Maffe komedie als klassiek leerstuk

Jonge klassieke talenten uit de hele wereld komen naar Gelderland om mee te doen aan de avontuurlijke NJO Muziekzomer.

Repetitie van muzikale komedie Die stumme Serenade in theater Luxor Live. Foto Flip Franssen

Met een ijselijke gil springt sopraan Charlotte Janssen tevoorschijn tussen de gordijnen: ze is in haar slaap door een vreemde man gekust. Zo begint een dolle stoet plotwendingen, champagnemelodietjes en personages in vrolijke jarendertigkostuums.

In het Arnhemse Luxor Live, ooit een jugendstilbioscoop en tegenwoordig intiem poppodium, repeteert het NJO Die stumme Serenade van Erich Korngold. De keuze voor dit onbekende werk is opvallend: eigenlijk is het geen opera maar een operette of musical comedy, door Korngold geschreven vlak na de Tweede Wereldoorlog. Dat de componist tijdens zijn lange verblijf in Hollywood al veel filmmuziek had geschreven, valt goed te horen. De talrijke gesproken dialogen geven Die stumme Serenade bovendien het karakter van een cabaretvoorstelling.

Maar waarom is uitgerekend deze partituur uitgekozen als gezichtsbepalende productie van de NJO Muziekzomer? Zijn de jonge internationale talenten die in deze jaarlijkse zomercursus op bijzondere locaties in Gelderland bijeenkomen, niet beter gebaat bij het oefenen op het ijzeren repertoire? „Natuurlijk kun je wel elk jaar een Mozart-opera programmeren”, zegt artistiek leider Wim Vos. „Maar het NJO is juist bedoeld voor de avontuurlijke student. We bieden een overlap met dans, theater, en nu ook met lichtere muziek.”

Vos koos voor Die stumme Serenade uit praktische overwegingen (kleine bezetting, geschikt voor kleine zaal). Maar ook „omdat operazangers het lichtere repertoire moeten beheersen, zodat ze later zo flexibel mogelijk zijn.” Voor de operaproducties werkt het NJO samen met De Nederlandse Opera Academie.

Die stumme Serenade is even wennen voor de jonge zangers. „Ik heb maar één aria”, zegt bariton Vincent Spoeltman. „De rest van mijn tekst is gesproken.” Toch heeft hij als politiechef een grote rol: hij moet er achter komen wie een bomaanslag pleegde op de Italiaanse minister-president, en tegelijk achterhalen wie diens vrouw Silvia in haar slaap lastigviel. Het blijkt de kledingontwerper Andrea Coclé te zijn, die haar een serenade bracht die ze echter nooit heeft gehoord (een ‘stomme serenade’ dus).

„Het verhaaltje is nogal maf”, geeft Spoeltman toe. „Maar het verteltempo ligt hoog, en ik moet mij voortdurend sprekend tot het publiek richten. Dat kost veel energie.” Dit stuk vergt „drie blikjes Red Bull en twee pittige Mexicaanse taco’s”, zegt bariton Emanuel Franco. „De lichte toon vraagt om een hoger en jazzy baritongeluid, dat is heel anders dan Puccini en op z’n eigen manier moeilijk.”

Regisseur Marc Krone ensceneert Der stumme Serenade in een cabaretsetting met het publiek aan kleine tafeltjes. Krone komt uit de theaterwereld en heeft veel operette-ervaring. „Klassiek opgeleide zangers hebben bij de bachelor meestal geleerd om met één hand op de piano zo stil mogelijk te staan, om het vocale instrument te laten ontspannen. Maar zodra ze puur gesproken dialoog krijgen, zoals hier, dan hebben ze geen flauw idee hoe met elkaar te communiceren. Hoe verhoud je je tot de ander als de muziek geen houvast geeft? Leren acteren is dan een onvoorstelbare inhaalslag. Maar het leuke is dat deze zangers door keihard te werken het onvoorstelbare ook echt hebben bereikt. Mooi, want voor zangers is de concurrentie straks torenhoog.”

Bariton Spoeltman beaamt: „Van zangers wordt een veel grotere acteerprestatie gevraagd dan dertig jaar geleden. Flexibiliteit is alles.”