Grote bek? Hier word je dan meteen opgepakt

Agenten in de Schilderswijk zouden discrimineren. De Ombudsman ziet geen structurele misstanden.

Het was niet eens zo lang geleden, vertelt de 25-jarige Farid. Hij zit op een bankje bij de stadsboerderij in de Haagse Schilderswijk. Hij liep zijn huis uit om naar de bakker te gaan toen twee agenten op hem af stapten. „Je bent aangehouden”, zeiden ze. „Volgens mij ben ik staande gehouden”, zei Farid. Zijn legitimatie had hij niet bij zich. De agenten keken elkaar aan. „Wat doen we met deze?” Hij werd in een busje gegooid en zat vier uur in de cel. Tot het een misverstand bleek: zijn buurvrouw had geklaagd over geluidsoverlast in de portiek. Farid: „Het was makkelijker geweest om haar meteen te vragen of ik het was. Dan had ze nee gezegd.”

Zulke verhalen zijn er volop in de Haagse Schilderswijk, waar 85 procent van de inwoners van niet-westerse afkomst is. De politie wordt beschuldigd van discriminatie, machtsmisbruik en onnodig geweld.

Tot nu toe zei de politie steeds dat buitensporig geweld niet voorkomt in de wijk. Burgemeester Jozias van Aartsen sloot zich daarbij aan.

In januari stuurde het actiecomité Herstel van Vertrouwen zestig klachten naar de waarnemende Nationale Ombudsman Frank van Dooren. Dat was aanleiding voor een onderzoek onder bewoners en agenten. Vandaag kwam hij met een oordeel: er zijn geen aanwijzingen voor structurele misstanden bij de politie in de Schilderswijk. Lang niet alle inwoners zouden zich vertegenwoordigd voelen door het actiecomité.

Wel constateert de Ombudsman dat contact tussen sommige bewoners en vooral jonge agenten soms snel uit de hand loopt door de manier waarop ze elkaar aanspreken. Het is duidelijk dat jongeren de politie soms „het bloed onder de nagels vandaan halen”. Volgens de Ombudsman kan „niet worden verwacht dat onfatsoenlijk gedrag van een burger een politieambtenaar koud laat”.

In oktober vorig jaar zeiden drie anonieme oud-agenten van Bureau Heemstraat nog tegen Omroep West dat er een cultuur van geweld heerst op dat wijkbureau. Maar volgens de Ombudsman, die twee van hen sprak, komen deze verklaringen niet overeen met de rest van hun onderzoek.

Het actiecomité heeft in een schriftelijke reactie kritiek op het rapport. Er zou te veel nadruk liggen op de mening van schooldirecteuren, welzijnswerkers en wijkagenten, „die in principe geen last ondervinden van repressief politieoptreden”. Ook wijst het comité op de Veiligheidsmonitor 2013 van het Centraal Bureau voor de Statistiek, waaruit blijkt dat inwoners van Den Haag Centrum, waar de Schilderwijk onder valt, ondergemiddeld tevreden zijn over het contact met de politie.

Ook Hagenaar Maichel Akbulut (26) merkt wel degelijk een verschil tussen agenten in de Schilderswijk en daarbuiten. Akbulut ziet eruit als een Hollandse jongen: blauwgroene ogen, donkerblond haar. Zijn moeder is Nederlandse, zijn vader Turks. Hij werd eens met een vriend in Leidschendam staande gehouden. „Die agenten bleven netjes en we mochten ook wat terugzeggen.” In de Schilderswijk heb je dan „een grote bek”, zegt Akbulut.

Wat het lastiger maakt: in de Haagse Schilderswijk, een achterstandswijk, ís ook relatief veel criminaliteit. Deze maand nog zei een ggz-instelling dat psychiatrische patiënten en personeel er structureel worden geïntimideerd. Is het dan niet logisch dat de politie een hardere aanpak hanteert?

Volgens jongerenwerker Mustafa Laari ontstaat criminaliteit vaak door een combinatie van oorzaken: „Wat doe je als je 14 jaar bent – je hebt geen bijbaantje of zakgeld – en je krijgt een boete van 90 euro die je niet kunt betalen? Je weet dat je vader hem niet betaalt. Als je hem erover vertelt, krijg je een druil om je oren.” Het antwoord: je betaalt niet, en de boete loopt op.

Het is niet zomaar een voorbeeld, zegt Laari. „Gisteren sprak ik een jongen die 950 euro aan bekeuringen heeft. Als hij niet betaalt volgen acht weken gijzeling. Hij zei: dan ga ik maar pikken. Als zij willen dat ik een crimineel word, goed, dan word ik een crimineel.”

De frustratie rondom de Schilderswijk leek een hoogtepunt te bereiken toen een politieagent in december werd vrijgesproken van doodslag van de 17-jarige Rishi, een jongen die veel vrienden had in de Schilderswijk. Hij werd doodgeschoten toen hij op station Den Haag HS vluchtte voor de politie. Hij zou een wapen bij zich hebben, maar dat bleek niet zo te zijn.

Politiek filosoof Femke Kaulingfreks, gepromoveerd op rellen in de Parijse banlieues, waarschuwde in een opiniestuk in deze krant voor nieuwe rellen: „Als de politie niet bereid is om haar eigen handelen kritisch te beoordelen, fouten toe te geven en de frustraties van jongeren uit achterstandswijken serieus te nemen, zullen er ongetwijfeld opnieuw rellen plaatsvinden, misschien ook wel in Nederland.”