‘Maandelijks 300 klussers met zwaar handletsel’

Meldde de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie vorige week dinsdag

illustratie martien ter veen

De aanleiding

Doe-het-zelven is hip. Er wordt veel geklust in of rond het huis. Alleen zouden sommige klussers niet goed weten hoe ze met hun gereedschap om moeten gaan. Volgens een persbericht van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) toont onderzoek aan dat maandelijks 300 klussers zwaargewond raken aan hun handen. Dat zou leiden tot amputaties van één of meerdere vingers, langdurig ziekteverzuim en minder soepele handen. Dat klussen mis kan gaan is algemeen bekend. Maar 300 zwaargewonde klussers per maand: klopt dat?

Waar is het op gebaseerd?

De cijfers komen uit een landelijke steekproef door de NVPC, de vereniging waarbij nagenoeg alle plastisch chirurgen in Nederland zijn aangesloten. Zij hielden de steekproef in samenwerking met een aantal grote ziekenhuizen, waar deze chirurgen getraind worden. In de opleidingsziekenhuizen werden handletsels van klussers geïnventariseerd, die behandeld zijn door plastisch chirurgen. Een ‘klusser’ wordt in het onderzoek gezien als een doe-het-zelver die het klussen niet als betaalde arbeid doet, maar in zijn vrije tijd klust in en om het huis.

En, klopt het?

Het persbericht van de NVPC werd vorige week aangehaald in andere media, zoals de Volkskrant en Trouw. Deze media meldden dat het gaat om driehonderd zwaargewonde klusslachtoffers, maar dat dit aantal alléén zo hoog is in de lente- en zomermaanden. Uit de steekproef van de NVPC blijkt dat de vereniging alleen klusletsels in de maand mei heeft onderzocht. Dit zijn er 300. De NVPC zegt zelf dat er ook in het verdere voorjaar en in de zomer per maand naar schatting 300 thuisklussers ernstig tot zeer ernstig handletsel oplopen. Dat zijn volgens de vereniging de „piekmaanden”.

De vereniging wilde onderzoeken hoeveel klussers gewond raken, om betere preventieve maatregelen te kunnen nemen om klusletsels te voorkomen, zegt plastisch chirurg Kim Wehrens, coördinator van de landelijke steekproef en verbonden aan het Maastricht Universitair Medisch Centrum.

Het klopt dat het grootste deel van deze klussers letsel heeft dat als ‘zwaargewond’ gezien kan worden, zoals als kop gebruikt werd in de verschillende media. Dit blijkt ook uit de landelijke steekproef van de NVPC. Uit ditzelfde onderzoek blijkt daarnaast dat in bijna 25 procent van de klusongevallen één of meerdere vingers moeten worden geamputeerd. De duim (28 procent) en wijsvinger (29 procent) zijn de meest voorkomende vingers waarbij letsels ontstaan, daarna de ringvinger en middelvinger (22 procent). Grote boosdoeners zijn cirkel- en kettingzagen, stanleymessen en tuingereedschap.

De mogelijke gevolgen die de handletsels volgens de NVPC hebben voor klussers zijn ook zwaar. Ze kunnen inderdaad leiden tot zogenoemde ‘restklachten’, zoals een afname in kracht, minder goed kunnen bewegen van de handen en zelfs tot langdurige arbeidsongeschiktheid of blijvende invaliditeit. Thuis klussen is daardoor regelmatig de reden van (langdurige) ziekmelding onder werknemers.

Volgens Wehrens gaat het in de meeste gevallen fout door het niet om kunnen gaan met gereedschap en onervarenheid: „Denk aan kinderen die zonder oudertoezicht met een kettingzaag hout gaan zagen.” Ook zijn mensen vaak afgeleid of gejaagd. „Dan willen ze nog even snel wat afhandelen en dan gebeurt een ongeluk. Daarom willen we mensen ervan bewust maken dat ze goed met gevaarlijk gereedschap om moeten gaan.”

Conclusie

De NVPC meldde in een persbericht dat er elke maand 300 slachtoffers zwaargewond aan hun hand raken door klussen. Uit navraag bij de NVPC, en uit publicaties in verschillende media, blijkt dat er niet elke maand 300 gewonde klussers zijn, maar alleen in mei. Ook is het zo dat plastisch chirurgen in de lente- en zomermaanden pieken zien in het aantal klusletsels. We beoordelen de stelling daarom als grotendeels onwaar.