Dodental nu op 195 - Oekraïne belooft hulp bij toegang tot rampplek

Ministers Timmermans en Hennis-Plasschaert tijdens het Algemeen overleg over de repatriëringsmissie in Oekraine. Foto ANP/Lex van Lieshout

Het aantal Nederlandse slachtoffers van de ramp met vlucht MH17 ligt nu op 195. Een meisje van 2 jaar blijkt de dubbele nationaliteit te hebben. Dat heeft minister Timmermans van Buitenlandse Zaken vandaag gezegd tijdens een Algemeen Overleg met de Tweede Kamer, waarbij ook minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) en Hennis-Plasschaert (Defensie) aanwezig waren.

Het overleg van vandaag werd gekenmerkt door veel Kamervragen over het handelen van de Oekraïense autoriteiten. Het terughalen van de laatste stoffelijke overschotten wordt bemoeilijkt door een offensief van het Oekraïense leger dat afgelopen weekend is ingezet.

Kritiek op Oekraïne

Zo konden zaterdag en gisteren Nederlandse forensisch experts niet naar het gebied afreizen wegens het opgelaaide geweld en vandaag lukte dat ook niet. Timmermans:

“De toezegging van Oekraïne voor het staakt-het vuren heeft een radius van 20 kilometer. Oekraïne heeft zich ertoe verplicht daar geen gevechtshandelingen toe te passen. Daar lijkt het land zich aan te houden. De separatisten hanteren een andere zone, van 10 kilometer rondom het rampgebied. Onze oproep is aan hen om hetzelfde gebied te hanteren. Daarnaast moet je van Donetsk naar die zone moeten komen. Er is voortdurende onzekerheid rondom die weg.”

’10 slagen om de arm’

Er wordt met de OVSE geprobeerd om een veilige doorgang te bewerkstelligen, waarbij Timmermans benadrukte dat de samenwerking met die organisatie zeer goed is. De Oekraïense president Porosjenko heeft in een telefonisch gesprek met premier Rutte alle medewerking toegezegd om die weg te gebruiken.

“Ze moeten ons ook helpen om op die plek te komen. Daar hebben we Kiev op aangesproken, en ook andere landen helpen ons daarbij.”

Hopelijk kan Nederland morgen naar de rampplek, maar Timmermans houdt sinds de gebeurtenissen van de laatste paar dagen ‘tien slagen om de arm’.

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Timmermans: heb inmiddels geleerd minstens 10 slagen om de arm te houden. #oekraine #MH17

Een mogelijke verlenging van de repatriëringsmissie, die nu drie weken zal duren, is zeker een optie, aldus Timmermans. Een heroverweging is dan mogelijk.
Op een vraag wat diens opstelling is als Oekraïne de afspraken schendt:

“Zij hebben een strategisch doel: hun land onder controle krijgen. Dat kan soms wringen met ons doel. Oekraïne heeft zich verbonden aan de resolutie van de VN, dus waar zij verantwoordelijk zijn spreken we hen ook aan. Dus ook de route naar de rampplek. Ik zeg daar wel bij: morgen eerst maar weer kijken.”

Daarnaast zei de minister het idee te hebben dat Oekraïne geen misbruik maakt van de situatie. Als dat wel het geval is, neemt Timmermans gelijk actie.

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Timmermans: ik heb geen enkele indicatie dat Oekraïne misbruik probeert te maken van de Nederlandse aanwezigheid daar. #MH17

Sancties tegen Rusland zijn volgens Timmermans niet ingegeven door de ramp met vlucht MH17, maar door het stoken van Rusland in Oost-Oekraïne.

“We zullen de slachtoffers en nabestaanden geen plezier doen door hier geen duidelijk standpunt in te nemen. Het probleem bestond al langer, voor de tragedie. Ik stel vast dat 195 van onze mensen hier niet meer zijn omdat zij onvrijwillig betrokken zijn geraakt bij een conflict dat gaande wordt gehouden door de wijze waarop Moskou daarmee om gaat.”

Timmermans had gehoopt op een andere houding van het Kremlin na de tragedie:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Timmermans: ik had heel eventjes de hoop dat het Kremlin van koers zou veranderen na tragedie mh17, omgekeerde is helaas het geval

Over nieuwe sancties tegen Rusland wil de minister nog geen uitspraken doen, alleen dat er nu in Brussel over wordt vergaderd en dat die ‘onmiddellijk’ effect zouden hebben (Update 19.15: die zijn inmiddels aangekondigd).

Daarnaast vindt de minister het nog veel te vroeg om bezig te gaan met de schuldvraag. Eerst moet de repatriëring afgerond zijn. Een duidelijk geëmotioneerde Timmermans toonde aan het einde van het overleg veel waardering voor het werk van Nederlanders in de nasleep van de ramp:

“Jeetje, wat zijn we een ongelooflijk goed land.”

Defensie: wapens alleen voor veiligheid onderzoekers

Minister Hennis-Plasschaert van Defensie beantwoordde vragen over de handvuurwapens die de marechaussees kunnen gaan dragen. Het is nog niet zeker of dit mag, want de separatisten moeten hier ook mee akkoord gaan. Oekraïne ging daar gisteren al mee akkoord. De wapens zijn alleen bedoeld om de onderzoekers ‘veilig en senang’ te laten voelen.

Veiligheid en Justitie: eigen afweging om boven gebied te vliegen

Volgens minister Opstelten van Veiligheid en Justitie waren er geen waarschuwingen gegeven dat vliegen boven het gebied onverantwoord zou zijn. De luchtvaartmaatschappijen maakten ieder hun eigen afweging om wel of niet boven het oosten van Oekraïne te vliegen, aldus Opstelten:

“Als een dienst als de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) informatie over mogelijke onveiligheid zouden hebben, wordt dat uiteraard doorgeven aan betrokken instanties zoals luchtvaartmaatschappijen.”

Reizigers die willen weten over welke gebieden hun vluchten vliegen, moeten dat volgens Opstelten zelf achterhalen bij de desbetreffende luchtvaartmaatschappij. Daar ligt geen taak voor de overheid, aldus Opstelten; vliegmaatschappijen zijn daar zelf verantwoordelijk voor. Opstelten meldde daarnaast dat de familierechercheurs voor familieleden van de slachtoffers aanblijven ‘zolang de nabestaanden dat willen’.