De Gaza-oorlog: de feiten van dag tot dag, zonder de meningen

Palestijnse meisjes in een VN-school in Jabalia, in het noorden van Gaza. Foto AFP / Marco Longari

Berichtgeving over Israëliërs en Palestijnen die met elkaar vechten levert altijd kritiek op. De één vindt de stukken pro-Israël, de ander pro-Palestina. Wat we vandaag proberen te doen, na een week waarin vooral over de vliegramp was te lezen, is zo objectief mogelijk laten zien wat er de afgelopen tijd gebeurde in Israël en Gaza.

De aanloop - vanaf 12 juni
De spanningen nemen toe als op 12 juni drie Israëlische tieners op de bezette Westelijke Jordaanoever worden ontvoerd en gedood, vermoedelijk door Palestijnen. Israël houdt onmiddellijk Hamas verantwoordelijk, de militante organisatie die ook geregeld raketbeschietingen op Israël uitvoert, omdat de verdachten daarvan lid zouden zijn. Het grijpt de zoektocht naar de tieners en de ontvoerders aan om Hamas op de Westelijke Jordaanoever een klap toe te brengen. Israël verricht meer dan 600 arrestaties, vooral Hamasleden. Uit protest tegen deze actie, en tegen de ontvoering van en moord op een Palestijnse tiener in Jeruzalem, komen er vervolgens steeds meer raketten uit Gaza.

Het conflict in één minuut

Wat is het Israëlisch-Palestijnse conflict?
Israël is ’s werelds enige Joodse staat en het ‘thuisland’ van Joden na de Tweede Wereldoorlog waarin tenminste zes miljoen Joden werden vergast. De Palestijnen zijn de oorspronkelijke bewoners van het gebied waar die staat werd gesticht. Honderdduizenden van hen werden bij de stichting van Israël in 1948 verdreven. Zij willen ook een eigen, levensvatbare staat. Het Israëlisch-Palestijnse conflict gaat erover wie welk deel van het land krijgt en hoe het wordt bestuurd.
Er zijn in de geschiedenis wel ergere dingen vergeven en opgelost, waarom dit niet?
Er spelen veel grote belangen en symbolen mee. Voor Arabisch en islamitisch nationalisme is Israël de ideale bliksemafleider: alle eigen ellende is de schuld van de Joden. Voor het Westen is Israël een bruggehoofd in een instabiele olierijke regio. Steun voor Israël hoort ook bij de verwerking van het schuldgevoel over de Holocaust. Voor zowel de Palestijnen als Israël heeft het gebied en vooral de stad Jeruzalem bijzondere religieuze en symbolische betekenis.

Komt een oplossing wel dichterbij?
Nee. De golven van Palestijns verzet (‘terrorisme’, zeggen de Israëliërs, intifadah, aldus de Palestijnen) versterken de radicale vleugels in de Israëlische samenleving. Een vergelijkbaar proces heeft zich voltrokken aan Palestijnse kant, waar iedere Israëlische vergeldingsactie het draagvlak voor de radicaal-islamitische organisatie Hamas doet groeien. Het helpt ook niet dat extremistische Joden en moslims hun religieuze boeken, de Tora en de Koran, werkelijk letterlijk nemen als het gaat om aanspraken op ‘heilig land’ en om de bescherming van ‘heilige’ plaatsen.

Wat is de huidige stand van zaken?
Israël heeft het overgrote deel van het gebied volledig onder controle. De Palestijnen bevinden zich vooral in een streepje land langs de Middellandse zee, de Gaza-strook, en op de Westelijke Jordaanoever. Ze hebben daar een vorm van zelfbestuur, in het geval van Gaza door Hamas, de organisatie die ook terreuraanslagen in Israël uitvoert. Demografisch verandert er wel wat. De Joodse bevolking vormde in 2000 nog een ruime meerderheid in het gebied. Maar die meerderheid van 76,3 procent slinkt tussen 2015 en 2025 tot rond de 50 procent.

Het Israëlische luchtoffensief - 8 juli tot 16 juli
De oorlog is begonnen. Israël voert luchtaanvallen uit op Gaza, de strook land die wordt bestuurd door Hamas. De aanvallen treffen voornamelijk raketwerpers, maar ook woonhuizen en hoofdkwartieren van Hamas. Voor de ogen van de internationale pers schiet het Israëlische leger vier jongetjes dood op het strand van Gaza. Hamas schiet honderden raketten richting Israël. De meeste werden door het Israëlische raketschild Iron Dome onderschept.
Een Egyptisch voorstel tot een staakt-het-vuren sneuvelt enkele uren nadat Israël ermee instemde.

