Net ontdekt: virus dat in darmen van de halve wereldbevolking zit

In DNA-databanken vinden biologen sporen van een wijdverbreid virus. Het besmet onze darmbacteriën.

Zeker de helft van de wereldbevolking is drager van een tot nu toe onbekend virus. Het virus infecteert niet de mens zelf, maar wel zogeheten Bacteroides, een veelvoorkomende bacteriestam in de darmen. Een team van onderzoekers, onder wie de Nederlandse bioloog Bas Dutilh, ontdekte het virus eerst in een databank met DNA-gegevens uit een eerder onderzoek naar de samenstelling van de darmflora bij moeders en hun tweelingdochters. De resultaten van het onderzoek verschenen vorige week in Nature.

Van de samenstelling van darmbacteriën is door DNA-onderzoek al redelijk veel bekend, en veel soorten ervan zijn ook in het laboratorium te kweken. Het grootste deel van het metagenoom (dat wil zeggen het totale DNA van alle in de darmen levende organismen) is afkomstig van bacteriën. Maar tot 17 procent van het DNA in de menselijke darm heeft een virale oorsprong. Deze virussen infecteren waarschijnlijk darmbacteriën en worden daarom bacteriofagen genoemd. Omdat ze nog zo onbekend zijn spreken de onderzoekers van „biologische donkere materie”.

Het team van Dutilh heeft nu door slim te zoeken in het virale deel van het metagenoom van de darmen een nieuw virus ontdekt dat zij crAssphage hebben genoemd. Het bleek voor te komen bij alle twaalf vrouwen die waren meegenomen in de eerste analyse. Vervolgens keken de onderzoekers in andere openbare databanken of zij de DNA-sequenties van het virus ook bij andere mensen tegenkwamen. Daaruit concludeerden zij dat meer dan de helft van de mensen het bij zich moet dragen.

Het virus is wel zes keer zo talrijk als de andere tot nu toe geïdentificeerde bacteriofagen in het totale menselijke darm-DNA, en maakt gemiddeld wel 1,68 procent van het metagenoom uit. De onderzoekers identificeerden het virus door te zoeken naar specifieke genen die twee andere bacteriofagen gebruiken bij het infecteren van Bacteroides.

Die bacteriestam is eerder in verband gebracht met overgewicht. Maar of crAssphage daar ook invloed op heeft, zal nog moeten blijken.