Teruglezen: dit weekend eventueel besluit over gewapende missie, 75 kisten in Nederland

Round up van de dag

We gaan dit liveblog afsluiten voor vandaag. Morgen zijn alle ontwikkelingen rondom het onderzoek naar de vliegramp ook weer te volgen via onze site. Even de belangrijkste gebeurtenissen van vandaag nog even op een rij:

  • Rond 21.45 uur vanavond vertrokken de veertig ongewapende marechaussees richting Oekraïne waar ze de forensisch onderzoekers gaan helpen in het rampgebied.
  • Dit weekend zal het kabinet waarschijnlijk besluiten over het eventuele zenden van gewapende troepen naar het rampgebied. Tijdens het Kamerdebat vanmorgen werd het kabinet kritisch ondervraagd over waarom de missie ongewapend is.
  • Nederland, Australië en Oekraïne zouden een gewapende missie achter de hand houden voor het geval de onderzoekers de komende dagen hun werk niet veilig kunnen doen.
  • De begin deze week aangekondigde EU-sancties voor Rusland zijn vandaag ingegaan. 33 nieuwe personen en organisaties zijn op de zwarte lijst gezet. Dat betekent dat hun tegoeden worden bevroren en dat ze een inreisverbod hebben.
  • Interpol heeft de extreemrechtse Oekraïense partijleider Dmitro Jarosj van Rechtse Sector op de lijst van gezochte criminelen gezet wegens terroristische activiteiten. 
  • Volgens de Britse krant de Daily Mirror is de dochter van Poetin ondergedoken nadat zij en haar Nederlandse vriend te maken kregen met boze reacties.
  • Rusland zou langs de grens 15.000 manschappen samentrekken en eveneens zware artillerie naar de grens brengen om te overhandigen aan pro-Russische separatisten.
  • Vanmiddag kwamen er op het vliegveld van Eindhoven 75 kisten aan met slachtoffers van de vliegramp. Morgen komen er nog 38 kisten aan.
  • Een team van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid vertrekt dit weekend ook naar de rampplek. In het gebied zijn al onderzoekers van de OVSE. 

De marechaussees zijn vertrokken vanaf Eindhoven

De veertig ongewapende marechaussees zijn vertrokken vanaf vliegveld Eindhoven, ruim veertig minuten later dan gepland. Ze komen vannacht rond 03.00 uur aan in Oekraïne.

Foto ANP / Marcel van Hoorn

 

Foto ANP / Marcel van Hoorn

 

Slachtofferhulp waarschuwt nabestaanden voor advocaten

Nabestaanden van de slachtoffers van de vliegramp worden benaderd door verschillende advocaten uit onder anderen de VS, zo meldt Slachtofferhulp. Volgens Slachtofferhulp dringen ze zich op met beloftes over schadevergoedingen die ze kunnen verhalen bij verzekeraars voor de nabestaanden. De ervaring van nabestaanden bij andere vliegrampen is dat mensen vaak nadelige contracten wordt aangeboden.

Slachtofferhulp waarschuwt nabestaanden niet hier op in te gaan, maar eerst tijd te nemen voor het rouwproces. Wie daarna zich wil verdiepen in de juridische mogelijkheden hiervan kan contact opnemen met Slachtofferhulp en doorverwezen worden naar betrouwbare letselschadeadvocaten.

Interpol zoekt Oekraïense partijleider Dmitro Jarosj

Interpol heeft de extreemrechtse Oekraïense partijleider Dmitro Jarosj vandaag op de lijst van gezochte criminelen gezet, schrijft persbureau Novum. De leider van de partij Rechtse Sector speelde afgelopen jaar een belangrijke rol bij de protesten waarbij president Viktor Janoekovitsj werd afgezet en verdreven. Rechtse Sector bezette overheidsgebouwen en voerde aanvallen op de politie uit. Het Kremlin beschouwt deze beweging als fascistisch.

Dmitro Jarosj. Schermafbeelding Wikipedia

 

Volgens Interpol wordt Jarosj gezocht vanwege 'het oproepen tot terroristische en extremistische activiteiten via massamedia'. In maart zette Rusland Jarosj al op een soortgelijke lijst van voortvluchtige misdadigers. Jarosj nam afgelopen mei deel aan de presidentsverkiezingen, maar wist toen slechts 0,7 procent van de stemmen binnen te halen.

Foto van aankomst vliegtuig vanmiddag

Twitter avatar Heimerik Rik toe Water Fotograaf Ton Versteeg nam deze foto tijdens de landing op Eindhoven Airport. De saamhorigheid is indrukwekkend. http://t.co/gbiwTUc9yr

Dochter Poetin zou zijn ondergedoken

Maria, de 29-jarige dochter van de Russische president Poetin die in Nederland woont, zou zijn ondergedoken. Dat meldt de Daily Mirror. Maria woonde tot nu toe met haar Nederlandse vriend in Voorschoten. Sinds de vliegramp zouden de twee veel boze reacties hebben ontvangen. Ook de Hilversumse burgemeester Pieter Broertjes zei eerder op Twitter dat ze het land moest worden uitgezet. Later maakte hij daar zijn excuses voor.

De rouwstoet is aangekomen in Hilversum

De colonne van rouwauto's met de 75 kisten is aangekomen bij de Korporaal van Oudheusdenkazerne in Hilversum.

Twitter avatar Imeldaflattery Imelda Flattery The procession of hearses arrives at Hilversum. It takes 7 minutes for all 74 hearses to pass through the gates.#MH17 http://t.co/NJJt7DkJP7

Twitter avatar newswrthyvision Nick Smith Loud applause erupts as the last one heads into the base. Hope to never see this many hearses together ever again. http://t.co/xQOHq1QJTu

40 marechaussees vertrekken zo meteen

De veertig ongewapende marechaussees vertrekken om 21.00 uur vanaf vliegveld Eindhoven met een C-130. De marechaussees gaan de forensisch onderzoekers helpen met de zoektocht naar slachtoffers van de ramp met de MH17. Hun vertrek is hier live te volgen.

