De Haai van Messina kan écht goed fietsen

Hij krijgt zondag in Parijs de gele trui omgehangen. Een veelzijdige renner die heel mooi rijdt.

Vincenzo Nibali die op een dag na de gehele Tour de France in de gele trui heeft gereden. En hij won ook nog eens vier etappes. Foto AFP

Echt lekker liep zijn voorjaar niet. Twee maanden voor het begin van de Tour de France, in de Ronde van Romandië, werd de Italiaan Vincenzo Nibali (Astana) bergop nog ruim verslagen door de Britse Keniaan Chris Froome (Sky). Niet voor niets stuurde de Kazachstaanse Astana-ploegbaas Aleksandr Vinokoerov zijn kopman een brandbrief. Wanneer ging Nibali zijn honorarium à vier miljoen euro per jaar eens waarmaken?

Zondag staat diezelfde Nibali op het podium in Parijs te zwaaien naar het publiek, met de gele trui om zijn schouders. Hij zal de zesde coureur in de geschiedenis zijn die de Tour, Giro en Vuelta heeft gewonnen, na de Fransen Jacques Anquetil en Bernard Hinault, de Italiaan Felice Gimondi, de Belg Eddy Merckx en de Spanjaard Alberto Contador.

Natuurlijk, Nibali heeft in deze Tour de France zeer geprofiteerd van het uitvallen van Froome en Contador. Maar ook voor die tijd oogde de ‘Haai van Messina’ al uitermate scherp. Al in de tweede rit, naar Sheffield, bleef hij op een Luik-Bastenaken-Luik-achtig parcours al zijn concurrenten twee seconden voor. Nibali’s pronkstuk was de kasseienetappe naar Arenberg, waar hij Contador al in de eerste week op twee minuten achterstand zette. Toen de Spanjaard in de Vogezen de strijd met een scheenbeenbreuk moest staken, was de Tour eigenlijk al beslist – nog vóór de eerste rustdag.

Nibali geldt als een van de veelzijdigste renners in het profpeloton. Klimmen kan hij, tijdrijden ook. Als hij zich wil focussen op een kasseienrit, schakelt hij gewoon een oud-winnaar van Parijs-Roubaix, Peter Van Petegem, in voor wat privélessen. De Belg verklaarde wat hij Nibali had geleerd, bijvoorbeeld dat je altijd het midden van de kasseienstrook moet houden en niet te veel moet afremmen in de bochten. Maar niet iedere renner van 65 kilo zou dat met een paar extra trainingen kunnen leren. Kinderkopjes gelden als een specialisme voor ‘zware’ renners, van rond de tachtig kilo.

Maar Nibali kan fietsen. Dat kunnen de meesten in de Tour, zou je zeggen, anders zouden ze er niet rijden. Toch kan Nibali écht goed fietsen, in de zin dat hij over buitengewone stuurmanskunsten beschikt. Die stellen hem bijvoorbeeld in staat om uitstekend te dalen. En zie hem eens op zijn fiets zitten. Niets schudt, niets schokt, hij zit stil als een monnik en is tranquil als een Jamaicaan. Vergelijk die stijl eens met die van Bauke Mollema, voor wie de wielerterm ‘harken’ uitgevonden lijkt.

Wie zo mooi kan fietsen, kan ook de kasseien over. En in de bergen is het in de gehele Tour niet spannend geweest. Vanaf het allereerste klimmetje was duidelijk dat Nibali geen enkele tegenstand duldt. Op de grotere beklimmingen kon alleen de Fransman Jean-Christophe Péraud (AG2R) af en toe in zijn buurt blijven. In de bergetappes naar Planche des Belles Filles, Chamrousse en Hautacam won Nibali zelf, andere keren was iemand uit een vluchtersgroepje hem voor. De Fransman Tony Gallopin (Lotto) mocht zelfs voor één dag de gele trui van hem overnemen. Maar geen seconde kwam Nibali’s klassering werkelijk in gevaar.

