De leegte die achterblijft

De Nederlandse fotografe Ilvy Njiokiktjien maakte de fotoserie The Empty Spaces Left Behind by Malaysia Airlines Crash. De serie is eerder gepubliceerd door The New York Times.

Ilvy Njiokiktjien zat in de auto op de dag dat in Nieuwegein de bijeenkomst voor nabestaanden was. „Op Radio 1 zeiden ze dat de nabestaanden veel vragen stelden over praktische zaken: wat doen we met de verzekeringen, de telefoon, de bankpasjes en al die kamers met spullen? Jeetje, dacht ik. Ze moeten met die praktische dingen aan de slag, met al die leegheid die achterblijft. Ik wilde dat proberen vast te leggen.

„Tegelijk kreeg ik van The New York Times de opdracht een nabestaande te portretteren. In de zoektocht naar iemand heb ik zo veel families gesproken. Het viel me zwaar ze ook nog te vragen om op de foto te gaan. Uiteindelijk besloot ik het daarom zonder mensen op de foto te doen.”

Was je zelf bang dat het té gevoelig zou liggen?

„Ja ik twijfelde enorm. Ik wilde het twintig minuten voor de deadline nog afblazen. Ik had wel eerst in mijn omgeving een steekproef gedaan en aan tien mensen de foto’s laten zien. De ene helft vond het heel mooi en de andere helft niet. Ik heb het doorgezet om twee redenen. Eén: de families stonden erachter, dat is het belangrijkste. En twee: ik vind het zelf een subtielere manier dan gewoon de nabestaanden in beeld brengen. Subtiel bestaat natuurlijk bijna niet in deze context, maar ik heb in elk geval geprobeerd het zo integer mogelijk te doen.”

Wilden alle nabestaanden die je benaderde meewerken?

„Eén familie die ik benaderd heb niet. Verder zei niemand nee.

„Ik heb ook bij niemand aangedrongen. Ik heb nooit gezegd: je moet dit echt doen, het wordt heel mooi. Nee, ik heb gezegd dat het negatief kan uitpakken en dat mensen het vreselijk kunnen vinden. Iedereen begreep dat, maar wilde toch meewerken.

„Gisteren heb ik iedereen nog gesproken en allemaal zeiden ze dat ze heel veel positieve reacties hadden gekregen. Daar ben ik enorm blij om.”

Wat waren de redenen voor vrienden en familie om mee te werken?

„Dat was heel verschillend. De familie van het gezin Kooijmans bijvoorbeeld, die wilden graag laten zien hoe liefdevol het gezin was. Dat je dat kon zien aan het huis, en hoe erg het is dat zo’n heel gezin is weggeslagen uit het bestaan terwijl dat bestaan zo perfect was.

„Er zijn ook mensen die in kranten stukjes lazen die helemaal niet klopten. Ze waren soms helemaal niet gebeld, maar de stukjes waren bij elkaar gescharreld via Facebook enzo. Die zeiden: ‘Ik ben blij dat je belt, we hebben veel gelezen waar niets van klopte’.

„Ik merkte ook dat niemand negatief reageerde dat ik zomaar uit het niets belde. Terwijl ik dat met lood in de schoenen en met tegenzin deed.”