Volgens bronnen bij de VN zou Nederland een gewapende missie achter de hand houden.

De rouwstoet nadert Hilversum

De stoet van lijkwagens nadert nu Hilversum, waar weer veel mensen staan te wachten.

Twitter avatar ErinCNN Erin McLaughlin Hilversum awaits 75 more caskets #mh17 http://t.co/KyQf7LpUiQ

Het is een verdrietig lange stoet twittert NOS-nieuwslezer Rachid Finge:

Twitter avatar rachidfinge Rachid Finge Al dagen praat ik op de radio over de colonne. Hoe anders is het die zelf voorbij te zien trekken. Verdrietig lang. http://t.co/nGi5EcEhsQ

En dat is ook te zien aan dit filmpje, waarbij ook goed te zien is dat mensen op de vluchtstrook gevaarlijk dichtbij de weg staan; iets waar Rijkswaterstaat nu juist voor waarschuwt om niet te doen om ongelukken te voorkomen:

Lezersvraag over radar

We beantwoorden vandaag vragen van lezers over de vliegramp. Lezer Peter de Jong heeft de volgende vraag:

Als een vliegtuig op ruim 10 km. hoogte wordt neergeschoten is dat vliegtuig toch met radar waargenomen? Is het dan onbekend welke contouren zo’n vliegtuig heeft. Of was het idee: elk mogelijk vliegtuig dat overvliegt schieten we neer.

Het antwoord van NRC-redacteur Steven Derix:

Militaire (raket-)systemen beschikken normaal gesproken over IFF (Identification Friend or Foe). Een vliegtuig zendt een signaal uit, dat door de radar van het systeem wordt opgepikt. Zo wordt voorkomen dat er op eigen toestellen en burgervliegtuigen wordt geschoten. Het zou kunnen zijn dat dit niet gebeurd is bij MH17, maar dat is nog volstrekt onduidelijk.

Rouwkrans voor slachtoffers

De inwoners van de Oekraïense stad Torez leven mee met de nabestaanden van de slachtoffers:

Twitter avatar obk Olaf Koens 'Aan de slachtoffers van de vliegramp. Van de burgers van Torez. In medeleven' http://t.co/JbKnC5HSQ9

Twitter avatar obk Olaf Koens Soms liggen er bloemen, knuffels of branden er kaarsjes http://t.co/1yT9LbmB6h

Twitter avatar obk Olaf Koens De buurtbewoners hebben de brokstukken van hun land en in hun tuinen verzameld en op een hoop gelegd http://t.co/PDND6PceBc

Russische troepen en materieel langs grens Oekraïne

Rusland trekt langs de grens 15.000 manschappen samen, meldt de Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO. Ook zouden volgens het Pentagon zware artilleriesystemen vlakbij de grens zijn. Het Amerikaanse ministerie van Defensie verdenkt Rusland ervan dit wapentuig te gaan overhandigen aan de pro-Russische separatisten.

Lezersvraag over zwarte doos

En weer even een lezersvraag tussendoor: Robbert vraagt zich het volgende af:

Waarom was het een aantal dagen lang niet duidelijk waar de zwarte dozen waren? Zij zenden automatisch toch een maand lang een signaal uit zodat te traceren is waar ze zijn?

NRC-redacteur Steven Derix antwoordt dat de verwarring over de zwarte dozen is veroorzaakt door de separatisten, die verspreiden tegenstrijdige berichten.

Rijkswaterstaat waarschuwt kijkers langs kant van de weg

De colonne met rouwauto's rijdt op dit moment richting Utrecht en is Den Bosch gepasseerd. De ANWB meldt dat er onderweg net als gisteren opnieuw veel mensen stonden langs de snelweg.

Twitter avatar ANWBverkeer ANWBverkeer Wederom VEEL mensen langs de rouwroute. En files op de tegenovergestelde rijbaan. Nu tussen Vught en Boxtel. #A2 #MH17

Rijkswaterstaat waarschuwt om die reden nog even voor mogelijke gevaarlijke verkeerssituaties die kunnen ontstaan:

Twitter avatar Rijkswaterstaat Rijkswaterstaat Oproep! Niet stilstaan op snelweg op #A2 en #A27 bij passeren colonne #MH17. Dat kan tot gevaarlijke situaties leiden.

Twitter avatar WIS_Rene Weginspecteur René En ik wil u ook attenderen steek de snelweg niet over net voor passerende stoet,na stoet is gevaarlijk om terug over te steken let op AUB

Woorden Timmermans prijken op bord in New York

De indrukwekkende speech van minister van Buitenlandse Zaken Timmermans, die in binnen- en buitenland werd geroemd, heeft ook bij een New Yorkse ondernemer indruk gemaakt. NOS-verslaggever Wouter Zwart twittert een foto van de zaak waar buiten een bord staat met een stukje uit de toespraak:

Twitter avatar WouterZwart Wouter Zwart NOS Koffiehuis naast VN-gebouw. De echo van dé toespraak hangt nog tussen de wolkenkrabbers. http://t.co/KLUge6v5MF

'Nederland houdt VN-missie achter de hand'

Nederland, Australië en Oekraïne houden een gewapende missie achter de hand voor het geval de situatie in Oost-Oekraïne uit de hand dreigt te lopen. Dat bevestigen diplomatieke bronnen binnen de Verenigde Naties aan het ANP.

De resolutie over een gewapende VN-missie zal pas worden ingediend als de hulpverleners de komende dagen hun werk niet veilig kunnen doen. In dat geval zal Australië namens de drie landen de resolutie indienen om politie en militairen te sturen ter beveiliging van de onderzoekers.

