Ik check de helden subiet op hun uiterlijk

Joyce Roodnat

Over The Homesman; ideale mannen in het Allard Pierson Museum; Fading Gigolo; Circus Treurdier: Spektakel X

Het is een mooie film, The Homesman. Een western die het genre aan diggelen slaat. Niks melancholieke lonesome cowboys. Het leven in het Wilde Westen was hard en uitzichtloos, stelt deze film, en het lijden was te groot. Dus worden alle vrouwen gek (zelfs de heldin van het verhaal, ze verhangt zich. Ineens). Alle mannen ook, maar die hebben het zelf niet door.

Al die mannen serveren eensgezind de vrouwen af op hun uiterlijk, The Homesman wijdt er sterke scènes aan. We zien een vrouw een man een huwelijksaanzoek doen. Ze is sterk, heeft goede vooruitzichten en een eigen bedrijf. Precies de dingen die van een man een geschikte partner maken. Maar die man, die dus zijn handjes dicht zou moeten knijpen, wijst haar direct af. Want hij vindt haar lelijk (wat ze niet is, maar dat is een ander verhaal).

Zelf bekreunen die mannen zich he-le-maal niet om hun uiterlijk, en daarmee behagen ze de andere mannen. Wat belangrijk is, wil je als man in het Wilde Westen overleven. (Let op: de man in het nette pak is de onbetrouwbare hond).

Uitgerekend in het Allard Pierson Museum in Amsterdam zie ik het weer, op de tentoonstelling De verheerlijking van de man. Hedendaagse fotowerken worden er vervlochten met archeologische vondsten. Dankzij bijvoorbeeld Hercules (2013) van de Britse fotograaf Paul Scala geniet ik nu niet alleen van de tekenkunst op Oudgriekse schalen, maar check ik de helden ook subiet op hun mannelijk schoon. Spierbundels maken de dienst uit, de rest is bijzaak.

Hetero of homo, mannen spiegelen zich zacht aan die vechtkracht, die vinden dit mooi. Voor vrouwen zijn die spierbundels aardig maar ook een beetje eng. En trouwens, wat moet je met een man die zijn aandacht daaraan besteedt en niet aan haar?

Ook het vrouwelijk ideaalbeeld van de man tref ik in de bioscoop, in Fading Gigolo. Regisseur John Turturro speelt zelf de hoofdrol.

Strikt genomen is hij geen mooie man en jong is hij ook niet. Maar och wat is hij sexy. Teder. Aandachtig. Pezig (dus niet lui). Hij steelt de show. Ik snap meteen dat die mooie rijke vrouwen zich van zijn diensten als gigolo verzekeren.

Genoeg over mannen, naar het theater. Naar Spektakel X. Op grond van eerdere voorstellingen van het gezelschap (het heet Circus Treurdier maar daar moeten geen conclusies aan verbonden worden), verwacht ik iets goeds. Hm. Het decor en de typetjes zijn een cliché en de acteurs zijn moed-der-wanhoop-monter. Hier worden Alex van Warmerdam en zijn cirque hyperrealiste nagevolgd, maar looiig, zonder zijn knispering. Even doorzetten. De muziek en de songs zijn goed. Dit kan nog best gaan swingen.

Nu tekent zich het onderwerp af: massahysterie – zie de titel. Die echoot ‘Project X’, het tienerfeest in Haren, 2012, dat ontspoorde doordat de jarige met een onhandige manoeuvre op Facebook de halve wereld uitnodigde. Ze bedoelde het niet zo maar het dorp stond op zijn kop. Voortuinen werden gemolesteerd en er vielen gewonden.

Maar daar gaat Spektakel X niet over. Helaas. Hier moeten we het doen met de bekende ellende van een vermeend pedoseksuele buurman.

Het publiek krijgt plastic brood, groente en fruit uitgedeeld. Ik word ongedurig. Ja hoor, we worden uitgelokt om te gooien. Terwijl we heel goed weten dat die buurman onschuldig is (maar ook dat die buurman een acteur is, dus wat doet het ertoe?)

Anderhalf uur later. Pauze. Ik houd het voor gezien. Misschien wordt Spektakel X alsnog geweldig, maar dat risico neem ik dan maar.

Is dit een verloren avond? Niet. Dankzij die blootsvoetse vrouw op de basgitaar. Zeldzaam, zoals zij met haar spel versmelt, haar lichaam een snaar, haar gezicht een rockpsalm. Ze heet Dorien van Gent. Ze loopt stage bij Treurdier en ik prijs me gelukkig dat ik haar zag spelen.