De tunnels die Israël meer schrik aanjagen dan alle raketbeschietingen

Een Israëlische legerofficier loopt bij de ingang van een tunnel die door Hamas gebruikt wordt. Foto AP/ Jack Guez

Bestand of niet, wij gaan door met het onschadelijk maken van het ondergrondse netwerk van Hamas. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu liet vanochtend nog maar eens blijken hoe serieus het land de tunnels van Hamas neemt.

Het ondergrondse netwerk van de Palestijnse militante beweging zorgt misschien nog wel voor meer angst dan de raketbeschietingen vanuit Gaza. De afweersystemen van Israël maken de overgrote meerderheid van die raketten immers toch onschadelijk.

De onverwachte tunnelaanvallen van Hamas hebben “de collectieve psyche” van de Israëliërs “opgeschud”, schreef The New York Times deze week. Volgens de krant worden er door Israëliërs overal, van cafés tot speeltuinen tot aan de sociale media horrorscenario’s “uit actiefilms” uitgewisseld: wat als er opeens bewapende mannen van onder een kinderdagverblijf boven de grond komen? Of in een eetzaal? En dan willekeurig mensen doden.

Ontvoering van een soldaat

De tunnels van Hamas zijn er al ruim tien jaar. Ze werden in eerste instantie gebruikt voor de smokkel van goederen vanuit Egypte. Ze zijn nog steeds vooral voor ‘intern gebruik’ binnen Gaza. Om te bevoorraden zonder gedetecteerd te worden.

Maar Hamas groef ook tunnels vanuit Gaza naar Israëlisch grondgebied. Pas enkele jaren geleden bleek dat Hamas daadwerkelijk via hun tunnels Israël kon infiltreren. In 2006 werden twee Israëlische soldaten gedood en werd een andere, Gilad Shalit, gevangen genomen door militanten door middel van het tunnelnetwerk. Hamas hield hem vijf jaar lang vast, totdat hij in 2011 uiteindelijk werd vrijgelaten in ruil voor 1.027 Palestijnse en Arabische gevangenen.

De angst voor verrassingsaanvallen van Hamas via wat Israël “terreurtunnels” noemt, is de afgelopen weken reëel geworden. Afgelopen maandag was er voor de zesde keer een aanval, nu dodelijk. Vijf Israëlische soldaten kwamen om.

Van die aanval zijn door Hamas beelden gemaakt, naar buiten gebracht door zijn militaire vleugel. Een waarschuwing vooraf: de beelden kunnen schokkend zijn:
http://youtu.be/5NAhozItSq0

Chipszakjes en een drilboor

De geheime tunnels kosten tussen de 500.000 en 2 miljoen dollar (373.000 tot 1,5 miljoen euro) per stuk om te bouwen en het kost een jaar om een kilometer tunnel klaar te hebben, schat Israël volgens persbureau Reuters. Enkele tunnels die de afgelopen tijd door Israël vernietigd werden, lagen tot wel 25 meter diep onder de grond.

Deze week kregen wij, als publiek, meerdere inkijkjes in hoe zo’n tunnel er precies uitziet. Israël nodigde journalisten uit voor een rondleiding. Zo ook Jodi Rudoren van The New York Times, die begeleid werd door een Israëlische kolonel:

“Colonel Azulai, 36, led the way down a huge sand-walled crater that Israel dug to get access to the Ein Hashlosha tunnel, and crouched inside. It was perfectly straight; concrete blocks stood neatly side by side, topped by curved ones. Along one wall ran an iron bar supporting electric cables, including one added by the Israelis. At one point, a few blocks of concrete were missing, rough natural rock in their place. At another, a crushed dirty water bottle was stuck in the bar. There were a few splashes of green paint.”

Ze schrijft dat soldaten in de Ein Hashlosha-tunnel veel spullen waren tegengekomen, van chipszakjes uit februari, dadels en water tot geweren en granaten. In de tunnel waren er ook kleine ruimtes om in te slapen of te verstoppen. Ook lag er een drilboor, volgens de kolonel “een heel goede”, waarmee de tunnel werd gegraven.

Ook CNN-journalist Wolf Blitzer kreeg een rondleiding:

Vernietiging

De vernietiging van de tunnels is een topprioriteit voor Israël en de reden waarom het land zijn offensief in Gaza uitbreidde naar de grond. “We zullen niet met onze operatie stoppen voordat de tunnels van Hamas onschadelijk zijn gemaakt, waarvan het enige doel is om onze burgers en kinderen te doden”, zei Netanyahu eerder deze week.

Dat vernietigen gebeurt ook wel – Reuters schrijft dat er tot nu toe zo’n 32 tunnels zijn ontdekt, ongeveer de helft is ook vernietigd -, maar er zijn er naar schatting nog tientallen onontdekt.

Shimon Daniel, brigadier-generaal van de Israëlische reservisten, zegt volgens NPR dat het in feite tegenwoordig makkelijker is de tunnels te ontdekken, omdat ze redelijk diep onder de grond liggen, diep genoeg om door de technologie waarvan Israël gebruikmaakt gedetecteerd te kunnen worden. Vroeger was dat lastiger, want toen lagen de tunnels dichter bij het oppervlak.

Maar het probleem met de nieuwe tunnels is dat de ingangen in Israëlisch grondgebied alsnog te dicht bij de grond liggen, te dicht voor de radar om ze te lokaliseren.

Beelden van een tunnel en de vernietiging ervan:

Onderschatting

Israël zou jaren niet op de hoogte zijn geweest van hoe groot het probleem van de tunnels daadwerkelijk is, maar The Jerusalem Post schrijft dat dat niet waar is. In 2007, het jaar na de ontvoering van soldaat Shalit, kwam er een rapport uit waarin stond dat er sprake is geweest van “aanhoudend falen” van Israëlische kant.

Yuval Steinitz, de inlichtingenminister, verdedigde deze week de manier waarop Israël met de tunnels is omgegaan:

“Jullie weten dat het niet altijd zo is dat wanneer we bedreigingen hebben, we ook overgaan op een groots grondoffensief om ze onschadelijk te maken.”