Nieuw groot stuk vliegwrak ontdekt

Een tot nu toe nog onontdekt, groot stuk van het vliegtuig van Malaysia Airlines dat is neergestort in het oosten van Oekraïne, is gisteren aangetroffen in dichte bebossing. Dat heeft OVSE-woordvoerder Michael Bociurkiw vanmiddag op een persconferentie gezegd, bericht persbureau Novum.

Bociurkiw noemde het deel van het vliegtuig 'verbazingwekkend' groot. Ook zei hij dat het wrakstuk recht naar beneden lijkt te zijn gekomen. Van de zestien ruiten waren maar een of twee gebroken. Dat kan volgens de zegsman iets zeggen over de toedracht van de crash.

Twitter avatar KvanOosterom Karel van Oosterom OSCE at #MH17 crash site with 5 Australian, 4 Dutch experts. http://t.co/9TPkKkUyF8

De OVSE heeft vandaag twee nieuwe sites met wrakstukken bezocht. De woordvoerder noemde de medewerking van de pro-Russische separatisten 'positief'.

Rouwauto's vertrekken naar Hilversum

En de 75 rouwauto's zijn inmiddels vertrokken in een lange colonne op weg naar Hilversum.

Twitter avatar theoverbruggen theo verbruggen Het lijkt alleen maar drukker te worden bij vertrek van weer colonne rouwwagens vliegveld Eindh http://t.co/wXAHbQD6kc

EU-sancties van kracht

De begin deze week aangekondigde EU-sancties voor Rusland zijn vandaag ingegaan. Wegens de betrokkenheid van Rusland bij de onrust in Oekraïne worden 15 personen en 18 'entiteiten' op de zwarte lijst gezet waarvan de tegoeden worden bevroren en waarvoor een inreisverbod geldt. Tot nu stonden er 72 mensen en twee bedrijven op de lijst, waaronder bedrijven, uit Rusland en Oekraïne. Uit een brief van Herman van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad, blijkt dat de restricties op de toegang tot technologie niet gelden voor de gasindustrie, wel voor de oliesector.

Lezersvraag over opheffen social media-accounts van slachtoffers

Luuk Wouters vraagt zich af hoe nabestaanden social media-accounts van slachtoffers kunnen opheffen, aanpassen of blokkeren. Een collega van hem worstelt daarmee en krijgt lompe opmerkingen terug als:

"Alleen met een schriftelijke machtiging van de accounthouder, voorzien van een duidelijke kopie van een geldig legitimatiebewijs."

Dit is een lastig en bekend probleem, vooral omdat er niet één methode voor nabestaanden is om je bij dit soort netwerken af te melden. Techredacteur Marc Hijink adviseert nabestaanden om te beginnen het mobiele nummer, de creditcard en een eventueel Apple-ID te blokkeren van de overledenen. Facebook heeft in ieder geval sinds enige tijd een online formulier waar nabestaanden het account kunnen aanpassen of verwijderen. BIj Twitter kan dat op kan dat op deze pagina.

En in deze pagina">dit artikel staan nog een paar suggesties.

Morgen komen er nog 38 kisten

Eerder meldden we dat er morgen 36 kisten naar Nederland komen; het zijn er 38. In totaal zullen er dan morgen 227 kisten zijn aangekomen.

Aankomst slachtoffers MH17. Foto ANP / Marcel van Hoorn.

 

 

Dijsselbloem, Teeven en Bouwmeester bij binnenrijden eerste lijkwagens. Foto ANP / Marcel van Hoorn

 

Onderzoeksraad gaat dit weekend naar rampplek

Een team van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid gaat dit weekend naar de rampplek. Dat meldt de onderzoeksraad vandaag, schrijft Novum.

NRC plaatste gisteren een interview met de voorzitter van de onderzoeksraad, Tjibbe Joustra. "Iedereen kijkt over onze schouders mee."

En vandaag zijn er ook al Nederlandse experts aan het werk op de rampplek. Het OVSE-team en de Nederlanders worden begeleid door pro-Russische separatisten. Bij Petropavlovka, een klein plaatsje ten oosten van Donetsk, stapte de groep uit om een groot wrakstuk te bestuderen.

Twitter avatar rachidelmourif Rachid el Mourif Nederlandse experts aan het werk vandaag bij wrakstukken MH17. Foto's nemen en door naar volgende stuk. http://t.co/2YyNvDYJBt

Toestellen met kisten landen in Eindhoven

De twee vliegtuigen (de Nederlandse Hercules en het Australische toestel) met bij elkaar opgeteld 75 kisten aan boord zijn geland in Eindhoven. Hier een livestream.

De Australische Boeing C17 komt aan op vliegbasis Eindhoven met 45 lijkkisten uit Oekraïne. Foto ANP / Marcel van Hoorn

 

Het Australische toestel. Screenshot NPO

 

Twitter avatar WouterHVNL Wouter Berenschot Sta nu bij de belangrijkste spottersplek van vliegveld Eindhoven. Honderden belangstellenden zijn hier aanwezig. http://t.co/cAOQisXbCF

Schiphol krijgt een permanent gedenkteken

Schiphol krijgt een permanent gedenkteken voor de slachtoffers van de ramp met vlucht MH17, meldt RTV Noord-Holland. Het is nog niet duidelijk in wat voor vorm dat gaat gebeuren.

Twitter avatar dsajet Doron Sajet De allereerste MH19 vertrekt zo naar Kuala Lumpur. Voor #mh17 komt een permanent gedenkteken op @Schiphol #rtvnh http://t.co/X1XqRIJPT4

Lezersvraag: waarom geven de VS de luchtdata niet vrij?

Nog een lezersvraag. Van Seth Lievense:

Statements maken nog geen bewijs. Wat levert de VS zelf over Oekraïne? Waarom geven Kiev / VS de luchtdata niet vrij?

