Jongeren trekken? De publieke omroep scoort onvoldoende

De NPO trekt te weinig jong publiek. Tenminste, dat zegt de toezichthouder. Maar de omroep geeft het onderzoek de schuld.

Stephanie Louwrier was een van de presentatoren van het slecht bekeken programma De Social Club.

Er kijken te weinig jongeren naar de publieke omroep. Nederland 3 bereikte vorig jaar niet genoeg kijkers tussen 20 en 34 jaar. En dat is in strijd met de afspraken die het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft gemaakt met de Nederlandse Publieke Omroep (NPO).

Dat schreef het Commissariaat voor de Media vorige week in een evaluatie aan staatssecretaris Sander Dekker (Media, VVD). De toezichthouder controleert jaarlijks of de publieke omroep zich houdt aan de zogenoemde prestatieovereenkomst met het ministerie. De overeenkomst, die geldt voor 2010 tot en met 2015, komt het dichtst in de buurt van politieke bemoeienis met de inhoud van de publieke tv- en radioprogramma’s.

Volgend jaar moeten de NPO en het ministerie een nieuwe overeenkomst sluiten: als de omroepen niet kunnen bewijzen dat zij echt ‘van iedereen en voor iedereen zijn’, zoals zij zelf graag zeggen, verzwakt dat de positie in Den Haag. Met name de VVD en de PVV zijn al jaren kritisch over Hilversum.

In de huidige prestatieovereenkomst staan vooral algemene afspraken: de omroep moet zich bijvoorbeeld voldoende onderscheiden van de commerciële zenders. Dat is het geval, aldus het Commissariaat, ook al zeggen critici dat programma’s als Boer zoekt vrouw en Eén tegen 100 beter naar RTL 4 of SBS 6 kunnen.

Sommige afspraken daarentegen zijn behoorlijk specifiek: Radio 2 moet bijvoorbeeld minimaal drie eigen concerten per jaar organiseren en jaarlijks moet 70 procent van de duur van het aanbod op alle tv-netten uit oorspronkelijk Nederlandstalige producties bestaan.

Op drie van de 24 punten scoort de NPO een onvoldoende. En die hebben allemaal te maken met jonge kijkers en luisteraars. Nederland 3 had zijn bereik onder 20- tot 34-jarigen moeten vergroten, maar dat is niet gelukt. Sterker, dat daalt al sinds ijkjaar 2009. Over de gehele concessieperiode – tot volgend jaar – moet wekelijks minstens 85 procent van alle Nederlanders naar de publieke tv-zenders hebben gekeken. Het Commissariaat twijfelt of dat doel wordt gehaald. „De NPO heeft grote moeite om de bereiksafspraken te realiseren”, aldus de toezichthouder.

Verder luisteren ook minder jongeren dan was afgesproken naar de publieke radiozenders. Daarmee slaagt de publieke radio er niet in om wekelijks meer dan de helft van alle Nederlanders te bereiken.

De NPO geeft in zijn terugblik op 2013 het traditionele kijk- en luistercijferonderzoek de schuld. Die tellen nieuwe digitale kijkers en luisteraars nog niet afdoende. „De daling in het weekbereik van de drie televisienetten wordt waarschijnlijk veroorzaakt doordat het kijkonderzoek onvoldoende is afgestemd op de toenemende digitalisering”, aldus de NPO. Kijken op andere apparaten dan het tv-toestel – tablet, laptop, smartphone – en het kijken via de settopbox wordt op dit moment niet volledig meegenomen door de Stichting Kijkonderzoek (SKO). Luisteraars via websites, podcasts en apps worden evenmin meegeteld. Bereiksonderzoekers werken inmiddels aan betere digitale cijfers.

In de terugblik op vorig jaar stelt de NPO dat het jongeren probeert te trekken door een „duidelijker kleuring” van de avonden; kijkers moeten beter weten wat ze ’s avonds van Nederland 1, 2 en 3 kunnen verwachten. Verder probeert de NPO programma’s beter op elkaar en op het publiek af te stemmen en langere reeksen van sterke titels te programmeren. Minder eenmalige series en korte reeksen.

Haalt de NPO dit jaar wel zijn bereiksafspraken? Het succes van het Nederlands elftal in Brazilië draagt ongetwijfeld bij aan het bereik in de anders slechter bekeken zomermaanden. Oranje zorgde voor kijkcijferrecord na kijkcijferrecord.

Nederland 3 daarentegen kan het opnieuw moeilijk krijgen. Het afgelopen voorjaar flopten twee BNN-programma’s die in de vooravond meer jonge kijkers moesten trekken, StartUp en De Social Club. En door de bezuinigingen op de mediabegroting zal er de komende jaren minder budget zijn voor specifieke jongerenprogramma’s.