Frustraties lopen op in Tweede Kamer

De belangen van Nederland en Oekraïne lopen niet parallel. Botsende strategieën, zegt minister Timmermans.

Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp en minister Hennis-Plasschaert (Defensie, VVD) na overleg in de Tweede Kamer, gisteren. Links daaltminister Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) de trap af. Foto ANP

Met een mengeling van boosheid en machteloosheid legt de Tweede Kamer zich neer bij de door het kabinet gekozen terughoudende aanpak om de resterende stoffelijke overschotten en bezittingen van de slachtoffers van vlucht MH17 in Oost-Oekraïne op te halen.

Tijdens een debat met de drie meest betrokken ministers schaarde een overgrote meerderheid zich gisteren achter het besluit van het kabinet om onderzoekers op de rampplek hun werk te laten doen zonder grootschalige militaire inzet.

Volgens het kabinet zal een militaire operatie in het gebied escalerend werken. Daardoor zou het doel, het zo snel mogelijk weghalen van de stoffelijke resten, in gevaar komen. De meeste Kamerleden delen deze analyse. Maar tegelijk toonde het ‘parlement van nationale eenheid’ zich verontwaardigd en gefrustreerd omdat het de Nederlandse hulpverleners ondanks afspraken al drie dagen achtereen niet is gelukt op de rampplek te komen.

Kamerleden waren vooral niet te spreken over de houding van de Oekraïense regering die aan de ene kant alle medewerking heeft toegezegd, maar tegelijkertijd in de buurt van de plek waar de Boeing van Malaysia Airlines bijna twee weken geleden neerkwam, de gevechten met de separatisten heeft verhevigd.

Han ten Broeke (VVD): „Ik wil er geen doekjes om winden: vorige week legde de Oekraïense president bloemen bij de Nederlandse ambassade. Van hem mag niet alleen ‘talk the talk’, maar ook ‘walk the walk’ verwacht worden.”

Het was, zij het in commissieverband, het eerste debat sinds de ramp dat Tweede Kamerleden met hoofdrolspeler minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken (PvdA) konden voeren. Hij vroeg de Kamer om begrip. „Begrip voor het feit dat wij met deze ongelofelijk ingewikkelde situatie om moeten zien te gaan en dat Nederland de situatie niet naar zijn hand kan zetten.”

Hij waarschuwde ervoor de Oekraïners nu als „bad guys” neer te zetten want daar was de situatie „te complex” voor. Timmermans wees erop dat de regering in Kiev het land weer onder controle wil krijgen. „Er zijn momenten waarop dat strategisch doel wringt met ons strategisch doel om op de site te kunnen werken en om de stoffelijke resten en de bezittingen eruit te kunnen halen”.

Tijdens het debat spraken alle Kamerleden waarderende woorden voor de manier waarop Timmermans tot nu toe in de crisis heeft geopereerd. Vooral zijn indringende toespraak voor de Veiligheidsraad van vorige week oogstte lof. Zelf zei een geëmotioneerde Timmermans de afgelopen tijd te hebben ervaren „wat een ongelooflijk goed land” wij zijn.

Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) vindt niet dat de overheid blaam treft bij de door Malaysia Airlines gekozen route over oorlogsgebied. Hij zei dat er voorafgaand aan 17 juli, de dag van de ramp, geen waarschuwingen door inlichtingen- en veiligheidsdiensten zijn gegeven dat vliegen boven Oekraïne niet verantwoord was. De NAVO waarschuwde op 30 juni wel voor de aanwezigheid van luchtdoelraketten in het gebied.