Het antwoord komt weer van buitenlandredacteur Juurd Eijsvoogel:

Dat is een heel terecht punt. Tot nu toe hebben de VS en Oekraïne maar beperkte informatie vrijgegeven. Het zou veel kunnen verhelderen als ze vollediger zouden zijn. Ze kunnen verschillende redenen hebben om dat niet te doen: 1) het materiaal dat ze hebben is niet overtuigend, of wijst een andere kant op (toch in de richting van het regeringsleger). 2) ze willen niet dat de buitenwereld, en dus ook Rusland, erachter komt wat ze allemaal kunnen zien en horen, wat de bronnen zijn voor hun inlichtingendiensten. Zo heeft de NAVO in de Oekraïne-crisis luchtfoto’s openbaar gemaakt van commerciële satellietdiensten, die dus niets zeggen over de capaciteit van het eigen inlichtingenapparaat of dat van de lidstaten.

Lezersvraag

Marechaussees morgenochtend vroeg in Charkov

Twitter avatar tijnsadee Tijn Sadée Marechaussees landen rond 03.00 morgenochtend in Charkov. Of ook meteen een aantal forensische experts nu al meevliegt 'nog onzeker'

Tijn Sadée is voor NRC in Oekraïne.

Rusland: zorgen over onpartijdigheid van onderzoek

Rusland is bezorgd over de onpartijdigheid, onafhankelijkheid en transparantie van het internationaal onderzoek naar de ramp met vlucht MH17. Dat heeft de Russische ambassadeur bij de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) vandaag gezegd, schrijft Novum.

Rusland blijft aandringen op een zo groot mogelijke rol voor de internationale burgerluchtvaartorganisatie ICAO. OVSE-ambassadeur Andrej Kelin zei:

''Totale openheid moet elke kans op fraude en vervalsing wegnemen. Helaas hebben we reden tot zorg.''

Kelin hamerde erop dat de onderzoekers moeten samenwerken met de "plaatselijke volksmilities". Hij beweerde dat de Nederlandse deskundigen op het rampterrein "de bergers van de lichamen lof hebben toegezwaaid" voor hun werk.

Nog twee lezersvragen

Van Bjarn Eck (zie deze update) kwamen nog twee vragen, die ook beantwoord zijn door Eijsvoogel.

Vraag:

Nederland heeft gezegd nog geen partij te kiezen tot de uitkomst van het onderzoek, maar lijkt dit hiermee wel te doen?

Antwoord:

Nee, de sancties zijn geen bevestiging dat Rusland schuld heeft aan het neerhalen van het vliegtuig, maar vloeien voort uit het onderstaande gecombineerd met het feit dat Rusland weigert te de-escaleren. Wel kan je zeggen dat de verdenking tegen Rusland, de verontwaardiging over Poetins opstelling na de ramp en de kennelijke onverschilligheid over de slachtoffers die dagenlang niet geborgen konden worden, de stemming om sancties te verscherpen heeft geholpen.

Vraag:

Zonder de ramp waren deze maatregelen namelijk nooit genomen. De bekende druppel. Hoe verantwoordt Nederland dit kiezen van kant?

Antwoord:

Ik denk dus dat je niet kan zeggen dat de sancties zonder de ramp nooit genomen waren, wel dat er zoveel aanwijzingen zijn van Russische (mede-)verantwoordelijkheid dat ze het al maanden proces van langzaam steeds zwaardere sancties een impuls hebben gegeven. Overigens hebben de VS en de EU nog altijd niet de echt harde sancties uit de kast gehaald.

Een boodschap aan Vladimir Poetin bij de gedenkplek bij vertrekhal 3 op Schiphol, die werd ingericht ter nagedachtenis aan de slachtoffers. Foto ANP / Robin van Lonkhuijsen

 

Lezersvraag

Nederlandse politie roept op tot uploaden van beeldmateriaal van rampplek

De Nederlandse politie vraagt mensen te helpen bij een reconstructie van het neerstorten van vlucht MH17. Wie beeldmateriaal heeft van de rampplek net voor, tijdens of na de crash, wordt verzocht dat te uploaden. De oproep staat er ook in het Engels, Oekraïens en Russisch.

Lezersvraag: waar zijn de strafmaatregelen tegen Rusland op gebaseerd?

Een lezersvraag van Bjarn Eck:

Op welke overtredingen van Rusland zijn de strafmaatregelen tegen hen van de EU, gesteund door Frans Timmermans, gebaseerd?

Het antwoord van buitenlandredacteur Juurd Eijsvoogel:

Het binnenvallen en later annexeren van de Krim, Oekraïens grondgebied, is in strijd met internationale afspraken en verdragen, zoals de Akkoorden van Helsinki uit de jaren zeventig, waarbij afgesproken werd dat niet getornd zou worden aan de grenzen in Europa, en het zogeheten Boedapest Memorandum, waarbij Oekraïne afstand deed van de kernwapens die zich na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie nog op zijn grondgebied bevonden, in ruil voor de garantie van onder meer Rusland dat zijn soevereiniteit en bestaande grenzen gerespecteerd zouden worden. Niet alleen heeft Rusland die afspraken geschonden, ook heeft het vervolgens een destabilisatie van het oosten van Oekraïne in gang gezet en steun gegeven aan de separatisten daar (onder leiding van Russen, sommigen afkomstig uit de Russische veiligheidsdiensten).

Lezersvraag

Maleisië draagt onderzoeksrapporten over aan Nederland

De Maleisische onderzoekers die de afgelopen dagen met een team van 134 mensen onderzoek hebben gedaan op de rampplek, hebben hun rapporten overgedragen aan Nederland, dat het onderzoek leidt. Dat schrijft RTL Nieuws. Over de inhoud van de rapporten wilde de leider van het team niets zeggen. De Maleisiërs vliegen vandaag terug naar Kuala Lumpur.

