Harde sancties tegen Rusland op komst; ze zijn noodzakelijk

Ze lijken nu echt op komst: sancties van de Europese Unie tegen Rusland die het land economisch hard zullen raken, harder dan tot nu toe. De aanslag op vlucht MH17 boven het oosten van Oekraïne kon weleens als de katalysator gaan werken die leidt tot een fundamenteel andere strategie van het Westen jegens Rusland.

Zover is het nog niet. Wat de EU-ministers van Buitenlandse Zaken gisteren in Brussel deden, was het uiten van dreigende taal. Woorden die president Obama verwelkomde, zo liet hij premier Rutte later telefonisch weten. Het is van belang dat de Verenigde Staten en de EU zich zo gemeenschappelijk mogelijk opstellen in hun houding tegenover Rusland.

Dreigementen worden gewoonlijk voorafgegaan door het woord ‘als’. Als Rusland stopt met het leveren van wapens aan de separatisten in Oekraïne, als Rusland zijn invloed op deze illegale, gewapende groepen actief en positief aanwendt, als Rusland zijn troepen bij de Oekraïense grens terugtrekt, als het volledig meewerkt aan het onderzoek naar de vliegramp dan... dan dus niet.

Maar het is onwaarschijnlijk dat Rusland nu aan al deze voorwaarden zal voldoen. Besluiten over de hardere sancties zijn dan een zaak van de regeringsleiders van de EU-lidstaten. Maar na de stevige bewoordingen, gisteren, van hun ministers van Buitenlandse Zaken, ondanks hun onderlinge verdeeldheid, is het moeilijk voorstelbaar dat de EU zal talmen met het doorvoeren van de aangekondigde maatregelen.

Dan komt de vraag of ze zullen werken. Dat de al getroffen sancties Rusland, op individueel niveau en als natie, pijn doen, staat vast. Maar dat is middel, geen doel; en het wel beoogde effect is tot nu toe achterwege gebleven. De Krim – wie heeft het daar nog over – is niet teruggegeven aan Oekraïne. De separatisten van wie de leiders nauwe banden met Rusland hebben, hebben nog steeds delen van het oosten in handen. President Poetin wordt dan wel geraakt door de sancties, uit zijn publieke handelen blijkt dat tot nu toe niet.

Verder gaande financiële sancties en embargo’s op het gebied van defensie-export en energietechnologie zullen hopelijk wél doeltreffend zijn; want uiteindelijk wordt iedereen er in economische zin alleen maar slechter van. De Russen, maar ook de landen in de Europese Unie. Ook Nederland zal erdoor getroffen worden en het is alleen maar te hopen dat premier Rutte gelijk heeft met zijn herhaalde malen uitgesproken verwachting dat het economisch herstel door de sancties „niet in de knop zal worden gebroken”. Maar er staat veel meer op het spel: de vrede in Europa, de soevereiniteit van landen. Dat maakt de sancties tot een noodzakelijk middel.