Column

Alerte beveiliging graag – ook buiten Nederland

De vliegramp in Oekraïne toont de noodzaak om inlichtingendiensten nauwer te laten samenwerken, schrijftChristiaan Weijts.

Wat vóór vorige week nog groot nieuws zou zijn, is nu verschrompeld tot kortje. Neem de uitspraak van de rechtbank in de zaak ‘Burgers tegen Plasterk’. Die hebben de burgers gisteren verloren: Nederland mag gegevens blijven uitwisselen met de Amerikaanse NSA.

Ik ben benieuwd hoe dit nieuws zonder MH17 zou zijn onthaald en geduid door de opiniërende wijsgeren van ons land. Waarschijnlijk zouden ze deze lijn hebben voortgezet: onze staat is een schandalige spion die onze privacy te grabbel gooit onder het mom van veiligheid. Dat zou nu best eens radicaal kunnen veranderen.

Bij RTL Nieuws vertelde de voorzitter van de Europese pilotenvereniging gisteren dat de luchtvaartmaatschappijen van vijf grote landen - Frankrijk, de VS, Canada, Australië en Groot-Brittannië – door hun nationale inlichtingendiensten waren gewaarschuwd voor mogelijke raketaanvallen in Oost-Oekraïne, waar zij dus ook niet vlogen. Als die Europese opperpiloot gelijk heeft, is dat schokkend. Als die maatschappijen die cruciale waarschuwing gedeeld zouden hebben, zou er een zeer grote kans zijn dat die 193 Nederlanders nog in leven zouden zijn.

Wat wisten onze eigen inlichtingendiensten? Wisten die ook welk geschut Poetin in Oost-Oekraïne had ingevoerd?

Zo ja, waarom hebben ze dat niet met KLM gedeeld?

Zo nee, waarom is Nederland dan buitengesloten uit het selecte kringetje G7-landen dat zulke informatie aan elkaar door fluistert? We doen er toch redelijk wat voor terug? Eén van de redenen om met de NSA samen te werken was toch het voor-wat-hoort-wat-principe? Wij delen metadata met de Amerikanen (en naar uit de uitspraak van gisteren blijkt, ook de inhoudelijke gegevens van het dataverkeer), dan zouden wij toch op z’n minst een telefoontje mogen krijgen als er raketinstallaties op onze vluchtroutes gericht staan?

Hoe vaak is Nederland al z’n onschuld verloren? Op 6 mei 2002, op 2 november 2004, op 27 april 2009... Al die keren kwam het gevaar van binnenuit. En al die keren had een alerte beveiliging levens kunnen sparen.

Zeven dagen geleden sneuvelde een onschuld van een andere orde. Het gevaar kwam uit het grote buiten. Het kwam uit die even oeverloze als uitzichtloze stroom van autobommen en raketinslagen die anders de nieuwsbulletins vulden tussen de provinciaalse politiek en het weerbericht. Sinds zeven dagen is dat buiten een binnen.

Zoals we eerder onze onschuld verloren tegenover binnenlandse terreur, zo verloren we nu onze onschuld tegenover buitenlandse. Het is naïef om geheime diensten alleen binnen de landsgrenzen te laten werken. De uitspraak van de rechter onderstreepte dit gisteren nog eens. Ook nu zou een schokkende conclusie kunnen zijn dat een alerte beveiliging levens had kunnen sparen.