Verwarde, verdrietige mensen – die licht je op

Oplichters proberen een slaatje te slaan uit rampen. Maar reguliere bedrijven soms ook.

Misschien heeft u wel een mail van ‘Amin Harris’ gehad. Harris stelt zich de ene keer voor als Maleisische journalist die op de plek waar vlucht MH17 van Malaysia Airlines neerstortte een voorwerp heeft gevonden dat miljoenen euro’s waard is. Het zou van een Nederlands slachtoffer zijn en hij wil de Nederlandse burgers graag laten meedelen in de opbrengst.

In een andere mail is Harris een gepensioneerde dokter. Zijn Nederlandse vrouw is omgekomen bij de ramp, schrijft hij. Ze wilden een groot deel van hun vermogen doneren aan een goed doel. Hij wil haar laatste wens graag uitvoeren, maar heeft daar hulp bij nodig. Wie hem helpt, krijgt een huis in Duitsland en een geldbedrag. In de mail wordt de naam van een Nederlands slachtoffer genoemd.

In de nasleep van de ramp in Oekraïne proberen fraudeurs geld te verdienen aan de slachtoffers. Dit gebeurt vooral online. De Australische consumentenorganisatie ACCC waarschuwde vorige week al voor nepherdenkingspagina’s op internet. Diverse namen van Nederlandse slachtoffers zijn gebruikt in fraudecampagnes.

Landelijk meldpunt Fraudehelpdesk heeft inmiddels vijf meldingen gehad van dit soort ‘voorschotfraudemails’. Wie op zo’n verzoek ingaat, krijgt al snel de vraag een bedrag over te maken voor bijvoorbeeld transactiekosten.

„Het is zeer ongepast, maar we zien vrijwel altijd dat fraudeurs inspelen op zo’n ramp”, zegt Lotte Reijmer van Fraudehelpdesk. „Fraudeurs maken misbruik van de verwarring en het verdriet van mensen.” Na de verdwijning van Malaysia Airlines-vlucht 370, in maart, stuurden oplichters mails rond waarin stond dat ontvangers mee konden delen in de erfenissen van slachtoffers.

Hoewel het aantal meldingen beperkt is, blijft Fraudehelpdesk de ontwikkelingen goed in de gaten houden. Dit soort mails worden volgens het meldpunt meestal naar miljoenen mensen tegelijk verstuurd.

Op Facebook verschenen vlak na de ramp nepherdenkingspagina’s. De valse profielen worden aangemaakt op naam van slachtoffers. Op de pagina’s staan linkjes en filmpjes die beloven meer informatie te geven over de ramp. In werkelijkheid verwijzen ze naar advertenties voor onder andere online goksites.

Populaire pagina’s zijn aantrekkelijk voor adverteerders, zegt Reijmer. „De oplichters verdienen aan de advertentie-inkomsten of installeren malware op de computer.”

Veiligheid en Justitie is op de hoogte van de fraudepraktijken. Het ministerie vindt het „zeer betreurenswaardig dat criminelen gebruik maken van deze droevige gebeurtenis voor eigen gewin”, zegt een woordvoerder, en volgt de situatie op de voet.

Niet alleen fraudeurs gebruiken de vliegtuigramp. De Australische verzekeringsmaatschappij Lisa Group plaatste daags na de ramp een advertentie voor het afsluiten van een levensverzekering. „Is MH17 Malaysia Airlines tragedy a sign to consider life insurance”, stond er. De verzekeringsmaatschappij had de zoekwoorden ‘Malaysia Airlines’ bij Google gekocht. Naar schatting wordt er per dag zo’n 600.000 keer op die termen gezocht. Mensen die via Google op Malaysia Airlines zochten, zagen de advertentie van Lisa Group als het internetbedrijf dat relevant voor hen vond.

Na ophef op Twitter en in Australische media haalde Lisa Group de advertentie weg.