Winst zorgsector stort in door hervormingen

Het gevolg van hervormingen: leegstand in verpleeghuizen, zorgverzekeraars die scherper inkopen bij instellingen.

De winst van instellingen in de geestelijke gezondheidszorg, voor begeleiding van verstandelijk gehandicapten en thuis- en verpleegzorg is in 2013 ingestort. Er was sprake van een val met 69 procent, blijkt uit een inventarisatie door deze krant.

Ook de omzetten van de instellingen daalden, zij het fractioneel. Het is voor het eerst in jaren dat omzetten in ouderen- en gehandicaptenzorg dalen. De sector kende tot voor kort groei met soms 10 procent per jaar. Groeiden de grootste veertig instellingen in 2012 nog 6,4 procent, vorig jaar krompen zij met 0,2 procent.

De omslag hangt samen met hervormingen in de zorg. Staatssecretaris Van Rijn (Zorg, PvdA) bereidt ingrijpende wijzigingen in organisatie en bekostiging van de langdurige zorg voor. Daarnaast is, ook bij vorige kabinetten, bezuinigd op verpleeghuizen.

Zo is het moeilijker voor ouderen permanent te worden opgevangen. Begeleiding aan huis wordt gestimuleerd. Gevolg: groeiende leegstand bij verpleeghuizen. Omdat ze zelf de vastgoedrisico’s lopen, leiden lege bedden tot financiële tegenvallers.

In de geestelijke gezondheidszorg kopen verzekeraars nu direct in bij de instellingen, net als bij ziekenhuizen gebeurt. „Inkoop gebeurt nu veel scherper”, zegt Jacobine Geel, voorzitter GGZ Nederland. Hierdoor krijgen organisaties lagere vergoedingen.

Onzekerheid over hervormingen leidt tot uitstelgedrag. Zorgverzekeraars en gemeenten kopen voorzichtig in. Dat accountants de jaarrekening niet goedkeuren wegens onduidelijkheid over gerealiseerde omzetten, maakt banken nerveus. Instellingen zetten daarom ook vaker geld opzij.

Ook leidt de groeikentering tot meer reorganisaties en sanering. Zorginstelling Careyn leed in 2013 18 miljoen verlies, vooral door een eenmalige last om een reorganisatie te betalen. De kosten liepen zo uit de hand dat de nieuwe bestuursraad ook komende jaren rode cijfers verwacht.