We kopen wel koelkasten, maar nog niet van harte

Voorzichtig gaat het beter met de Nederlandse economie. We doen meer grote aankopen zoals koelkasten en tv’s. En er werden 40 procent meer huizen verkocht dan dezelfde periode vorig jaar. Maar nog niet overal gaat het goed, blijkt uit nieuwe CBS-cijfers.

Het cijfer vertekent: vorige week maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bekend dat Nederlanders in mei 0,3 procent meer hebben uitgegeven dan in mei vorig jaar. Een mager plusje, maar wel de eerste stijging in een half jaar. En, belangrijker, een cijfer dat vanuit een macro-economisch perspectief gunstiger is dan het lijkt.

Door het warme weer hebben we in de afgelopen maanden veel minder gestookt dan normaal en dus minder uitgegeven aan gas. Maar we hebben, voor de zevende maand op rij, meer besteed aan koelkasten, televisies en andere grote aankopen. Dat consumenten structureel meer bereid zijn om grote uitgaven te doen, is een teken dat het echt beter gaat met de economie.

Of dat ook weer leidt tot economische groei, na een plotselinge krimp in het eerste kwartaal, moet half augustus blijken als het CBS de cijfers voor de periode maart-juni publiceert.

En er was deze week meer positief nieuws over de economie. De huizenprijzen zijn voor de derde maand op rij gestegen. In juni was de verkoopprijs gemiddeld 2,2 procent hoger dan een jaar eerder. Na jaren van daling, waarin de gemiddelde woningwaarde met 20 procent was afgenomen, ziet het er naar uit dat de huizenmarkt echt herstelt.

Meer dan de prijs steeg het aantal verkochte huizen. Dat lag in de eerste helft van dit jaar 40 procent hoger dan in de eerste helft van vorig jaar. In Amsterdam en Utrecht steeg het aantal transacties in het tweede kwartaal zelfs met 80 procent, met prijzen die ruim 3 procent hoger lagen.

Niet alleen particulieren zorgen voor meer verkoop, ook vastgoedbeleggers doen dat. Vanuit binnen- en buitenland is in de eerste helft van dit jaar in totaal voor 4,1 miljard euro in Nederlands vastgoed geïnvesteerd, volgens vastgoedadviseur DTZ Zadelhoff. Dat is het hoogste niveau in een half jaar sinds begin 2008. Het gaat om zowel woningen als kantoren, winkels en andere bedrijfsruimten. De mix onderstreept dat er meer „marktdynamiek” is, zegt Zadelhoff.

Veel minder faillissementen

Hier komt nog bij dat de werkloosheid in juni voor de tweede maand op rij is gedaald. Volgens de internationale definitie was in juni 6,8 procent van de beroepsbevolking actief op zoek naar werk. In mei was dat 7,0 procent en in de eerste vier maanden van het jaar lag het percentage iets hoger. Het ziet er – op dit moment – dus niet naar uit dat de werkloosheid, die de afgelopen jaren steeds toenam, dit jaar blijft stijgen tot de 7,4 procent die de Europese Commissie dit voorjaar verwachtte. Een andere aanwijzing daarvoor is dat het aantal faillissementen in de eerste helft van het jaar flink is gedaald ten opzichte van een jaar geleden.

Zijn alle economische statistieken nu dan positief? Niet helemaal. Met de industrie en de export gaat het zozo. Alles bij elkaar zorgt dit voor een gemengd beeld.

In mei daalde het volume van de export opeens 2,8 procent in vergelijking met mei 2013 – de grootste afname in vierenhalf jaar. De waarde van de uitvoer nam zelfs af met bijna 5 procent. De daling zat hem zowel in producten die in Nederland gemaakt zijn als in de doorvoer van goederen.

Volgens het CBS zijn de omstandigheden voor de export in juni en juli vergelijkbaar met die in mei. Dat de situatie is verslechterd, komt vooral door de tegenvallende industriële productie in Duitsland, de belangrijkste exportbestemming voor Nederland. Daar was mei de derde krimpmaand op rij. Analisten zoeken de oorzaak in de afkoeling van de Chinese economie en de geopolitieke situatie, met name het conflict in Oekraïne, dat sindsdien natuurlijk verder geëscaleerd is.

Een positieve impuls voor de export is wel dat de koers van de dollar ten opzichte van de euro de afgelopen twee maanden fiks gedaald is, van 1,39 dollar voor een euro in mei naar ruim 1,35 nu. Dit maakt export uit de eurozone aantrekkelijker.

Hoewel het vertrouwen van ondernemers in de industrie blijft groeien, is de productie in mei maar licht gestegen. De bedrijvigheid in de bouw nam zelfs af, ten opzichte van een jaar geleden. Ook de investeringen in deze sector waren lager dan vorig jaar.

Hierdoor blijft het totaalcijfer voor de bedrijfsinvesteringen hangen op 0,5 procent groei, maakte het CBS woensdag bekend. Dit is lager dan het herstel dat de investeringen in de zeven maanden daarvoor hebben laten zien. De verslechterde export maakt het vooruitzicht voor de bedrijfsinvesteringen minder gunstig, zegt het CBS.

Positief over economie

Het consumentenvertrouwen weerspiegelt de stand van de economie op dit moment goed. Na een diep dal tijdens de crisis, en daarna een flinke stijging van ruim een jaar, blijft het nu al drie maanden op hetzelfde niveau hangen, net onder positief. Dat betekent dat net iets meer mensen negatief zijn gestemd dan positief. Over de economie in het algemeen zijn Nederlanders al bijna een half jaar positief, maar hun eigen financiële situatie zien ze als minder gunstig. We kopen dus wel meer koelkasten en televisies dan een jaar geleden, maar nog altijd niet echt van harte.