Geen passend onderwijs? Dat gaat geld kosten

Gemeenten pakken de bureaucratie rond onderwijs niet aan, zegt de Kafkabrigade.

Gemeenten doen nog niet genoeg om bureaucratie tegen te gaan. Tegelijk negeren ze belangrijke thema’s, zoals de invoering van ‘passend onderwijs’. Dat zegt het activistische onderzoeksbureau Kafkabrigade, dat hier onderzoek naar deed. Het bureau nam de akkoorden van de nieuwe coalities in de tien grootste gemeenten onder de loep.

Besturen van reguliere en speciale scholen zijn per 1 augustus verplicht om een geschikte plek te vinden of te scheppen voor elke leerling die zich aanmeldt, ook als zij extra zorg behoeven. Volgens directeur Arjan Widlak van de Kafkabrigade denken veel mensen dat dit ‘passend onderwijs’ alleen onder verantwoordelijkheid valt van regionale samenwerkingsverbanden van scholen. „Maar dat is niet waar. Je vraagt je bijna af of gemeenten wel goed op de hoogte zijn. Passend onderwijs dreigt de vergeten decentralisatie te worden.”

Waaruit blijkt dat?

„We zien dat colleges vrijwel allemaal weinig aandacht hebben voor het terugdringen van bureaucratie rond onderwijs. Sommige colleges noemen passend onderwijs überhaupt niet. Terwijl het zo’n belangrijk thema is. De samenwerkingsverbanden en de gemeenten moeten hun beleid op elkaar afstemmen als het gaat om bijvoorbeeld leerlingenvervoer, huisvestiging en leerplicht. Ze zijn er samen voor verantwoordelijk een passende plek voor ieder kind te vinden. Als dat mislukt, kost dat de gemeente geld. Want kinderen die zonder startkwalificatie van school komen zijn vatbaarder voor gezondheidsproblemen, armoede en sociale uitsluiting, en kosten de samenleving geld. Geld dat straks grotendeels uit het budget van gemeenten moet worden betaald.

„Verder kan er wat bureaucratie en onderwijs betreft nog veel verbeterd worden. Neem leerlingenvervoer. Ouders moeten de vergoeding aanvragen. Dat is een hoop rompslomp, ieder jaar opnieuw. Terwijl de problematiek van het kind vaak niet verandert tijdens de schoolcarrière.”

Zijn er ook thema’s die wel goed zijn opgepakt door gemeenten?

„Ja. Nieuwe coalities besteden veel aandacht aan jeugdzorg en ruimtelijke ordening. Maar ook aan ondernemers. Het moet voor hen eenvoudiger worden om vergunningen aan te vragen. Sommige gemeenten richten een ondernemersloket op, zoals Breda, of een ondernemersplein, zoals Almere. Amsterdam heeft een paarsekrokodillenbrigade ingevoerd om de dienstverlening aan ondernemers te verbeteren.”

Amsterdam is voorloper in het terugdringen van bureaucratie.

„Nou! Bijna ieder hoofdstuk van het coalitieakkoord bevat concrete voorstellen voor minder onnodige regelgeving. Honden-, roerendezaak- en reclamebelasting en precariorechten worden afgeschaft en vervangen door minder specifieke en meer algemene regels.

„Almere daarentegen doet het een stuk minder goed. In het coalitieakkoord staat slechts terloops iets over de aanpak van bureaucratie. Erg concreet wordt het allemaal niet.”

Waarom is het zo belangrijk die bureaucratie tegen te gaan?

„Onnodige of tegenstrijdige regels kosten tijd, geld en ergernis. En het leidt er soms zelfs toe dat mensen bepaalde zaken niet voor elkaar krijgen, terwijl ze er wel recht op hebben. Het is aan de politiek om dit te veranderen. Zeker nu gemeenten steeds meer taken krijgen, zoals het passend onderwijs. Want dat is ingewikkelde materie.”