Voor je het weet zit je gevangen

Fotograaf Pierre Crom woont de persconferentie van de rebellenleider bij. Waarom lijkt Strelkov zo aangeslagen?

Mijn chauffeur is er niet. De afspraak was 08.30 uur bij mijn hotel. Ik bel en krijg zijn vrouw aan de lijn. Haar stem trilt. Haar man is gisteravond niet thuisgekomen. Hij en zijn grijze Volkswagenbusje zijn spoorloos. Zij denkt dat het komt door zijn busje, rebellen rijden graag in dit soort voertuigen.

Ik regel ander vervoer.

Het plan lijkt simpel: zo lang mogelijk achter het Nederlandse onderzoeksteam aan rijden. Dan terugkeren naar Donetsk, met beelden.

Het is zomers weer. Journalisten ontbijten op het terras van het hotel. Buiten staan zwaarbewapende pro-Russische rebellen naast de parkeerplaats. Binnen vergaderen de Nederlandse marechaussees. Het besluit om naar de rampplek van vlucht MH17 te reizen is genomen, vertrektijd 10.00 uur.

Een politieauto van de ‘Volksrepubliek Donetsk’ leidt de stoet, gevolgd door een busje met elitetroepen van de rebellen, SUV’s van de OVSE, Australische en Nederlandse onderzoekers en net zoveel auto’s en busjes met media.

De checkpoints zijn open, rebellen zwaaien. De stoet heeft voorrang en scheurt over de weg richting Grabovo.

Op circa 20 kilometer van de rampplek staan alle voertuigen stil langs de kant van de weg. De ontploffingen worden luider. Op een paar honderd meter afstand wordt een huis geraakt. Omwonenden slaan op de vlucht.

De missie trekt verder het gebied in, maar de rebellen houden de journalisten tegen. Na enige discussie besluiten we, tegen onze zin, terug te keren naar Donetsk.

Daar komt het bericht binnen dat rebellenleider Strelkov over 10 minuten een persconferentie geeft, op zijn hoofdkwartier, in Donetsk. Het adres is bekend, de taxi brengt ons er zo naartoe.

Midden in een woonwijk is de ingang van een straat gebarricadeerd met een checkpoint van betonblokken en zandzakken. Bij het checkpoint wacht een groep vrouwen op nieuws over hun zonen, mannen en broers, die opgepakt werden door de rebellen. Ze zitten opgesloten in de kelder van het hoofdkwartier. Niemand weet waarom.

Een collega merkt op dat hetzelfde kan gebeuren met internationale journalisten en fotografen. Ja, dat zou zomaar kunnen.

De pers wordt door de smalle gangen van het gebouw geleid. Er hangt een portret van Gorbatsjov aan de muur, 25 jaar geleden president van Rusland, de man van perestrojka en glasnost.

Eerst mogen de Russische media de kleine zaal binnen, dan de niet-Russische pers. Achterin staat rebellenleider Strelkov bij zijn bureau, hij heeft een plattegrond voor zich. Hij is mager geworden en oogt vermoeid in zijn camouflage-T-shirt.

De krappe zaal is nu vol met journalisten en gewapende rebellen en Strelkov begint aan een uitleg over de militaire situatie in het gebied van de ramp. Er wordt gevochten, maar dat wisten we al.

Waarom lijkt hij zo aangeslagen?

Een vraag van The New York Times doet hem fronsen.

Als de persconferentie is afgelopen, mag iedereen weer naar buiten.

We zijn vrij.