De Eerste Wereldoorlog snel verteld

Op 11 november 2018 is het precies 100 jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog eindigde. Wie, wat, waarom? – een kleine geschiedenis van de Grote Oorlog.

De Eerste Wereldoorlog werd – tot de Tweede – meestal Grote Oorlog genoemd. Ruim veertig landen deden mee, een record voor een oorlog, maar de strijd was Europees. Het mondiale deel beperkte zich tot koloniale schermutselingen, marine-acties van Japan en natuurlijk de rol van de VS op het Europese slagveld.

De échte eerste wereldoorlog speelde zich af in de achttiende eeuw. Spanje, Engeland en Frankrijk vochten toen hun onderlinge conflicten ook uit in hun koloniën. Maar de term zelf bestond nog niet. De term wordt bekender als in 1904 August Niemann de anti-Britse roman Der Weltkrieg: deutsche Träume publiceert. In 1909 gaan ook Engelse kranten het woord World War gebruiken – een teken van de groeiende verwachting van komende ellende. Het begrip Eerste Wereldoorlog verschijnt al in 1920, als het boek The First World War 1914-1918. Personal Experiences uitkomt.

In zekere zin was de Grote Oorlog het definitieve einde van het Romeinse Rijk dat tweeduizend jaar eerder gesticht was door Julius Caesar en Augustus. Want in die Wereldoorlog gingen drie keizerrijken ten onder die alle een voortzetting van het Romeinse Rijk waren: het Russische Tsarenrijk, het Habsburgse Rijk (Oostenrijk-Hongarije) en het (Tweede) Duitse Keizerrijk. Ook het Turkse Sultanaat verdween.

Correctie (11 november 2018): In een eerdere versie van dit stuk stond dat de slag om Verdun plaatsvond van februari tot december 1915. Dat moest 1916 zijn.

    • Hendrik Spiering