Getergde president Poetin: verslappen is uit den boze

Voor de camera’s spreekt Poetin harde taal. In de coulissen wijst Patroesjev op het belang van draagvlak voor het Kremlin.

Rusland wordt meer van binnenuit bedreigd dan van buitenaf. Het westerse bondgenootschap onder leiding van de Verenigde Staten blijft volgens de Russische president Vladimir Poetin een gevaar. Maar de autoriteiten moeten vooral alert zijn op de onrust in eigen land die mede wordt aangemoedigd door vreemde mogendheden.

„Niemand zal zich in onze binnenlandse aangelegenheden mengen”, zo zei Poetin tot de nationale Veiligheidsraad die gisteren, vijf dagen na de vliegramp bij Donetsk, in zitting in Moskou bijeenkwam.

Bijzonder aan het spoedberaad was alleen al dat de agenda van tevoren bekend was gemaakt. Op de rol stond de ‘soevereiniteit en territoriale eenheid’ van Rusland. Het agendapunt moest illustreren dat de Russische staat zich actiever teweerstelt nu er meer sancties dreigen tegen Russische topfunctionarissen, managers en zelfs bedrijven.

In zijn openingsspeech onderstreepte Poetin dat gisteren met een reeks van de dubbele redeneringen waarop de Russische president patent heeft.

Enerzijds is Rusland in „militaire” zin veilig omdat er, dankzij hem, weer „strategisch evenwicht in de wereld” is. Anderzijds zou de NAVO geen kans onbenut laten om op te rukken naar de kusten van Rusland aan de Zwarte Zee en de Oostzee, als gevolg van de „concurrentiestrijd” om economische en politieke machtsposities in de „internationale arena”.

Enerzijds zijn staatsstructuren en onderwijs verstevigd dankzij het beleid van Poetin. Anderzijds is ook Rusland niet gevrijwaard van „zogenaamde kleurenrevoluties” die kunnen leiden tot „gewapende en ongrondwettige” machtsgrepen door „radicaal nationalistische, fascistische en fundamentalistische krachten”.

„Verslappen” is uit den boze, zei Poetin op de hem kenmerkende getergde toon. De president voegde zelf de daad bij het woord door een wet te ondertekenen die organisatoren en deelnemers van protestmanifestaties nog strengere straffen in het vooruitzicht stelt dan nu al het geval is.

Vier non-gouvernementele organisaties – zoals de historische mensenrechtenorganisatie Memorial, de juridische steungroep Agora en een milieuclub in Kaliningrad – zijn op de lijst van ‘buitenlandse agenten’ gezet, omdat deze ngo’s wel eens geld of prijzen uit den vreemde krijgen. Als de vier niet door de knieën gaan voor de fiscale en andere eisen die regering aan ‘buitenlandse agenten’ stelt, kunnen ze worden verboden.

Isolement gaat veel geld kosten

Maar de vraag is of de dreigementen die Poetin voor de draaiende camera’s van de Russische staatstelevisie uitte, ook achter de gesloten deuren van de nationale Veiligheidsraad klinken.

Na afloop van de sessie gaf de secretaris van het Russische Veiligheidskabinet Nikolaj Patroesjev blijk van zorgen over het maatschappelijk draagvlak van het Kremlin. De macht moet ook „luisteren naar die mensen die ideeën hebben die [ons] niet bevallen”, aldus Patroesjev. „We moeten luisteren naar de oppositie in ons land”, zei de man die evenals Poetin afkomstig is uit de staatsveiligheidsdienst FSB.

Poetin en Patroesjev hebben reden om in de coulissen anders te praten dan voor de bühne. Politiek gaat het Poetin in het binnenland voor de wind, de opiniepeilingen jubelen. Maar door het buitenlandse isolement loert tegelijkertijd vergaand economisch gevaar.

In een vraaggesprek met het persbureau Itar-Tass zei Poetins oud-minister Aleksej Koedrin van Financiën dat de westerse sancties en de herbewapening de economische groei zullen ondermijnen. Volgend jaar tot onder nul.

Om elk misverstand te vermijden – of beter, om de gewone burger, die graag doet alsof de politiek hem niet aangaat, schrik aan te jagen – leverde Koedrin er een aanschouwelijke rekensom bij.

Als de Russen de huidige militair-patriottische koers willen steunen, dan zullen ze ook moeten aanvaarden dat ze daarvoor persoonlijk een prijs zullen betalen. Hoeveel? 15 tot 20 procent van hun inkomen, aldus Koedrin. Dat is een hoge prijs.