Jongeren hebben steeds vaker schulden - maar heus niet alleen van te veel bellen

Foto ANP

De economische crisis is één oorzaak dat meer jongeren met grote geldproblemen zitten. Maar een gebrek aan financiële opvoeding speelt ook een rol. Het zijn echt niet alleen verwende types die te veel bellen of te veel uitgeven in de kroeg, zegt onderzoeker Pim van Heijst. Jonge mensen krijgen op uiteenlopende manieren met schulden te maken.

Ook de perceptie van schulden loopt uiteen, zegt Van Heijst, die verbonden is aan de Hogeschool Utrecht en onderzoek deed naar jongeren en schulden. “Er zijn jonge mensen die buikpijn hebben van 500 euro die ze nog moeten betalen en anderen die geen moment wakker liggen van een schuld van tienduizenden euro’s.” Maar hoe divers de groep ook is: het aantal jongeren met problematische schulden neemt toe. Vorig jaar klopte 15 procent van de jongeren aan bij de schuldhulpverlening, blijkt uit cijfers van de Nederlandse Vereniging van Schuldhulpverlening en Sociaal Bankieren (NVVK). In 2007 was dat nog 7 procent.

Escalerende schulden

De problematiek is het grootst bij leerlingen in het mbo, zegt onderzoeker Tamara Madern van het Nibud. De gemiddelde schuld is 1.256 euro. De belangrijkste oorzaak: het ‘breekpunt’ tussen thuis en op jezelf wonen, zegt Madern. Veel mbo’ers werken al tijdens hun studie, terwijl ze nog bij hun ouders wonen. “Ze hebben dan weinig vaste lasten en dus veel geld over. Als ze eenmaal uit huis gaan, is het moeilijk om dat uitgavenpatroon aan te passen.”

Ook Madern denkt dat de crisis een rol speelt, al kan dat volgens haar nooit de enige factor zijn. “Het begint met een verkeerd uitgavenpatroon.” Bijna iedereen heeft weleens een rekening te laat betaald, maar de meeste schulden escaleren door boetes en deurwaarderskosten.

Als schulden zich blijven opstapelen is in zeldzame gevallen schuldsanering een oplossing. Vorig jaar kwamen 273 jongeren onder de 25 jaar in zo’n traject terecht, blijkt uit CBS-cijfers – iets meer dan 2 procent van het totaal. Het is aan de rechter om een verzoek tot schuldsanering goed te keuren. Is dat het geval, dan wordt het drie jaar lang aflossen, zoveel als mogelijk is. In veel gevallen betekent dat leven van 50 euro per week. Daarna wordt de restschuld kwijtgescholden.

Om te zorgen dat het niet zover komt, is ‘financiële opvoeding’ erg belangrijk, zegt Madern. Jongeren die thuis leren bewust met geld om te gaan kunnen dat later als ze op eigen benen staan ook beter, is bekend uit onderzoek. In de praktijk betekent dat voor ouders: impopulaire beslissingen nemen. Kostgeld vragen, bijvoorbeeld. Madern: “Ouders zeggen: ‘Maar we hebben het geld helemaal niet nodig’. Daar gaat het niet om, het is de bedoeling dat jongeren leren omgaan met vaste lasten.”

3 tips om je schulden aan te pakken

1. Haal je kop uit het zand
Maak je post open. Praat met iemand over je problemen. Stap bijvoorbeeld eens binnen bij de schuldhulpverlening.
2. Praat met schuldeisers
Het is nooit goed om niets van je te laten horen. Heb je veel verschillende schuldeisers dan kan de gemeente de schuld in haar geheel overnemen. De rente is dan bijna altijd aantrekkelijker, en het is makkelijker om het overzicht te houden.
3. Fiscus is niet zó eng
Van Heijst: „Veel jonge mensen denken: de Belastingdienst wil mijn geld afpakken. Maar ze weten niet dat er vaak juist veel geld te halen is, zoals zorgtoeslag, huurtoeslag of belastingteruggave.” Lukt het niet? Vraag om hulp met invullen van formulieren, bijvoorbeeld bij het loket van de schuldhulpverlening.