Rusland: Oekraïense mortiergranaten op ons grondgebied

Volgens Rusland kwamen er vandaag veertig mortiergranaten, afgevuurd door Oekraïense troepen die in het oosten van het land vechten met pro-Russische separatisten, neer in de provincie Rostov, Russisch grondgebied. Dat meldt het staatspersbureau Ria Novosti.

Voor alles wat we op deze plek melden uit Oekraïense en Russische hoek geldt een disclaimer: de ramp is sinds donderdagavond ook direct een propaganda-oorlog geworden. Wat de regeringen in Kiev en Moskou en de separatisten in Oost-Oekraïne zeggen, is gekleurd en vaak moeilijk te verifiëren.

KLM staat achter sancties, ook al kost dat geld

KLM slikt eventuele sancties tegen Rusland zonder morren, ook als die de luchtvaartmaatschappij in de portemonnee raken. President-directeur Camiel Eurlings zei dat vandaag bij BNR.

"Wij staan achter elke sanctie die gerechtigheid brengt."

De belangen van KLM zijn 'volstrekt ondergeschikt aan het vinden van de waarheid en het berechten van mensen die dit gedaan zouden hebben', vindt Eurlings. "Wat daarvoor nodig is, is daarvoor nodig." Het is het belangrijkste dat 'de families hun nabestaanden kunnen begraven'. Dan moet er 'het absolute bewijs' komen over de toedracht van de crash. "Dat is ook voor onze sector van groot belang", aldus Eurlings.

Had de ramp niet voorkomen kunnen worden?

Nog een lezersvraag, nu van Jan de Snayer:

"Hoe is het toch mogelijk dat de burgerlijke luchtvaart over oorlogsgebied vliegt, terwijl bij vele instanties bekend was dat er ook op grote hoogte vliegtuigen uit de lucht geschoten kunnen worden. Deze ramp had toch gemakkelijk voorkomen kunnen worden? Waarom hoor je en lees je hier bijna niets over?"

Juurd Eijsvoogel, redacteur diplomatieke betrekkingen, antwoordt:

"Dit is inderdaad een van de hele grote vragen na de ramp. Verschillende Europese luchtvaartmaatschappijen vlogen over het gebied, andere niet. Air France vloog om Oekraïne heen, dochter KLM niet. Lufthansa vloog over Oekraïne, dochter Condor maakte een omweg. NRC Handelsblad schreef daarover op 22 juli: "Luchtvaartmaatschappijen zijn uiteindelijk zelf verantwoordelijk welke route ze kiezen.’’ Er is geen centrale autoriteit die bepaalt wat wel en niet mag.

Wat inlichtingendiensten wanneer wisten over de risico’s is niet helemaal duidelijk, ze zijn "terughoudend zijn met informatie over wat ze wel en niet wisten’’, schreef NRC. Zeker is wel dat de hoogste militair van de NAVO, generaal Philip Breedlove, op 30 juni op een persconferentie waarschuwde dat de separatisten in het oosten van Oekraine over modern luchtafweergeschut beschikten en getraind werden in het gebruik daarvan. De vraag is wat landelijke overheden en luchtvaartmaatschappijen met die informatie hebben gedaan. Journalisten van NRC Handelsblad zijn met deze kwestie bezig en zullen er zo snel mogelijk over publiceren."

Lezersvraag

Waarom zo lang geduurd?

Nog een lezersvraag, deze keer van Ellen Staphorsius:

"Hoe komt het dat journalisten wel snel op de rampplek waren, de regeringsleiders allemaal elkaar bellen en dan niet meteen vliegtuigen regelen om de stoffelijk overschotten thuis te brengen? Had Rusland vast ook kunnen doen of een ander EU-land, maar nu komt uiteindelijk Australië te hulp na dagen! Begrijp daar helemaal niets van."

Onze redacteur Juurd Eijsvoogel, redacteur diplomatieke betrekkingen antwoordt:

"Het is heel frustrerend dat het zo lang geduurd heeft voor de lichamen geborgen kunnen worden, maar er zijn verschillende reden voor dat regeringen van Nederland en andere landen met burgers aan boord niet meteen bergingsteams ter plekke konden hebben. Ten eerste kunnen individueel opererende journalisten daar alleen opereren als ze geaccrediteerd zijn bij de separatisten en hun volksrepublieken. Anders komen ze niet door de vele road blocks (controleposten) die er in het gebied zijn. Ook bergingsteams hebben een of andere vorm van instemming van de rebellen nodig – tenzij ze in dit oorlogsgebied hun weg naar binnen willen vechten, maar dat kan niet de bedoeling zijn, al was het maar omdat de situatie daardoor ernstig kan escaleren.

Daarbij is het ook nogal een verschil of je als journalist een reportage maakt, of als OVSE-waarnemer de rampplek inspecteert, dan wel als bergings- en onderzoeksteam je werk moet doen - met alles wat daarbij komt kijken is dat laatste een veel grotere operatie.
Verder zijn regeringen terecht terughoudend als de veiligheid van hun mensen niet gegarandeerd kan worden – dan zullen ze eerst proberen zo veel mogelijk waarborgen te krijgen. Individuele journalisten en media nemen soms meer risico’s dan regeringen zich voor hun mensen kunnen veroorloven.

Ten slotte: je kan inderdaad zeggen dat Rusland misschien nog in de beste positie verkeerde om de lichamen te bergen, maar daar kleefde weer andere bezwaren aan: Rusland wordt op het neerhalen van het toestel aangekeken, en zou dan als ‘medeplichtige´ vrij spel hebben op de plaats delict. Ook zou de Oekraïense regering er ongetwijfeld fel tegen zijn als Rusland nu ook openlijk op Oekraïens grondgebied zou opereren. Veel beter was geweest als Rusland de rebellen (die pro-Russisich zijn) meteen te verstaan had gegeven dat ze bergingswerkers en onderzoekers vrij baan moest geven."

