Vrees voor wereldwijde ebola-epidemie onterecht

Nigeria houdt zijn hart vast nu dodelijk virus in miljoenenstad Lagos is opgedoken.

Ebola in West-Afrikaanse landen

De schrik zat er goed in toen dit weekend bekend werd dat in de Nigeriaanse stad Lagos, met 21 miljoen inwoners, een patiënt was overleden aan ebola. Het ging om een diplomaat afkomstig uit Liberia. Op 20 juli stapte hij nog gezond en wel op het vliegtuig, maar al tijdens de vlucht kreeg hij ziekteverschijnselen: overgeven en diarree. Bij aankomst werd hij onmiddellijk getest: inderdaad ebola. De man werd in isolatie verpleegd, tot zijn dood vrijdag.

Het toestel van de Nigeriaanse maatschappij Asky Airline waarmee hij vloog, had ruim honderd andere passagiers aan boord, van verschillende nationaliteiten. Het maakte nog een tussenlanding in Togo, waar mensen van boord gingen en anderen instapten. De gezondheidsautoriteiten in Nigeria hebben onmiddellijk alles in het werk gesteld om de mensen op te sporen met wie de man in direct contact is geweest.

Het ebolavirus besmet mensen alleen door direct contact, via speeksel, braaksel, ontlasting, bloed. De incubatietijd (de tijd die verstrijkt voordat de eerste verschijnselen zich voordoen) is ongeveer drie weken. Of de man andere passagiers heeft besmet, zal dus pas over twee weken duidelijk zijn. Het Nigeriaanse ministerie van Gezondheid heeft gezegd dat het bijna vijftig mensen die op dezelfde vlucht zaten, in de gaten houdt. Mocht één van hen ziek worden, dan zal er opnieuw een intensief contactenonderzoek moeten volgen om het virus geen kans te geven zich verder te verspreiden. Een ebola-uitbraak in miljoenenstad Lagos zou een ramp zijn.

De ‘ontsnapping’ van het virus naar Nigeria voedt de angst dat ebola zich verder over de wereld zal verspreiden en zal uitmonden in een zeer dodelijke pandemie. Maar volgens epidemiologen leent zo’n doemscenario zich wel leent voor spannende filmscripts, maar snijdt het in werkelijkheid geen hout. Het ebolavirus is behoorlijk dodelijk voor de ongelukkige die het treft (in de huidige epidemie sterft zeventig procent van de patiënten), maar het virus verspreidt zich maar moeilijk. De meeste passagiers in het toestel van Asky Airline zullen geen gevaar hebben gelopen, met de dood zo vlak in de buurt. Alleen bij direct contact met de patiënt of zijn lichaamsvloeistoffen kan het virus overspringen.

Dat maakt ebola een ‘kleine’ infectieziekte, zeker als je het vergelijkt met griep. Het griepvirus kan via de lucht mensen besmetten, waardoor er veel sneller grote groepen geïnfecteerd raken. Omdat er geen fysiek contact nodig is, kan het met gemak overspringen op volstrekte vreemden, toevallige voorbijgangers.

Aan een gewone seizoensgriep overlijden jaarlijks naar schatting een half miljoen mensen, bij een grieppandemie nog veel meer. De uitbraak van ebola in West-Afrika trof in een half jaar iets meer dan duizend mensen, van wie er bijna zevenhonderd zijn overleden.

Door de noodzaak van direct lichamelijk contact is een uitbraak makkelijker te stoppen. Natuurlijk blijft de mogelijkheid bestaan dat iemand ongemerkt geïnfecteerd is geraakt in Guinee, Liberia of Sierra Leone en de besmetting per vliegtuig meeneemt naar een ander land. Maar omdat gezondheidsautoriteiten nu overal ter wereld alert zijn op ebola, zal het virus geen kans krijgen zich verder te verspreiden. Door de onmiddellijke isolatie van de patiënt en het opsporen van zijn contacten wordt dat in de kiem gesmoord.