Greenpeace lijkt wel een bedrijf geworden

Greenpeacemedewerkers hebben forse kritiek op het management. De leiding wijt de onrust aan de reorganisatie van het hoofdkantoor. „Dat maakt mensen wat nerveus en overgevoelig.”

Greenpeace voerde onlangs actie tegen olievervuiling voor de Griekse kust. Foto EPA

Op het hoofdkantoor van Greenpeace International in Amsterdam baalt het management. Gisteren lekte voor de tweede keer in korte tijd een brief uit waarin anonieme medewerkers van de milieuorganisatie onvrede uiten over de leiding. De kritiek is hard: het management zou de waarden van de eigen organisatie niet naleven, weinig transparant zijn en geen rekenschap afleggen. Medewerkers hebben bovendien het gevoel geen kritiek te kunnen leveren.

Campagnemedewerkers willen verandering. Ze vragen om het vertrek van campagnedirecteur Pascal Husting, die geregeld het vliegtuig bleek te pakken tussen zijn werk in Amsterdam en zijn gezin in Luxemburg. Internationaal directeur Kumi Naidoo moet van het personeel een andere functie krijgen.

Sarah Burton, internationaal programmadirecteur, is teleurgesteld dat de brieven terechtkwamen bij de media: „We werken eraan om de verhoudingen en het vertrouwen binnen de organisatie te herstellen.”

De onvrede onder het personeel verrast niet. De organisatie kampt al langer met tegenslag. Zo werd in 2008 het afzinken van betonblokken in zee, om een vaarroute voor vissersschepen onbegaanbaar te maken, door politici en andere milieuorganisaties bekritiseerd. Een protest tegen een kerntransport mondde uit in een rechtszaak; Greenpeace leek wel een bijna-nucleair ongeluk veroorzaakt te hebben. Andere protesten werden juist nauwelijks opgemerkt door de media, terwijl Greenpeace daaraan het succes van een actie meet. Ze ‘verloor’ een paar van de belangrijkste onderwerpen aan andere milieuclubs. Zo profileerde de radicalere actiegroep Sea Shepard zich met acties tegen walvisjacht, waar het protest van Greenpeace juist breder werd: tegen olieboringen op de Noordpool, gif in speelgoed, kolencentrales en kernenergie.

Vorig jaar kreeg Greenpeace weer wat wind in de rug. Haar protestschip Arctic Sunrise werd meegenomen door de Russen, de bemanning vastgezet wegens piraterij. Sylvia Borren, directeur van Greenpeace Nederland, verdedigde in de media vurig ‘haar’ campagnevoerders en de doelstellingen van Greenpeace. Dertig onschuldige mensen vast voor het milieu, dat was helder.

Korte opleving

Het was een opleving van korte duur. Greenpeace raakte vorig jaar 3,8 miljoen euro donorgeld kwijt door een riskant valutacontract, wat intern en extern tot boosheid leidde. Greenpeace International kwam in 2013 bijna 6,8 miljoen euro tekort op haar begroting. Daar heeft de organisatie ook dit jaar nog last van.

De steun die Greenpeace met de Arctic Sunrise verwierf, is niet terug te zien in de financiën. Bij Greenpeace Nederland waren de donaties vorig jaar 2 miljoen euro minder dan begroot. Het aantal betalende leden daalt al jaren, in 2013 met 2,3 procent. Greenpeace gaf toen een half miljoen extra uit om leden te werven. Had de organisatie op het hoogtepunt in 1990 ruim 800.000 donateurs, nu zijn er nog 450.000.

Daar is inmiddels bijgekomen dat Greenpeace intern meer op een bedrijf is gaan lijken dan op een actiegroep. Hein-Anton van der Heijden, onderzoeker van milieuorganisaties aan de Universiteit van Amsterdam, zegt dat de organisatie een houding aanneemt die niet past bij het sociale imago. Van der Heijden: „De leidinggevenden van Greenpeace International gedragen zich als formele managers die te weinig de inhoudelijke doelen voorop stellen. Daardoor is er een kloof ontstaan tussen de mensen van wie een organisatie als Greenpeace het moet hebben – dat zijn de campagnevoerders – en de leidinggevenden.”

Internationaal programmadirecteur Burton denkt dat de onvrede onder de medewerkers wordt veroorzaakt doordat Greenpeace de aandacht wil verleggen naar landelijke afdelingen, met name in ontwikkelingslanden. Daardoor kunnen minder mensen op het hoofdkantoor in Amsterdam blijven werken. Burton: „Dat maakt mensen wat nerveus en gevoelig, misschien overgevoelig.”

Minder en bescheidener managers – dat is volgens UvA-onderzoeker Van der Heijden de oplossing van de „fundamentele weeffout in de organisatie”. Greenpeace International denkt anders: het kondigt uitbreiding van het managementteam aan om de decentralisatie van kantoren in goede banen te leiden. Consequenties verbindt Greenpeace niet aan de brieven van het personeel. Husting en Naidoo blijven. Een ombudsman – wens van het personeel – komt er niet. Niet nodig, vindt het management.