Een handelsoorlog met Rusland? Dit zijn de gevolgen

Foto Bloomberg

Een wapenembargo. Een financiële boycot. Of zelfs de gas- en oliekranen dicht. De roep om een harde opstelling tegen de Russische president Poetin wordt luider, nu het erop lijkt dat de vlucht MH17 van Malaysia Airlines met Russisch wapentuig uit de lucht is geschoten. Gisteren besloten de EU-ministers van Buitenlandse Zaken sancties tegen belangrijke personen en instellingen uit te breiden. Ook verklaarden ze economische sancties voor te bereiden omdat Moskou te weinig doet om de spanningen in Oost-Oekraïne af te bouwen.

De allerzwaarste sancties blijven voorlopig op de plank. De gevolgen van een volledige handelsoorlog met Rusland zijn enorm. Zowel voor Rusland als voor Nederland en de andere Europese landen. De handel tussen Rusland en de Europese Unie is in tien jaar tijd bijna verdrievoudigd. De Europese Unie importeerde vorig jaar voor 206,5 miljard euro uit Rusland. Bijna tachtig procent daarvan was gas en olie. Andersom ging er voor 119,8 miljard euro, onder meer machines en diensten, van de Europese Unie naar Rusland.

Vooral voor Nederland, doorvoerland van olie en gas, is het handelsbelang groot. Bovendien zijn Russische mega-bedrijven als Gazprom en Rosneft belangrijke klanten van de Nederlandse financle sector: Nederland is na Cyprus het land met de meeste Russische brievenbusmaatschappijen.

Meer dan 90 procent van de import is gas of olie

Alleen Duitsland en China handelen meer met Rusland dan Nederland

Wat zijn de extreemste gevolgen van sancties?

De sancties die al zijn genomen, vooral het blokkeren van banktegoeden van individuen en enkele bedrijven, zijn in Rusland hard aangekomen, zegt Clingendael-expert Louise van Schaik. Ze schat dat het land al 2,5 miljard euro aan investeringen misloopt van onder meer van de European Investment Bank, de European Bank for Reconstruction and Development en de EU.

Maar de gevolgen van een echte economische oorlog durft eigenlijk niemand in de EU aan. Het gedeeltelijk stopzetten van de gas- en olietoevoer uit Rusland is een no-go-area. Van Schaik:

“Dat heeft desastreuze gevolgen. Het kan ook bijna niet, want sommige landen zijn bijna volledig afhankelijk van Russisch gas. Vooral in Duitsland, Oostenrijk en Italië ligt het heel gevoelig. Nederland heeft zelf gas, maar omdat we een doorgeefluik zijn voor andere landen, lopen we dan enorme inkomsten mis.”

Maar er zijn meer maatregelen die de Europese ministers van Buitenlandse Zaken voorlopig schuwen. Van Schaik:

“Bij een wapenembargo loopt Frankrijk de verkoop van twee Mistral-helikopterschepen (1,2 miljard euro) mis. Een financiële boycot heeft enorme consequenties in de Londense City, die deels op Russisch geld drijft, al heeft juist Groot-Brittannië het hardst geroepen om sancties. Overigens is het zeer de vraag of deze maatregelen iets uit zullen halen. Wie kan met zekerheid zeggen of ze Poetin ertoe zullen bewegen zijn koers te veranderen?”