Hier moeten we minder van eten

De productie van rundvlees blijkt veel slechter te zijn voor het milieu dan kip, varken en eieren.Landbouwbiologen pleiten nu voor minder consumptie.

Een rundveestapel van 120.000 dieren in Colorado. De productie van rundvlees vraagt 28 keer meer landoppervlak, dan kip, varken, eieren en melk. Foto Glow Images

Kip, varken, rund, eieren of melk. Welk productiesysteem drukt het zwaarst op het milieu? Dat is overduidelijk de rundvleesketen, zo blijkt uit een analyse van Amerikaanse en Israëlische wetenschappers. Hun studie is vorige week gepubliceerd in het wetenschapsblad de PNAS. De productie van rundvlees vraagt wel 28 keer meer landoppervlak, elf keer meer irrigatiewater en zes keer meer kunstmest vergeleken met het gemiddelde van de andere vier categorieën. En er komt vijf keer meer broeikasgas bij vrij. De productie van kippen- of varkensvlees, van eieren en melk ligt qua milieu-impact bij elkaar in de buurt.

In hun artikel pleiten de auteurs voor meer politiek beleid om de consumptie van vlees, in ieder geval rundvlees, te beperken. Eerder dit jaar stelde een groep landbouwbiologen in Nature al voor de consumptie van rood vlees te beperken tot 300 gram per persoon per week.

Zulke oproepen zijn ingegeven doordat er wereldwijd een groeiende concurrentie is om land, water en energie. Doordat de wereldbevolking groeit breidt de mens zijn leefgebied uit, maar stijgt ook de vraag naar biobrandstoffen, vlees, andere voedingsmiddelen, hout. Dat vraagt allemaal extra grondgebied. Nu al gaat eenderde van de wereldwijd geteelde granen (tarwe, maïs, gerst) als voer naar de veeteelt.

In lijn met internationale studies

De nu gepubliceerde analyse beperkt zich tot de Verenigde Staten, maar is grofweg in lijn met eerdere internationale studies. Onderzoekers van de Wageningen Universiteit concludeerden in 2010 in een meta-analyse ook dat rundvlees de hoogste milieu-impact had. In dergelijke studies wordt gekeken wat er nodig is om bijvoorbeeld 1 kilo eindproduct, of 1 kilo eiwit te maken. De huidige studie rekent dat uit per 1.000 kilocalorieën aan product.

Voor hun analyse gebruikten de vier onderzoekers allerlei data afkomstig van de Amerikaanse ministeries van Landbouw, Binnenlandse Zaken en Energie. Bijvoorbeeld over stuks vee in de VS, het voer dat ze krijgen, landgebruik, gewasteelt, kunstmestgebruik per gewas. Ze beperkten zich tot de periode 2000-2010.

Dat rundvee zo slecht scoort komt hoofdzakelijk doordat de omzetting van voer in spiermassa bij hen het minst efficiënt verloopt. Ze eten veel ruwvoer (gras, hooi, voederbieten) dat moeilijk en beperkt verteerbaar is. Het houden van vleesvee vergt verhoudingsgewijs veel voer – granen en weiland – en dus veel landoppervlak, water en kunstmest. In de huidige studie scoort rundvlees nog slechter dan in het Wageningse onderzoek van vier jaar geleden. Volgens de Wageningers was er vijf keer zoveel landoppervlakte nodig voor rundvlees, maar nu blijkt dat wel 28 keer meer. Het zou te maken kunnen hebben met verschillen in de voersamenstelling of de wijze van houden (buiten of in stallen). Dat rundvee zoveel meer broeikasgassen produceert is vooral toe te wijzen aan methaan. Dat gas ontstaat bij herkauwers tijdens de voedselvertering. Bij kippen en varkens is dat niet het geval. Het belangrijkste broeikasgas dat zij produceren is lachgas, in hun mest.

Ook verzuring en eutrofiëring

De Wageningse onderzoekers keken destijds ook nog naar de bijdrage van vleesproductie aan verzuring en eutrofiëring (de toename van voedingsstoffen met name in oppervlaktewater die leidt tot algenbloei). Maar omdat de uitkomsten een grote variatie vertoonden, deden ze hierover geen uitspraken. Deze twee milieueffecten zijn in de huidige studie niet meegenomen. In hun berekening komen de auteurs erop uit dat het dierlijke deel van het gemiddelde Amerikaanse dieet zo’n 40 procent van het totale landoppervlak van de VS in beslag neemt. Verder gaat eenderde van al het irrigatiewater en de helft van al de gebruikte kunstmest naar de productie van veevoer.