Duits debat over Oekraïne is vrij koel

Merkel heeft Poetin gebeld, maar blijft verder op achtergrond.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft negen dagen geleden voor het laatst getelefoneerd met de Russische president Vladimir Poetin. Daarna vertrok ze naar haar vaste vakantiehotel in het noorden van Italië. Merkel zou van Poetin geëist hebben dat hij zijn invloed zou aanwenden op de pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne om ongehinderd toegang te verlenen aan een onafhankelijke internationale commissie tot het gebied waar vlucht MH17 neerstortte. Sindsdien is daarvan echter weinig te merken geweest. Vandaag overlegt de Europese Unie over hardere economische sancties tegen Moskou.

In Duitsland, dat vier landgenoten verloor toen de Maleisische Boeing uit de lucht werd geschoten, worden de ontwikkelingen rond de vliegramp voornamelijk gevolgd als onderdeel van het geopolitieke spel tussen Moskou en het Westen. Ofschoon Merkel met vakantie is, gaat het regeren gewoon door. Gisteren maakte de Duitse regering bekend dat Merkel op haar vakantieadres (deze week zou zij naar verwachting in Bayreuth zijn waar zij jaarlijks de Festspiele bijwoont) een telefoonconferentie had met de Amerikaanse president Barack Obama, de Franse president François Hollande, de Britse premier David Cameron en de Italiaanse premier Matteo Renzi. De Nederlandse premier Mark Rutte stond niet op haar lijstje. Volgens een woordvoerder sprak Merkel over de toestand in Israël, Libië en Irak. Over Oekraïne benadrukten de regeringsleiders nogmaals het belang van een vrije toegang tot de plek waar vlucht MH17 is neergestort. Ook was er „overeenstemming over de betekenis van gecoördineerde sancties” tegen Rusland. Die sancties worden overigens opgelegd wegens de voortgezette wapenleveranties aan de separatisten en wegens de infiltratie van Russische „strijders”. Niet wegens het mogelijke neerhalen van het passagiersvliegtuig waarbij 298 burgers de dood vonden.

De sancties, zo schrijft de Duitse regering in een persbericht, „moeten ertoe bijdragen dat druk wordt uitgeoefend op Rusland om Oekraïne niet verder te destabiliseren en in plaats daarvan de diplomatieke weg in te slaan om de crisis op te lossen”.

Een regeringswoordvoerder zei gisteren wel dat Duitsland „in ieder opzicht” het streven van Nederland en Australië ondersteunt om lichamen te bergen en de oorzaken van de ramp te onderzoeken. Ook sluit de regering „een alomvattend wapenembargo niet uit”. Duitsland staat echter nog altijd ver af van gedachten, waarmee de Nederlandse regering wel heeft gespeeld, aan een gewapende interventie om de plek van de crash veilig te stellen.

Volgens een opiniepeiling staat een nipte meerderheid van de Duitsers achter Europese economische sancties tegen Rusland, zelfs „indien dat duizenden arbeidsplaatsen zou kosten”. Maar een meerderheid is tegen sancties als Duitsland die alleen zou toepassen.

De toon van het debat over Oekraïne en de vliegramp is in Duitsland opvallend koel. In reacties van lezers op Zeit online op het neerstorten van de Maleisische Boeing wordt vaak relativerend geredeneerd. Waarom zoveel aandacht voor deze 298 doden? Gebeuren er niet veel ergere dingen in Gaza? En waren er niet ook twee Oekraïense straaljagers in de lucht voordat MH17 neerstortte?

Merkel liet gisteren weten eventueel haar vakantie te onderbreken als een ingelaste EU-top dat zou vergen. Maar voorlopig wacht zij af.