Waar zijn de dwarsliggers? Dautzenberg roept schrijvers op tot engagement

Schrijver Anton Dautzenberg. Foto ANP / Phil Nijhuis

Literatuur verdwijnt in een griezelig hoog tempo uit onze cultuur. Schrijvers spelen nagenoeg geen rol meer in het intellectueel debat. Ze zijn derivaten geworden, schrijft A.H.J. Dautzenberg, verhandelbare opties met een beperkte looptijd.

Reve, Hermans, het waren schrijvers die de afgelopen decennia tegen de publieke opinie ingingen. Dat deden ze niet voor het eigen belang, schrijft auteur en journalist A.H.J. Dautzenberg vandaag in de Boekenbijlage van NRC Handelsblad. ‘Ze dienden vooral ook de literatuur’:

‘De betekenis van hun werk voor de vrijheid van meningsuiting, voor de bestrijding van de repressieve moraal, valt dan ook niet te onderschatten. Zij beseften dat bij een gezonde democratie een gezond incasseringsvermogen hoort.’

Vraaggericht schrijven

Die dwarsliggers zijn in het huidige Nederlandse literaire landschap niet meer te vinden, schrijft Dautzenberg. Kookboeken, lifestyle, thrillers: schrijvers storten zich er massaal op omdat het scoort. Ze werken vraaggericht. Dautzenberg:

‘Ze omarmen de (ogenschijnlijke) maakbaarheid als een door Matthijs van Nieuwkerk ingesproken TomTom die hen via de meest efficiënte route naar commercieel succes zal leiden. Ze zijn daarmee derivaten geworden, verhandelbare opties met een beperkte looptijd.’

Engagement tonen is uit den boze, een ‘big non-no’ volgens Dautzenberg. Nadat hij lid werd van pedofielenvereniging Martijn ging zijn bedrijf failliet, verloor hij vrienden. ‘Je carrière is voorbij’, zeiden mensen tegen hem. Waarom eigenlijk? Volgens Dautzenberg moeten schrijvers kunnen ‘irriteren, verwarren en verwonden, ongeacht de gevolgen’.

Overmacht

Om zich heen zegt Dautzenberg veel schrijvers te zien die zich beroepen op overmacht: zij moeten noodgedwongen mee met de wensen van hun uitgeverij. Dautzenberg vindt dat onzin:

‘Een schrijver die niet vanuit een intrinsieke behoefte werkt, maar zich opportunistisch en te contingent opstelt, vormt op termijn juist een bedreiging voor de keten’.

Abonnees kunnen het hele artikel ‘Een te kleine broek maakt je impotent’ van A.H.J. Dautzenberg hier lezen.