Dubieuze handel op de beurs is geen uitzondering

Foto ANP

Het is elke keer hetzelfde.

Iemand hoort een geheimpje dat nog bijna niemand weet: er komt een overnamebod op een beursgenoteerd bedrijf aan. Een bod betekent: een overnamepremie bovenop de beurskoers. Iemand gaat kopen. Opeens springt de koers van het ‘doelwit’ omhoog. Koersstijgingen lokken nieuwe stijgingen uit, meer mensen proberen te profiteren.

Zo ging het onlangs bij softwarebedrijf Exact.

In allerijl moest Exact in een persbericht opbiechten dat er met (niet aangeduide) gegadigden over een overname wordt gepraat. Tien tegen één dat de AFM, de beurswaakhond, de biecht heeft afgedwongen. De AFM houdt koersbewegingen in de gaten. En als ze wat verdachts zien, gaat het van dik hout zaagt men planken. Wie niet snel, bijvoorbeeld in vijftien minuten, met een persbericht komt om de koerssprong te verklaren, riskeert dat de handel in zijn effecten wordt stilgelegd.

Dubieuze handel

Met name bij fusie- en overnameonderhandelingen is dubieuze handel schering en inslag. Neem de laatste grote overname in Nederland, die van kabelmaatschappij Ziggo. Op 12 december 2013 gaf Ziggo in reactie op ‘marktspeculatie’ een persbericht uit dat onderhandelingen gaande waren met Liberty Global over een mogelijk bod.

Twee maanden daarvóór had Ziggo, ook toen in reactie op ‘marktspeculatie’, in een persbericht gemeld dat het bedrijf een “voorlopig voorstel” van een bod van Liberty Global had gehad. En weer een maand dáárvoor, op 12 september, hadden Ziggo en Liberty zogeheten vertrouwelijkheidsverklaringen getekend.

Op basis daarvan wisselde zij interne financiële gegevens uit. De volgende dag kwamen serieuze onderhandelingen op gang over een mogelijke overname, zegt Liberty Global in een gedetailleerd overzicht van de besprekingen dat is gedeponeerd bij de Amerikaanse beursautoriteiten. Zat ergens een lek?

Betere patrouille

Dubieuze handel is overal. Eerder dit jaar publiceerden drie Amerikaanse wetenschappers een onderzoek naar koersbewegingen bij Amerikaanse fusies en overnames tussen 1996 en 2012. Hun conclusie: in een kwart van de zaken lijkt voorkennis in het spel.

Onderzoek koersbewegingen Amerikaanse fusies en overnames 1996-2012

Talloze toezichthouders patrouilleren inmiddels intensiever. Regels zijn uitgebreid, zoals eerdere en dwingende openbaarmaking van bedrijfsinformatie.

Dubieuze handel blameert de markt en ondermijnt het vertrouwen van beleggers. Er is enig succes. De Britse financiële toezichthouder zag dubieuze beurshandel bij fusies en overnames dalen van 30 procent (2009) tot 15 procent (2013). Maar nu overnames veelvuldiger en groter worden zou het niemand verbazen als dit percentage weer oploopt.

En Exact?

De AFM zal de zaak onderzoeken, om te beginnen Exact zelf. Wie als onderneming in overnamebesprekingen is, moet, zoals dat in het voetbal heet, zijn defensie gesloten houden. Je moet codenamen gebruiken voor de bieders, het project en alle betrokken partijen. Je moet een lijst opstellen met alle eigen medewerkers, van de president-commissaris tot en met de secretaresse en de andere betrokken personen die kennis hebben van de geheime informatie.

Als die lijst niet spoort met de personen die de AFM tegenkomt bij een onderzoek, dan ben je de klos. Boete. Handelende partijen met de koersgevoelige informatie opsporen en veroordelen is veel lastiger.

Dat is onbevredigend. Zo pakt de AFM niet de boeven die misbruik maken van (betaalde) voorkennis, maar de eigenaar van de winkel die zijn inbrekersalarm verslonsde.