Palestijnse doden: 220
Israëlische doden: 1

Dag 1 van het grondoffensief – 17 juli
Israël trekt met soldaten en tanks Gaza binnen. Doel van de operatie is volgens premier Netanyahu om de tunnels te vernietigen die Palestijnse militanten gebruiken om Israël binnen te dringen. De invasie begint als het Palestijnse dodental van de luchtaanvallen op 250 staat en Gaza raketten blijft afvuren op Israël.

Palestijnse doden: 21
Israëlische doden: 0

Dag 2 – 18 juli
Het grondoffensief is in volle gang. Apache-helikopters beschieten een appartementencomplex. Een luchtaanval kost twee broers (11 en 16 jaar) en hun zus (14) het leven. Inwoners van Gaza zeggen dat Israël met bulldozers hun land met gewassen platwalst. Israëlische troepen melden dat ze op akkerland meer dan twintig tunnels gevonden hebben. Ook hierbij vallen doden: negen.

Palestijnse doden: 54
Israëlische doden: 1

Dag 3 – 19 juli
Een Israëlische tank schiet vijf mensen bij hun huis dood, onder wie twee kinderen. Een andere tank schiet drie mensen dood, onder wie ook twee kinderen. Tienduizenden Palestijnen vluchten uit hun huizen. Vluchtelingen worden opgevangen in een school van de Verenigde Naties.

Palestijnse doden: 50
Israëlische doden: 3

Dag 4 – 20 juli
De bloedigste dag in Israëls grondoffensief. De dag begint met zware Israëlische bombardementen in het centrum van Gaza-Stad en enkele buitenwijken. Daarna komen de eerste berichten dat in de oostelijke wijk Shejaiya, van waar veel raketten richting Israël afgevuurd zijn, meer aan de hand was dan de ‘gewone’ zware bombardementen van de laatste dagen. Meer dan honderd mensen komen om.

Palestijnse doden: 122
Israëlische doden: 15

Dag 5 – 21 juli
Bij een luchtaanval midden in de nacht komen 26 Palestijnen om. Aan Israëlische zijde valt de 27ste dode sinds het begin van het offensief tegen Gaza – dat is meer dan tijdens de vorige twee offensieven tegen Gaza, in 2008 en in 2014, bij elkaar. Nu het totale dodenaantal is opgelopen tot ruim 500, roepen landen op tot een staakt-het-vuren.

Palestijnse doden: 116
Israëlische doden: 7

Dag 6 – 22 juli
Vanaf land en zee gaat Israël door met het bombardement op Gaza. Raketten richting Israël doen luchtvaartmaatschappijen ertoe besluiten passagiersvluchten naar Israël te annuleren.

Palestijnse doden: 52
Israëlische doden: 2

Dag 7 – 23 juli
Israël treft honderd doelen in de wijk Shejaia. Israël zegt dat het zijn burgers verdedigt tegen raketvuur vanuit Gaza en zijn best doet om burgerslachtoffers te voorkomen, maar volgens de Verenigde Naties is driekwart van de Palestijnse doden burger. Een op de vier doden is een kind. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius noemde het Palestijnse dodental, dat is opgelopen naar 649, “onacceptabel”. Hij roept Israël op de “slachtingen en aanvallen” onmiddellijk te staken. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry en VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon zijn in Egypte in een poging een bestand af te dwingen. Hamas zegt bereid te zijn een wapenstilstand te sluiten, op voorwaarde dat de economische blokkade van Gaza wordt beëindigd.

Palestijnse doden: 71
Israëlische doden: 5

Dag 8 – 24 juli
Een Israëlische tank beschiet een gebouw in Gaza met daarin een school van de Verenigde Naties. Minstens 15 mensen komen om, onder wie kinderen en VN-medewerkers. VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon veroordeelt de beschietingen van Israël.

Palestijnse doden: 91

Dag 9 – 25 juli

Het Israëlische veiligheidskabinet buigt zich over een staakt-het-vuren in de Gazastrook. VN-chef Ban Ki-moon roept daar ook toe op, net als de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry, maar een akkoord daarover is er aan het eind van de middag nog niet. Ondertussen vallen er volgens bronnen bij Palestijnse ziekenhuizen vier doden onder mensen die demonstreerden tegen het militaire optreden van Israël. De tellers staan op 800 doden aan Palestijnse kant en 36 aan Israëlische kant.

De bovengenoemde dodenaantallen komen van The New York Times. De krant baseert zich op de Verenigde Naties, het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid (voor de Palestijnse dodenaantallen) en de Israel Defense Forces (voor de Israëlische dodenaantallen). The Washington Post houdt deze infographic (met net andere aantallen) bij.