Groot rondetalent

Een groot rondetalent was Nibali altijd al, maar zijn prioriteiten lagen niet altijd bij de Tour de France. Nadat de nu 29-jarige Siciliaan in 2008 en 2009 verdienstelijke ereplaatsen had behaald – negentiende en zesde in het eindklassement – koos hij in de twee jaren daarna voor de combinatie van Giro en Vuelta. Met veel succes, maar voor wielerliefhebbers was het jammer dat Nibali in die jaren zijn krachten niet in Frankrijk mat, met Contador, de Luxemburger Andy Schleck en de Australiër Cadel Evans. Twee jaar geleden kwam Nibali terug met een derde plaats, achter de Britten Froome en Bradley Wiggins, en nu is hij iedereen de baas.

Na de etappe naar Planche des Belles Filles, waar de Italiaan zijn hegemonie vestigde, verklaarde hij dat hij „nog nooit zo’n zware etappe in een grote ronde” had meegemaakt, met zeven beklimmingen en talloze valpartijen. „Toen ik de streep passeerde, heb ik mijn overwinning opgedragen aan mijn kleine meisje. Ik spreek mijn vrouw elke dag over de telefoon en ze vertelde me dat Emma stil wordt en haar ogen wijd opendoet als ze mijn stem hoort op tv.”

Diezelfde etappe maakte duidelijk dat een Tourwinnaar behalve veel kwaliteit ook onnoemelijk veel geluk moet hebben. Nibali reed vlak achter Contador toen de Spanjaard in de afdaling van de Petit Ballon viel over een ‘randje’ in de weg. „Ik was bang dat ik ook zou vallen”, zei Nibali na afloop. Maar waar Contador zijn scheenbeen brak, bleef Nibali in het zadel.

Los van de kasseientraining van Van Petegem zijn er nog twee andere verklaringen voor de topvorm van Nibali op het juiste moment. Ten eerste verklaarde zijn Belgische ploegarts Joost De Maeseneer aan de Vlaamse krant Het Nieuwsblad dat de Siciliaan sinds het Critérium du Dauphiné in juni nog anderhalve kilo is vermagerd, wat hem beter in staat stelt om de bergen over te komen.

San Pellegrinopas

Een ander geheim ligt op de San Pellegrinopas in de Italiaanse Alpen, nabij Bolzano. Na de teleurstellend verlopen Dauphiné oefende Nibali op deze steile, hoge klim – 14 procent, 1.918 meter – achter de motor van zijn trainer Paolo Slongo. „Ik heb daar aan mijn ritme bergop geschaafd, omdat ik wist dat ik tegen Contador moest strijden in steile beklimmingen”, aldus Nibali op een persconferentie.

Al vroeg was Nibali gewend om hard te werken voor een bestaan als profrenner. Zo verliet hij al op zijn zestiende zijn ouderlijk huis in Messina om te gaan trainen in Toscane, op het Italiaanse vasteland. Op het eiland ontbraken de trainingsfaciliteiten om echt beter te worden. Inmiddels woont hij met vrouw en dochter in het Zwitserse Lugano.

Maar zijn Siciliaanse roots heeft hij nog niet verloochend. Een staaltje daarvan gaf hij donderdag ten beste, toen hij op de Hautacam aansprong achter de 42-jarige Chris Horner. Vorig jaar ontnam de Amerikaan hem de zege in de Vuelta. Dit was zijn wraak, gaf Nibali na afloop toe.

Anders dan veel renners van zijn generatie is Nibali nooit verdacht geweest van dopinggebruik. Wel maakte hij vorig jaar de omstreden move naar Astana, dat wordt gerund met geld van Kazachstaanse bedrijven. Zijn Italiaanse ploegleider Giuseppe Martinelli begeleidde in het epo-tijdperk hun landgenoot Marco Pantani naar Tourwinst. Teambaas Vinokoerov is als renner geschorst geweest voor dopinggebruik en in opspraak gekomen door gekochte wedstrijden.

Zelf zegt Nibali dat zijn komst naar de Kazachstaanse formatie juist een breuk betekent met het verleden. De Tourorganisatie zal zondag wellicht niet gelukkig zijn met de glimlach van Vinokoerov als Nibali de gele trui omgehangen krijgt. Maar met Nibali als winnaar kan iedereen leven.