Zijn militaire opties eigenlijk wel realistisch?

Er zíjn al Nederlandse militairen in het oosten van Oekraïne. Vanuit Charkov moeten de 285 lichamen die nu per trein onderweg zijn naar die stad door een Hercules-transportvliegtuig met luchtmachtpersoneel naar Nederland worden teruggebracht. Maar tot een grote militaire actie op Oekraïens grondgebied zal het niet komen.

De afgelopen dagen is in kranten en op sociale media gesuggereerd dat Nederland met zwaarbewapende special forces, commando’s en mariniers, het door rebellen gedomineerde rampgebied zou moeten binnenvallen om met geweld ‘onze mensen terug’ te halen. Ook Tweede Kamerlid Louis Bontes riep het kabinet daar gisteren toe op in een debat waarbij minister Jeanine Hennis-Plasschaert (Defensie, VVD) opvallend afwezig was.

Militair deskundigen zijn het erover een dat zo’n actie „hoogst onverstandig” zou zijn. Volgens Rob de Wijk van het Haagse Centrum voor Strategische Studies zou een dergelijke actie zelfs „het begin van de Derde Wereldoorlog” kunnen betekenen.

Maar experts zijn het erover oneens of Nederlandse militairen überhaupt in staat zouden zijn zo’n opdracht uit te voeren. Is de door bezuinigingen gehavende krijgsmacht nog tot zo’n operatie in staat?

Het meest optimistisch is Ruud Vermeulen, voorzitter van de Nederlandse Officieren Vereniging. Volgens deze landmachtgeneraal buiten dienst zouden zo’n 300 tot 400 man van het korps commandotroepen en de luchtmobiele brigade vanuit de lucht gedropt kunnen worden en de tien vierkante kilometer waarover de brokstukken van de MH17 verspreid liggen „veilig stellen”. Zoveel gevechtseenheden kunnen we volgens Vermeulen wel op de been brengen. „Over land kun je er niet komen, maar om het vanuit de lucht te doen, heb je wel steun van de Amerikanen nodig. Zij hebben de apparatuur om de radars van de separatisten stil te leggen en er raketten op af te vuren.” Anders zouden ook de Nederlandse soldaten uit de lucht geschoten kunnen worden.

Militair gezien zou zo’n actie volgens Vermeulen dus kunnen. „Al heb je daarvoor naast toestemming van Oekraïne ook toestemming van Rusland nodig, omdat het zo dicht bij de grens zit. Anders ben je militair amateuristisch bezig.”

Rob de Wijk noemt een dergelijke actie echter „onmogelijk en onverantwoord”. „Wij hebben een piepklein aantal special forces. Die zijn gespecialiseerd in lange afstandverkenningen. Ze kunnen wel een beetje terroristen opsporen en overhoop schieten. Maar dit? Al komen ze er in, dan kunnen ze niets met al die lichamen.”

VVD-senator en oud-generaal bij de mariniers Frank van Kappen meent ook dat Nederland „er helemaal niet toe in staat” is zo’n operatie uit te voeren. „Ook voor de bezuinigingen was dit voor ons nooit realistisch geweest.” Net als anderen ziet Van Kappen de logistiek van als een groot probleem. „Het is militair gezien heel onverstandig. Je kunt wel wat special forces aan een parachute hangen, maar wat gaan die dan doen zonder logistiek back-up? Je zit met heel lange bevoorradingslijnen. Om die te overbruggen moet je nauw samenwerken met het Oekraïense leger en daarmee gooi je olie op het vuur”, zegt Van Kappen. „Ik begrijp de woede, frustratie en machteloosheid van mensen. Maar plannen die op emotie gebaseerd zijn, zijn gedoemd te mislukken en leiden tot grotere ellende.”

Wat Defensie volgens Van Kappen wel kan doen, is de civiele experts in het gebied helpen, „met vliegtuigen, transportmiddelen, expertise en handjes om alle zakken met stoffelijke overschotten te sorteren en te sjouwen”. Als het maar niet op een militaire operatie gaat lijken. „Ze moeten daar niet in uniform gaan rondlopen en zeker niet gaan vechten.”