Lezersvraag

The Economist haalt uit

Het Britse tijdschrift The Economist haalt in een commentaar bijzonder hard uit naar de Russische president Vladimir Poetin. "Genoeg", staat er. Hij moet aangepakt worden:

"Under him Russia has again become a place in which truth and falsehood are no longer distinct and facts are put into the service of the government. Mr Putin sets himself up as a patriot, but he is a threat—to international norms, to his neighbours and to the Russians themselves, who are intoxicated by his hysterical brand of anti-Western propaganda.

The world needs to face the danger Mr Putin poses. If it does not stand up to him today, worse will follow."

Een sticker met de afbeelding van Poetin is in het urinoir geplakt van een toilet in een populair Oekraïens restaurant in Lviv. Foto AFP / Yurko Dyachshyn

 

En afsluitend:

"Enough. The West should face the uncomfortable truth that Mr Putin’s Russia is fundamentally antagonistic. Bridge-building and resets will not persuade him to behave as a normal leader. The West should impose tough sanctions now, pursue his corrupt friends and throw him out of every international talking shop that relies on telling the truth. Anything else is appeasement—and an insult to the innocents on MH17."

Lezersvraag: waarom is Australië zo betrokken?

Lezer Marcel van Kempen stelt de volgende vraag:

Wat is de reden van de grote betrokkenheid van Australie (en de hulp die zij Nederland bieden)?

Het antwoord komt van buitenlandredacteur Juurd Eijsvoogel:

Niet alleen zijn er bij de ramp 27 Australiërs omgekomen, het land heeft in de internationale politiek een aanzienlijk gewicht: het is lid van de G20 (de groep van grootste industrielanden) en bekleedt ook een tijdelijke zetel in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Dat kan helpen om internationale samenwerking en steun af te dwingen. Maandag nam de Veiligheidsraad een door Australië ingediende (en door Nederland gesteunde) resolutie aan, die om een onafhankelijk onderzoek naar de ramp vroeg en waarin het neerhalen van het vliegtuig "in de krachtigste termen" werd veroordeeld. Verder heeft Australië ook ruime ervaring met militaire samenwerking met NAVO-landen, onder meer met Nederland in de Afghaanse provincie Uruzgan. Minister Timmermans duidde op de nauwe samenwerking met Australië in deze crisis, toen hij zich maandag in zijn speech voor de Veiligheidsraad even richtte tot de Australische minister van Buitenlandse Zaken Julie Bishop, met de woorden: "Julie, we’re in this together."

Ook een vraag voorleggen aan ons? Dat kan.

Lezersvraag

Rutte in beeld tijdens het debat

In foto's: premier Rutte bij het arriveren voor het debat, tijdens de schorsing en gedurende het debat zelf.

Rutte arriveert met de lift. Foto ANP / Bart Maat

 

 

Mark Rutte tijdens de schorsing. Foto ANP / Bart Maat

 

 

Rutte tijdens het debat. Foto ANP / Martijn Beekman

 

Hoogstwaarschijnlijk ook morgen kisten naar Nederland

De NOS meldt:

"Naar alle waarschijnlijkheid komen er morgen toch weer twee vliegtuigen uit Charkov naar Eindhoven. Aan boord zijn dan 36 kisten. Het worden voorlopig de laatste vluchten met slachtoffers aan boord. De procedure is morgen gelijk aan die van de afgelopen dagen. Verwachte aankomst ook 16.00 uur. Het is nog niet bekend wie er namens de regering in Eindhoven aanwezig zullen zijn."

FIFA steunt WK in Rusland, want kan juist 'goede invloed' hebben

In Duitsland wordt de roep groter om een boycot van het WK voetbal in Rusland in 2018. Ook in het debat van zojuist was dat een onderwerp. Toevallig kwam de FIFA ondertussen met een verklaring: de wereldvoetbalbond steunt het WK gewoon nog.

"We hebben gezien dat het WK een goede invloed kan hebben en de FIFA gelooft dat dit het geval zal zijn voor de mondiale eindronde in Rusland."

Korte samenvatting van debat

Het debat van de Kamercommissies, dat even na tienen begon, is zojuist afgerond. Er werden kritische vragen gesteld over de veertig ongewapende marechaussees die op de rampplek gaan helpen met het zoeken naar lichamen. Moeten er geen militairen mee gaan? "Ik denk ook weleens: send in the marines", zei Rutte. Maar, benadrukte hij, het gaat hier om een ingewikkelde geopolitieke situatie.

De separatisten die het gebied waar het toestel neerstortte in handen hebben, lijken momenteel mee te werken zodat alle menselijke resten geborgen en gerepatrieerd kunnen worden. Verslechtert de veiligheidssituatie, zei Rutte in het debat, dan stopt de missie van de Nederlanders weer.

Australische vliegtuig vertrekt uit Charkov

Inmiddels is ook het Australische vliegtuig met kisten vertrokken uit Charkov en onderweg naar Eindhoven. In totaal komen er vandaag 75 kisten aan in Nederland - eerder werd gesproken over een aantal van 74.

Timmermans op Facebook

Rutte: sancties zijn te ontlopen

Volgens Rutte kan Rusland nieuwe sancties ontlopen, maar dan moet het stoppen met het bewapenen van de separatisten en afstand van ze nemen. Europa verdiept zich momenteel in bestaande sancties. Een wapenembargo zou op tafel liggen.

Lezersvraag: waarom deze vlucht?

Een vraag van Joost van der Meer via de mail:

De meest plausibele theorie tot nu toe is dat MH17 per ongeluk is neergehaald omdat het werd aangezien voor een Oekraïens transportvliegtuig. Mijn vraag blijft wel: waarom deze vlucht? Het was niet de eerste vlucht die dag. Kennelijk waren al eerdere commerciële vluchten over het gebied gevlogen. Dit was overigens ook het geval voor de dagen en weken daarvoor naar ik begrepen heb. Niet goed gekeken door degenen die de apparatuur bedienden? Of een fout aan het Maleisische toestel, bijvoorbeeld een transponder die niet werkte?

