Tien miljard euro uit bankensector moet economie Brazilië aanslingeren

Koerswijziging van Centrale Bank komt president Rousseff goed uit

President Rousseffs populariteit staat door de lage groei onder druk. Foto AP

Brazilië maakt ruim tien miljard euro vrij in zijn bankensector. Dat geld moet in de economie worden gepompt, die sinds 2010 de groeiverwachtingen niet waarmaakt.

De Centrale Bank van Brazilië kondigde vrijdag aan de minimale bankreserves te verlagen. Door meer geld beschikbaar te hebben, kunnen banken hun rente verlagen waardoor meer bedrijven en burgers zich een lening kunnen veroorloven. Ook kondigde de Centrale Bank aan de criteria voor de uitgifte van leningen te verlagen, waardoor een grotere groep leningen kan afsluiten. Gezamenlijk moeten de maatregelen een kapitaalinjectie van vijftien miljard euro opleveren.

De maatregelen zijn een radicale koerswijziging van de Centrale Bank. Die wilde in 2010, toen de economie explosief groeide, de toegang tot krediet (en daarmee consumptie) beperken om inflatie tegen te gaan. Nu wil de bank consumptie juist stimuleren, zonder dat de inflatie stijgt. De verplichte bankreserves in Brazilië stegen van 194 miljard reais (64,5 miljard euro) eind 2009 tot 405 miljard reais (135 miljard euro) nu.

Groeiwonder

Het pakket van de Centrale Bank komt op een strategisch moment: in oktober zijn er presidentsverkiezingen. President Dilma Rousseff gaat op voor een tweede termijn. Lange tijd leek dat een gelopen race, maar de traag groeiende economie is een belangrijke reden dat Rousseffs populariteit is gedaald. Haar regering wordt een te interventionistische koers verweten, die buitenlandse investeerders afschrikt.

Het jaar dat Rousseff de verkiezingen won, in 2010, groeide de economie met 7,5 procent – het hoogste groeicijfer in ruim twee decennia. Sindsdien maakt Brazilië de verwachtingen niet waar. De economische groei daalde: 2,7 procent in 2011, 1 procent in 2012 en 2,5 procent vorig jaar.

De groeiverwachting voor 2014 werd vorige week naar beneden bijgesteld: overheidsramingen wijzen op 1,8 procent, maar analisten rekenen op maximaal 1 procent groei. Sommige economen waarschuwen dat de grootste economie van Latijns-Amerika dit kwartaal zelfs in een recessie kan raken.

Lange tijd gold Brazilië (tweehonderd miljoen inwoners) juist als groeiwonder. Door de grote vraag van China waren grondstoffen nauwelijks aan te slepen. Sociaal beleid onder zowel Rousseff als de vorige president leidde er ook toe dat bijna veertig miljoen mensen opklommen tot de middenklasse.

Intussen neemt de middenklasse in omvang niet meer zo hard toe, het onderwijs is niet toereikend, de infrastructuur schiet tekort. Kortom: de productiviteit daalt. Hoewel de werkeloosheid nog laag is en het minimumloon in tien jaar met ruim 300 procent is gestegen, begint de trage economische groei volgens recente cijfers de arbeidsmarkt negatief te beïnvloeden.

Negatieve effecten WK

Het WK voetbal bracht geen soelaas. Een miljoen toeristen bezochten het land (veel meer dan voorspeld), maar in andere sectoren pakken de effecten negatief uit. Speelsteden riepen speeldagen uit tot vrije dag, het ziekteverzuim lag hoger. Volgens de Braziliaanse Confederatie van Industrieën (CNI) bereikte de industriële productie in juni het laagste niveau sinds 2010.

De bankensector heeft enthousiast gereageerd op de plannen van de Centrale Bank, maar het is de vraag of de kapitaalinjectie voor president Rousseff op tijd komt om herverkiezing veilig te stellen. Critici maken zich vooral zorgen dat de inflatie door de maatregelen toeneemt. „Op de lange termijn zal het verlies aan vertrouwen in de strijd tegen inflatie een cyclisch effect hebben”, zei bijvoorbeeld analist Thiago Souza van de grootste onafhankelijke Braziliaanse broker XP Investimentos. „Vertrouwen terugwinnen is kostbaarder dan vertrouwen behouden.”