Heeft Malaysia Airlines nog toekomst?

Foto ANP

Al tijdens de eerste persconferenties, nog geen twaalf uur nadat MH17 was neergehaald, werd in het auditorium van het Sama Sama-hotel naast het vliegveld duidelijk dat Malaysia Airlines voor een zware opgave staat: overleven als luchtvaartmaatschappij.

Voor de tweede keer in vijf maanden stond topman Ahmad Jauhari Yahya (zie foto) bedroefd op een podium. Voor de tweede keer moest hij aanhoren hoe de Maleisische minister van Transport herhaalde dat Malaysia Airlines geen fouten had gemaakt en dat de luchtvaartmaatschappij veilig was.

Weer moest Malaysia Airlines de powerpointpresentatie tonen die als achtergrond dient tijdens persconferenties. In het rode vlak is alleen het vluchtnummer veranderd. Waar in maart MH370 stond, staat nu MH17.

Personeel durft niet meer te vliegen

Voor Malaysia Airlines is dit vreselijk. In vijf maanden tijd heeft het bedrijf 21 leden van het cabinepersoneel en zes piloten verloren. Volgens de Maleisische vakbond zit er cabinepersoneel thuis, te bang om te vliegen.

De twee rampen verzwakken het verliesgevende bedrijf nog verder. De beurskoers van het bedrijf is sinds januari met bijna 30 procent gedaald. De twijfel neemt toe of de eens trotse staatsluchtvaartmaatschappij nog lang als beursgenoteerd bedrijf verder kan.

Op een persconferentie vorige week weigerde minister Liow Tiong Lai van Transport in te gaan op de bedrijfskundige perspectieven voor Malaysian Airlines. Op de vraag of het bedrijf de twee enorme klappen te boven kon komen, erkende hij dat ingrijpen aanstaande is. “Dat is een kwestie waar we ons apart en later over zullen buigen”, zei hij.

Staatsfonds en meerderheidsaandeelhouder Khazanah Nasional zegt dat Malaysia Airlines slechts genoeg geld heeft om het een jaar uit te houden. Voor de twee rampen deed de maatschappij het al slecht. De afgelopen drie jaar leed Malaysia Airlines in totaal 4 miljard ringgit (937 miljoen euro) verlies. Net als staatsbedrijven Thai Airways (270 miljoen euro verlies in 2013) en het Indonesische Garuda (170 miljoen euro verlies in de eerste helft van dit jaar) kan Malaysia Airlines niet opboksen tegen de concurrentie van prijsvechters als Air Asia (Maleisië), Lion Air (Indonesië) en Tigerair (Singapore).

Sinds de raadselachtige verdwijning van MH370, waarbij 153 Chinezen omkwamen, blijven steeds meer stoelen leeg. Vorig jaar was 84 procent van de stoelen bezet, nu nog maar 77 procent.

Faillissement met doorstart is een optie

Verschillende opties passeren de revue voor Malaysia Airlines. Een faillissement met doorstart in afgeslankte vorm, en wellicht onder een nieuwe naam. Het bedrijf kan van de beurs gehaald worden en via kapitaalinjecties en bezuinigingen op routes en personeel uit de problemen proberen te komen. Ook zouden de opdrachten aan Boeing om nieuwe vliegtuigen te bouwen deels geschrapt kunnen worden.

Malaysia Airlines is zeer belangrijk voor de economie van het Zuidoost-Aziatische land. In 1991 zei Mahathir Mohammed, oud-premier en grondlegger van het moderne Maleisië, dat het land in 2020 een geïndustrialiseerd land zijn. Met een gemiddeld inkomen van 10.500 dollar per hoofd van de bevolking is Maleisië hard op weg naar dat streven. In het economische model van het land is een grote rol weggelegd voor staatsbedrijven als Petronas (olie), Felda (palmolie), Malaysia Airlines (luchtvaart) en Malaysia Airport Holdings (vliegvelden).

Maleisië uitgegroeid tot verbindingspunt

Van 2003 tot 2013 nam het aantal passagiers dat via de hoofdstad Kuala Lumpur reisde toe van 17,5 tot 47,5 miljoen per jaar. Maleisië is uitgegroeid tot een verbindingspunt in Azië met paradijselijke eilanden als een belangrijke toeristische bestemming. Daar wil de Maleisische regering aan blijven verdienen. Juist daarom werkt premier Najib Razak zo hard aan het imago van zijn land door persoonlijk met rebellenleiders te onderhandelen over vrijgave van de zwarte dozen. Juist daarom is de kans klein dat de Maleisische regering Malaysia Airlines zo maar failliet zal laten gaan.