‘Misvormde groenten worden weggegooid’

Aldus de website Brekend.nl

illustratie Jet Peters

De aanleiding

Een wortel met twee ‘benen’, een courgette met rare uitstulpingen, of een kromme komkommer. We denken dat er iets mis mee is en gaan al snel voor de beter gevormde groenten. De Franse supermarktketen Intermarché zegt hier wat tegen te willen doen. Het verkoopt misvormde groenten met korting om te voorkomen dat ze ‘verspild’ worden.

De website Brekend.nl roept Nederlandse supermarkten op hetzelfde te doen. In het bericht staat dat miljoenen kilo’s misvormde groenten (en fruit) jaarlijks worden weggegooid. Daarop mailde Pepijn Konings ons met de vraag of dat waar is en of de onooglijke wortels en appels niet naar sapproducenten gaan, of op zijn minst als veevoer eindigen. We checken dus of misvormde groenten en fruit als vuilnis worden weggegooid.

En, klopt het?

De Wageningen Universiteit deed onderzoek naar dit onderwerp. Naar schatting 5 tot 10 procent van het voedsel wordt verspild door strenge eisen aan het uiterlijk van het product, schreven Wageningse onderzoekers in 2011.

Tot 2009 kon de EU dit worden verweten. Op verzoek van de lidstaten had ‘Brussel’ strenge regels opgesteld over de verschijningsvormen waaraan groenten en fruit moesten voldoen. Zo waren er richtlijnen over de maximale kromming van bananen en komkommers. Eenduidige regels zouden zorgen voor eerlijke concurrentie in de EU. Nadat de regels in verkiezingstijd wederom belachelijk waren gemaakt werden ze flink versoepeld.

In de praktijk veranderde er weinig. Supermarkten nemen nog steeds geen misvormde groenten en fruit af uit angst dat consumenten ze niet willen. Dat is de 5 tot 10 procent die volgens Wageningen wordt ‘verspild’. Maar betekent ‘verspild’ hier ook op de vuilnishoop gekieperd? Nee. Uit het in 2011 gepubliceerde onderzoek blijkt dat de universiteit onder ‘verspild’ ook leveringen aan de voedselbank verstaat, of verwerking tot veevoer. Dat is toch wat anders dan weggooien.

De tuinders die wij bellen, zeggen ook dat weggooien weinig voorkomt. „Het meeste gaat naar de conservenfabriek, sapproducenten, of komt in de sandwichspread terecht”, zegt Jeroen Hartman van tuindersbedrijf AC Hartman in Sexbierum. „De vergister is natuurlijk ook een mooie kandidaat”, voegt hij eraan toe.

In een vergister wordt biomassa vergist om biogas op te wekken. Misvormde groenten die hiervoor worden gebruikt, worden dus niet ‘weggegooid’.

Volgens Kees Vahl van Tuinderij Vahl in IJsselmuiden gaan de „echt misvormde” komkommers en tomaten als veevoer naar andere boeren. „Die zijn er blij mee en als je dit soort groenten als afval wilt storten, moet je ervoor betalen.” Minder misvormde groenten gaan volgens Vahl naar marktkooplui, of worden gekocht „door mensen van Turkse komaf”.

De biologische tuinder Okkel Klaver uit Heeswijk-Dinther kan zijn misvormde groenten ook niet aan zijn klanten kwijt. In eerste instantie zegt hij dat ze worden weggegooid, maar later blijkt dat „over de heg” richting de varkens van de naastgelegen biologische varkenshouderij te zijn.

Bij ‘Kromkommer’, een initiatief om consumenten misvormde groenten en fruit te laten waarderen, zeggen ze dat het per tuinder en gewas nogal verschilt wat ermee gebeurt. Ook de weersomstandigheden spelen mee. Slecht weer kan ervoor zorgen dat er veel misvormingen zijn. Zo veel dat partijen toch op de afvalberg belanden. Een woordvoerder van land- en tuinbouworganisatie LTO bevestigt dat. Precieze cijfers zijn er niet.

Conclusie

Het als vuilnis weggooien van misvormde groenten en fruit lijkt weinig te gebeuren. Als de supermarkt ze niet wil belanden ze op de markt, maar ook bij voedselproducenten of in de vergister. Toch komt het wel voor, onbekend is hoe vaak. Daarom beoordelen wij de bewering als grotendeels onwaar.