Russisch leger winkelt in Europa

Frankrijk is de belangrijkste Europese wapenleverancier van Moskou, maar ook Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk hebben commercieel interessante contracten afgesloten.

Rusland is, na de VS, de grootste exporteur van wapens ter wereld. Rusland kocht nauwelijks wapens elders, en tot voor kort zeker niet buiten het voormalige Sovjet-blok. Maar in het streven naar modernisering is de Russische krijgsmacht de afgelopen jaren in toenemende mate gaan winkelen in het Westen. Na het neerhalen van vlucht MH17 zijn landen als Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Italië en Duitsland hierdoor in verlegenheid gebracht.

Uit de database van het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), een van de gezaghebbendste bronnen voor internationale wapenhandel, blijkt dat Frankrijk en Italië in de periode 2012-2013 in de topvijf van wapenleveranciers van Rusland stonden. De belangrijkste leverancier was paradoxaal genoeg Oekraïne, maar daarbij ging het niet om geavanceerde wapens. Ook Tsjechië en Israël staan in die topvijf.

Volgens Pieter Wezeman van het SIPRI, die in maart een overzicht over de trends in de internationale wapenhandel schreef, is de korte oorlog in 2008 met Georgië voor Rusland aanleiding geweest om versneld te streven naar modernisering van een aantal wapens. De Russen hadden in die strijd de overhand, maar dat ging niet zonder problemen.

„Op het hoogste niveau ontdekten ze dat de Russische uitrusting niet meer aan hun verwachtingen beantwoordde”, zei Wezeman ter toelichting tegen The Washington Post. Toen begonnen de Russen „niet alleen complete wapensystemen, maar ook technologie te kopen”. Wezeman was vanmorgen niet bereikbaar voor verdere vragen.

Internationaal gaat nu veel aandacht naar de twee Mistral-helikoptervliegdekschepen waarvoor de Franse president Nicolas Sarkozy in 2011 een contract met Rusland heeft gesloten, voor 1,2 miljard dollar. Dat was de bezegeling van een snel verbeterende relatie: in de twee jaren daarvoor was de waarde van Franse wapenleveranties aan Moskou al verdrievoudigd.

Sarkozy’s opvolger Hollande heeft gezegd dat zeker één Mistral wordt geleverd, omdat die al is betaald. De Franse buitenland- en defensieanalist François Heisbourg schrijft vanmorgen in de Financial Times waarom dit Parijs zoveel hoofdbrekens geeft. We kunnen die Mistrals niet zomaar verkopen aan een ander land, zegt Heisbourg, want er zit belangrijke Russische technologie in. Aan de andere kant: als Frankrijk de Mistrals toch aan Rusland levert, kun je verwachten dat boze Polen en andere Oost-Europeanen verwachte wapencontracten met Frankrijk schrappen. Zijn oplossing: schrap het contract voor de Mistrals, maar laat andere landen Frankrijk helpen de schade daarvan te dekken.

Ook de wapenakkoorden die het Verenigd Koninkrijk, Italië en Duitsland met Moskou hebben gesloten, staan nu ter discussie. Rusland heeft zestig pantservoertuigen in Italië gekocht, plus elektronica. En het Duitse bedrijf Rheinmetall bouwde in Rusland met een complex, ter waarde van 120 miljoen euro, waar Russische soldaten hightech training konden krijgen. De bouw daarvan is in een reactie op de crisis op de Krim in maart stilgelegd door de Duitse regering.

Voor de Russische export van wapens verwacht het SIPRI overigens geen grote problemen door de Oekraïnecrisis. De grootste klanten zijn geen westerse landen, maar landen als India, Venezuela, Vietnam en Algerije. In de voorbije vijf jaar zijn de wapenexporten van Rusland volgens SIPRI met 28 procent gestegen. Nu is 27 procent van de wapenhandel in handen van de Russen, met Duitsland als derde en China als vierde.