Onze toekomstige correspondent in Rusland Steven Derix antwoordt:

"Een goede vraag. Het luchtruim dat MH17 doorkruiste was vrijgegeven door Oekraïne en was een drukke route voor vliegtuigen richting Azië. NRC Handelsblad is bezig met het bekijken van verschillende scenario’s."

Lezersvraag

230.000 Oekraïners ontheemd of gevlucht

Bijna 100.000 mensen zijn in Oekraïne tot nu toe ontheemd geraakt, dubbel zoveel als het een maand geleden was, maakte de VN volgens persbureau AFP vandaag bekend. 130.000 anderen zijn naar Rusland gevlucht.

Rutte: verslechtert situatie, dan stoppen we

Volgens Rutte zullen de aanwezige Nederlanders in het rampgebied stoppen, zodra de veiligheidssituatie verslechtert.

Lezersvraag: is identificatie door gezicht nog mogelijk?

Even tussendoor: een lezersvraag. Iemand stelde de volgende vraag:

Is er helemaal geen identificatie mogelijk gewoon via herkenning van het gezicht? Zijn de slachtoffers allemaal zo onherkenbaar verminkt of onherkenbaar geworden door de staat van ontbinding?

Antwoord van onze redacteur Bart Funnekotter:

"Nee. Er wordt ook met foto's gewerkt. Maar het team in Hilversum houdt de Interpolstandaard aan: match op DNA, tandstatus of vingerafdruk. Alleen visuele identificatie is niet voldoende."

Lezersvraag

Dit weekend duidelijkheid over eventuele troepen

Zaterdag of zondag zal kabinet tot besluitvorming over het eventuele zenden van gewapende troepen naar het rampgebied. "Als we tot fase 2 komen", zoals Rutte een militaire missie noemt. Het is belangrijk dat "als die fase er komt", dat die dan ook "een knikje" van Rusland krijgt.

Twitter avatar jwnavis JW Navis Zaterdag of zondag zal kabinet tot besluitvorming komen over sturen troepen, is nu inschatting Rutte #MH17

En Australië dan?

De vraag in het debat: wij gaan niet gewapend daar te werk, maar de Australiërs dan? Die spreken daar wel over. Volgens Rutte kúnnen ze niet gewapend gaan.

Lezersvraag: wie regelt aankomst?

Even tussendoor: een lezersvraag. Gisteren kregen we een mail met de vraag wie nou eigenlijk de aankomst van de kisten in Nederland regelt, zoals de ontvangst op Eindhoven.

Onze redacteur Bart Funnekotter antwoordt:

"De aankomst wordt georganiseerd door de baas van vliegbasis Eindhoven, de rest is in handen van LTFO. Dat is het Landelijke Team Forensische Opsporing."

Lezersvraag

Rutte vs. Sjoerdsma (D66)

Sjoerdsma interrumpeert en vraagt naar de veiligheidsgarantie:

Twitter avatar PieterHVNL Pieter de Graag Sjoerdsma: hoe schat Ruttezelf het risico in? Rutte herhaalt: risico schatten we iedere dag opnieuw in via ovse en ntcb. #MH17 #hvnl

Twitter avatar XandervdWulp Xander van der Wulp Rutte: "Is dit zonder risico? Nee, dit is niet zonder risico. Moeten we het doen? Ja, ik denk dat we moeten doen wat we kunnen."

Rutte: denk ook weleens 'send in the marines'

"Ik denk ook weleens: send in the marines", zegt Rutte. Maar, benadrukt hij, het gaat hier om een ingewikkelde geopolitieke situatie. "We zitten niet in Nijkerk of Putten."

Foto ANP / Bart Maat

 

'Terughoudend tegenover media'

Rutte bevestigt de berichtgeving in De Telegraaf wederom niet. Hij spreekt wel weer over een totaal aantal mensen in Oekraïne van 63, van wie er dus 40 KMAR (Koninklijke Marechaussee) zijn. En hij heeft het over een 'verticale' en 'horizontale' lijn, waar de laatste bewapende mensen lijken te zijn. Maar dit is allemaal "verre van zeker", herhaalt hij. "We kunnen niet met grote militaire aanwezigheid naar binnen", zegt Rutte. Dan loop je het risico tot provocatie. De marechaussees zullen ook geen uniforms dragen.

Rutte gaat antwoorden

Het debat gaat weer verder. Premier Rutte gaat nu in op vragen en zorgen van de Kamerleden. Volg het debat live.

Olexander Horin, ambassadeur van Oekraïne in Nederland tijdens het Kamerdebat. Foto ANP / Martijn Beekman

 

Vliegtuig uit Charkov vertrokken

Uit Charkov is inmiddels het toestel met wederom 74 kisten met stoffelijke resten van slachtoffers vertrokken.

Vluchtrecorders beschadigd, maar zonder effect

Volgens de Russische luchtvaartcommissie zijn de zwarte dozen van het toestel van Malaysia Airlines licht beschadigd geraakt, maar heeft dat geen invloed op de data die daarop staan, schrijft persbureau Reuters. Het gaat om lichte "mechanische" schade. Ook de Russische commissie bevestigt dat er geen bewijs is dat er geknoeid is met de vluchtrecorders.

Debat even geschorst

Alle partijen hebben gesproken. We vatten nog even de opmerkingen van de laatste paar Kamerleden samen. Het debat is momenteel even geschorst. Louis Bontes (fractie-Bontes/Van Klaveren) vroeg Rutte ook of berichtgeving van De Telegraaf over sturen commando's klopt.

