Rampgebied nu in hart oorlog

De regering in Kiev en de pro-Russische rebellen negeren VN-resolutie niet te vechten in rampgebied.

Rookwolken gisteren boven Donetsk. In en om de Oost-Oekraïense stad wordt hevig gevochten. Foto AFP

Uitgerekend de plek in de Donbass waar ruim tien dagen geleden de Maleisische Boeing uit Amsterdam is neergestort, werd dit weekeinde het strijdtoneel van de Oekraïense strijdkrachten en de pro-Russische rebellen. Beide partijen leggen daarmee de resolutie van de Veiligheidsraad naast zich neer die vorige week alle partijen opriep geen militaire operaties op en rond het rampgebied uit te voeren.

De gevechten zijn opgelaaid aan de vooravond van de week waarin de Europese Unie mogelijk haar sancties tegen Rusland substantieel opvoert.

Gisteren begonnen troepen van de Oekraïense regering een offensief ten oosten van Donetsk, de hoofdstad van de regio die in handen is van de pro-Russische separatisten. De aanval werd ingezet op de dag dat de Nederlandse regering in een unieke zondagse vergadering besloot geen gewapende eenheden in te zetten in het gebied, ter bescherming van het onderzoeksteam naar de vliegramp.

Oekraïne wil militair controle krijgen over de plek waar de neergehaalde vlucht MH17 neerkwam. Door het machtsvacuüm ter plaatse – het is een komen en gaan van buitenlandse delegaties – hebben de rebellen hun posities kunnen bestendigen. De Oekraïense strijdkrachten willen voorkomen dat de separatisten na het internationale ramponderzoek beschikken over een uitvalsbasis voor een nieuw offensief. De ‘anti-terroristische operatie’, zoals de oorlog in de Donbass heet, heeft prioriteit.

Bovendien wil zowel Oekraïne als Rusland invloed uitoefenen op de uitkomst van het onderzoek op de rampplek. Dat is voor beide partijen van groter belang dan pure waarheidsvinding. Gisteren maakte Rusland de samenstelling bekend van een eigen onderzoeksteam, dat in principe mee zal werken aan het „objectieve” internationale onderzoek.

Met de aanval wil de regering in Kiev ook de aanvoerwegen naar Donetsk uit oostelijke richting afsnijden, zodat de milities moeilijker vanuit Rusland kunnen worden versterkt. Een Oekraïense gevechtseenheid van circa 40 man zou zelfs de Russische grens hebben overschreden.

Volgens Kiev zijn de separatisten vorige week uit het oosten voorzien van nieuw zwaar materieel. Ook de Amerikaanse regering zegt daarvoor aanwijzingen te hebben. Het State Department heeft beelden verspreid waaruit moet blijken dat Oekraïense troepen vanaf Russisch grondgebied met raketten zijn bestookt. De Amerikaanse generaal Martin Dempsey zei vanmorgen in de Financial Times dat Poetin „besloten heeft tot escalatie”.

Behalve in Torez en Sjachtjorsk wordt er gevochten rond het internationale vliegveld van Donetsk, in Donetsk zelf en in Gorlikvo. Daarbij is zware artillerie ingezet. De partijen beschuldigen elkaar van het inzetten van raketten van het type Grad. Volgens Kiev zijn de rebellen in Gorlivko en Donetsk op jacht naar burgers die kunnen worden verdacht van spionage voor Oekraïense strijdkrachten.

De pro-Russische rebellen zitten in het defensief en hebben nog maar een smalle grensstrook met Rusland tot hun beschikking voor hun aanvoer en eventuele terugtocht. In berichten via Facebook en andere sociale media maken ze steeds minder melding van successen en benadrukken ze de gruwel onder de burgerslachtoffers.