Overspel-blijspel voor Juliana in nieuw toneelstuk

Het Toneel Speelt verwerkt het blijspel dat Annie Schmidt in 1958 schreef voor Juliana in voorstelling ‘Annie M.G. op Soestdijk'

Hofdames en koningin Juliana in het toneelstuk Annie M.G. op Soestdijk van Het Toneel Speelt met:Trudy de Jong (links),Saskia Temmink, Ria Eimers (Juliana) en Annet Malherbe. Foto Annaleen Louwes

Een eenakter die Annie M.G. Schmidt in 1958 schreef voor een vriendinnenclubje van de toenmalige koningin Juliana, wordt onderdeel van een toneelstuk waarmee het gezelschap Het Toneel Speelt komend seizoen op tournee gaat. Het stuk gaat over de repetities voor het toneelstukje, dat destijds één keer in besloten kring is opgevoerd op paleis Soestdijk. En tussen de regels door gaat het bovendien over de crisis waarin het huwelijk tussen Juliana en prins Bernhard toen verkeerde. Het was twee jaar na de affaire rond gebedsgenezeres Greet Hofmans, die de relatie tussen koningin en prins zwaar verstoorde.

De originele eenakter van Schmidt ging over een vreemdgaande arts en de vrouwen om hem heen. Juliana speelde zelf mee, als de toegewijde secretaresse die alles op alles zet om 's mans buitenechtelijke escapades te verhullen en die ten slotte in een openhartige bui haar nood klaagt: „Het gaat mij allemaal niets aan, maar ik vind het zo vreselijk, ik heb het al die tijd alleen moeten verwerken, al die tijd...”

In het nieuwe stuk, waarin de authentieke eenakter in zijn geheel is opgenomen, worden die woorden in verband gebracht met Juliana’s eigen situatie in die dagen. „In het nieuwe stuk heeft schrijver Ton Vorstenbosch de werkelijkheid gespiegeld met het toneelstukje dat de koningin met haar vriendinnen opvoert”, zegt Ronald Klamer, directeur van Het Toneel Speelt. „Het is het verhaal van een ongelukkige vrouw die in een vermakelijk toneelstukje belandt.”

Annie M.G. Schmidt heeft de koningin zelf nooit gesproken. Ze kreeg via een hooggeplaatst tussenpersoon („een hofdame of zoiets”) het verzoek een stuk met vijf vrouwenrollen te schrijven. De dokter zelf kwam er niet in voor, maar alle gesprekken ging over hem. Vele jaren later herinnerde de schrijfster zich dat ze het een komische gedachte had gevonden om Juliana's rol zo gek te maken als ze maar wilde: „Ik had allerlei wilde ideeën over dat ze zou worden geschaakt of dat ze met een ladder door het dakraam moest vluchten. Prachtig. Uiteindelijk heb ik dat toch niet gedurfd. Ik heb haar laten tuinieren en dan moest ze met vuile handen binnenkomen”. Rijk is ze er niet van geworden; naar eigen zeggen heeft Annie Schmidt nooit een cent voor haar inspanningen ontvangen. Ook een presentje kon er niet af: „Ze hadden tenminste een bloemetje kunnen sturen”.

En op de avond van de opvoering was ze verhinderd; ze lag met griep in bed.

De tekst van het stuk, dat Vrouwen om Dr. Deninga heette, is pas in 1996 in haar nalatenschap ontdekt.

Het nieuwe stuk is een idee van Ton Vorstenbosch en regisseur Mette Bouhuijs, die eerder onder meer het kassucces Wilhelmina maakten. „Het is een mooi relatiedrama met hoogst komische situaties, dat we graag hebben geadopteerd”, aldus Klamer. Het draagt de titel Annie M.G. op Soestdijk, hoewel Annie Schmidt er zelf niet in voorkomt. Ria Eimers vertolkt de Juliana-rol, terwijl Annet Malherbe, Trudy de Jong en Saskia Temmink haar vriendinnen. De voorstelling gaat op 4 november in Utrecht in première en is daarna tot begin maart op tournee.