Louis Bontes van de fractie Bontes/ Van Klaveren tijdens het debat over de vliegtuigramp. Foto ANP / Bart Maat

 

Nog meer Kamerleden

Er hebben weer meer Kamerleden gesproken tijdens het debat. Weer een kort overzichtje:

Sjoerd Sjoerdsma (D66): zijn er veiligheidsgaranties voor de marechaussees en de onderzoekers? Is er iets veranderd in de houding ten opzichte van Rusland, daden blijven uit?
Gert-Jan Segers (CU) heeft ook zorgen over de veiligheid in het rampgebied en vraagt of Rusland sancties nog kan ontlopen als het zich anders opstelt
Liesbeth van Tongeren (GroenLinks) sluit zich aan bij de veiligheidsvragen van vrijwel alle Kamerleden die hebben gesproken
Kees van der Staaij (SGP): welke druk wordt er op Rusland uitgeoefend?

Timmermans in Charkov

RTL Nieuws heeft een livestream van de ceremonie in Charkov waar het vliegtuig met 74 kisten spoedig vertrekt. Daarbij is minister Timmermans van Buitenlandse Zaken aanwezig.

Dit zeiden Kamerleden tot nu toe

Een heel beknopte samenvatting van wat de sprekers (Kamerleden) tot nu toe zeiden en vroegen aan premier Rutte in het debat. In de eerste plaats is er van allen lof voor hoe de afgelopen dagen eer is betoond aan de slachtoffers:

  • Han ten Broeke (VVD) twijfelt aan het niet bewapenen van de marechaussees.
  • Harry van Bommel (SP) had veel vragen: is er al een staakt-het-vuren? Welke afspraken zijn er met de Oekraïense regering, hoe worden de marechaussees beveiligd?
  • Michiel Servaes (PvdA): als er een escalatie van geweld komt, wie ontzet 'onze' mensen dan? Wat worden de sancties tegen Rusland?
  • Pieter Omtzigt (CDA): is er een deal met separatisten over veilige toegang tot het rampgebied? Wanneer wordt er over sancties besloten?
  • Raymond de Roon (PVV) maakt zich zorgen over gevechten in het gebied, onder andere het neerhalen van twee vliegtuigen twee dagen geleden. Hij vroeg of de separatisten akkoord zijn met de marechaussees en of de berichten over gewapende troepen (De Telegraaf) kloppen. En: klopt het dat Frankrijk op de hoogte was van onveilige situatie en die informatie niet deelde met AIVD?

Australië: nog eens honderd agenten

Australië stuurt honderd extra politieagenten en militair personeel naar de rampplek, heeft premier Tony Abbott bekendgemaakt volgens persbureau Reuters. De honderd komen boven op negentig die al in Londen zijn en wachten op een deal met de Oekraïense president Petro Porosjenko die nog goedgekeurd moet worden door het parlement in Oekraïne. Het betreft een "humanitaire missie", benadrukte Abbott.

Rutte: troepen verre van zeker

Premier Rutte lijkt berichtgeving in De Telegraaf te ontkennen. Hij zegt dat het sturen van troepen "verre van zeker" is. Verder excuseerde hij zich voor het feit dat hij niet elke 48 uur een Kamerbrief stuurde.

Rutte benadrukte ook dat, hoewel er 203 bodybags zijn, dat niet betekent dat er dan ook 203 lichamen van slachtoffers zijn.

'Vergeef ons, Nederland'

Een opvallende voorpagina in Rusland vandaag. De Novaja Gazeta plaatst vandaag op de voorpagina een foto van de rouwstoet op de Nederlandse snelweg. De tekst daarbij: "Vergeef ons Nederland". In zowel het Russisch als het Nederlands. De Novaya Gazeta is een liberale, onafhankelijke oppositiekrant in Rusland en een van de weinige overgebleven kritische kranten.

Twitter avatar maartenvdun Maarten van Dun De voorpagina van de Russische Novaya Gazeta vandaag. Een van de laatste onafhankelijke kranten van Rusland. http://t.co/5oJLvsfB0n

Debat live volgen

Het debat van de Kamercommissies is inmiddels begonnen en is live te volgen bij Journaal24.

Even bijpraten

In dit nieuwsbericht hebben we verzameld wat er gisteravond laat en vannacht gebeurde rondom de ramp met vlucht MH17. Kort samengevat:

  • De Amerikaanse president Obama en premier Rutte hebben weer met elkaar gesproken, meldt het Witte Huis. Ze zijn het erover eens dat Rusland meer sancties opgelegd moet krijgen, omdat het land de pro-Russische separatisten nog steeds wapens en goederen blijft leveren.
  • Gisteravond maakte Rutte bekend dat er 40 ongewapende marechaussees de onderzoekers in het rampgebied in Oekraïne zullen gaan ondersteunen. De Volkskrant meldt vanochtend dat er een deal met de separatisten is gemaakt waardoor ze veilig hun werk kunnen doen. Dat gebeurde onder druk van een militaire missie. De Telegraaf meldt echter dat er dit weekend nog commando's, onder andere enkele van de troepen in Mali, de marechaussees en onderzoekers komen ondersteunen.

Het is inmiddels ruim een week geleden dat een toestel van Malaysia Airlines, onderweg vanuit Amsterdam naar Kuala Lumpur, neerstortte in Oost-Oekraïne. Alles wijst erop dat het toestel is neergehaald door pro-Russische separatisten in het gebied. Alle 298 inzittenden, onder wie 194 Nederlanders, kwamen om. Vandaag komen er voor de derde dag op rij 74 kisten met stoffelijke overschotten van slachtoffers vanuit Charkov naar Nederland. Vanochtend komen de vaste Kamercommissies voor Buitenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie bij elkaar om te praten over de stand van zaken rond vlucht MH17. We zullen alles volgen in dit liveblog.