tot een einde van het conflict.

Een nieuw humanitair bestand tussen Israël en de Palestijnse organisatie Hamas in de Gazastrook heeft vanochtend slechts een paar uur standgehouden.

Na een nacht van zeer zware gevechten en raketaanvallen over en weer ging vanochtend om zeven uur Nederlandse tijd het staakt-het-vuren in. Dat kwam niet toevallig te midden van grote internationale woede over de Israëlische aanval op een VN-school vol vluchtelingen in Gaza. Daarbij vielen ten minste 16 doden.

Internationale bezorgdheid groeide al over de oorlog, die aan Palestijnse zijde bijna 1.500 Palestijnen, vooral burgers, het leven heeft gekost. Aan Israëlische zijde zijn 61 militairen en drie burgers om het leven gekomen.

Dit bestand was wel het meest ambitieuze sinds het begin van het Israëlische offensief op 8 juli, maar het was meteen al de vraag of het de inleiding zou zijn tot beëindiging van deze oorlogsronde. De situatie was zeer wankel. Nog geen twee uur na het ingaan van het bestand werd al een Israëlische tankbeschieting gemeld, waarbij volgens Palestijnse bronnen 40 mensen werden gedood. Beide partijen beschuldigden elkaar meteen van het schenden van het bestand. In Israël klonken al weer snel de sirenes die waarschuwen voor raketten.

Hoe dan ook liggen de eisen van beide partijen ver uit elkaar: Israël eist demilitarisering van de Gazastrook, Hamas wil dat de Israëlische en Egyptische blokkade daarvan wordt opgeheven. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry, die het staakt-het-vuren vannacht met VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon bekendmaakte, waarschuwde dan ook meteen dat er „geen garanties” waren dat dit akkoord wél tot resultaten zou leiden.

Het staakt-het-vuren, dat de Verenigde Staten en de Verenigde Naties hadden bewerkstelligd, zou 72 uur duren en de burgers even respijt geven en hulpverleners in staat stellen het gebied te bevoorraden en eerste reparaties te verrichten aan water- en stroomvoorziening. Israëlische en Palestijnse delegaties zouden in de tussentijd in Kairo onderhandelen over een definitief einde aan deze oorlog, de derde in vijf jaar na die van 2009 en 2012. Ook de VS zouden aan het overleg deelnemen. Israëliërs en Amerikanen praten niet rechtstreeks met Hamas. Dat beschouwen zij immers als een terroristische organisatie zolang het Israël niet erkent en geweld afzweert.

Het is nog onduidelijk welke rol Egypte zou spelen, dat vaak in dit soort situaties heeft bemiddeld, maar sinds de militaire staatsgreep van een jaar geleden onomwonden de Israëlische strijd tegen Hamas steunt. Qatar en Turkije hebben zich ook aangediend als bemiddelaar, maar die worden aan Israëlische kant weer als bondgenoot van Hamas gezien.

Hamas en Israël hadden beloofd het staakt-het-vuren te eerbiedigen, maar tegelijk meegedeeld te zullen reageren als de ander de vijandelijkheden zou hervatten. Beide partijen zitten feitelijk bovenop elkaar. Israëlische troepen zijn immers op de grond in de Gazastrook waar zij tunnels vernietigen die Hamas de afgelopen jaren onder de grens met Israël heeft gegraven. De Israëlische premier Netanyahu wilde niet akkoord gaan met enig bestand dat deze activiteit opschort.

De Israëlische regering lanceerde het offensief om een einde te maken aan raketbeschietingen door Hamas en andere Palestijnse groepen in de Gazastrook op Israël. De grondoperatie die 17 juli begon was echter primair gericht op de eliminatie van de tunnels, die volgens Israël een ernstige bedreiging voor de veiligheid van Israëlische burgers vormen. Later kwam weer de eis van demilitarisering van Hamas aan de orde. Volgens opiniepeilingen staat de Israëlische bevolking in grote meerderheid achter de oorlog. Hamas hamert op beëindiging van de blokkade die de Gazastrook sinds 2007 verstikt. De inwoners van Gaza steunen Hamas daarin.

    • Carolien Roelants