En de winnaar is... waarschijnlijk Joko Widodo

Als onverwachte wendingen uitblijven, wordt oud-meubelmaker de zevende president van Indonesië.

Na twee weken stemmen tellen, verzamelen en bundelen heeft Joko ‘Jokowi’ Widodo de Indonesische presidentsverkiezingen gewonnen. Twee uur voordat de Kiescommissie bekend zou maken dat 53-jarige gouverneur van Jakarta had gewonnen, trok zijn grote rivaal Prabowo Subianto zich vandaag uit protest terug uit de race.

Volgens oud-generaal Prabowo waren de verkiezingen niet eerlijk verlopen. Met de uitslagen in de meeste provincies opgeteld, ligt Joko 5 procent voor op Prabowo. Deze resultaten komen vrijwel exact overeen met de voorlopige uitslagen verzameld door betrouwbare peilingsinstituten kort na de verkiezingen op 9 juli.

De uitslag is helder: de 140 miljoen Indonesiërs die hun stem uitbrachten willen Joko als de zevende president van Indonesië.

Maar Prabowo geeft zich niet gewonnen. Hij begint een zaak bij het Constitutioneel Hof, de hoogste rechter van het land die een eindoordeel velt over de geldigheid van verkiezingen. „De verkiezingen waren niet open, niet eerlijk en niet gelijk”, zei Prabowo op een persconferentie. „In zeker tien provincies constateerden mijn mensen onregelmatigheden.”

Het heeft er alle schijn van dat Prabowo de bui zag hangen. Bij de Kiescommissie ging hij verliezen en dus verlegt hij de strijd, en tevens de druk, naar het volgende forum: de rechters. Als het Hof de klacht van Prabowo in behandeling neemt, zal een uitspraak in de loop van augustus volgen.

Een gang naar de rechter is gebruikelijk in Indonesië. Bij de parlementsverkiezingen in april zijn er honderden klachten bij de rechters ingediend, waarvan circa twintig resulteerden in een oordeel om in districten nieuwe verkiezingen te houden.

Prabowo moet zeven miljoen stemmen ombuigen om te winnen. De kans dat hij op zo’n schaal fraude kan aantonen, achten politicologen klein. Wel wordt gevreesd voor mogelijke corruptie. Eerder dit jaar werd Akil Mochtar, de president van het Hof, veroordeeld tot levenslang. Hij had geld aangenomen om uitslagen van lokale verkiezingen te beïnvloeden.

Prabowo zegt te zullen strijden tot het eind, maar verwacht wordt dat zijn grote coalitie uiteen valt als de Kiescommissie zijn verlies bekendmaakt. „Ik denk dat de lange Prabowo-trein dan snel ontspoort’’, zei Marcus Mietzner, een Duitse onderzoeker gespecialiseerd in Indonesische politiek, onlangs tijdens een debat.

Golkar, de oude politieke partij van Soeharto, en de islamitische Verenigde Ontwikkelingspartij zijn al aan het draaien. Kopstukken van de partijen hebben gezegd dat bij verlies een gang naar het Constitutioneel Hof onverstandig is. Jusuf Kalla, de running mate van Jokowi, is oud-voorzitter van Golkar. Bij delen van de partij geniet hij meer steun dan de huidige partijbaas Aburizal Bakrie, een oud-generaal en een zakenman met financiële problemen. Bij winst van Jokowi kunnen Golkar en de Verenigde Ontwikkelingspartij overlopen. Dan staat Prabowo minder sterkin zijn verzet tegen de uitslag.

Door nu over te lopen hopen partijen nog mee te dingen om ministersposten in de regering die Jokowi mag samenstellen. Jokowi heeft eerder gezegd dat hij niet meedoet aan deze ruilhandel en vooral inhoudelijke experts zal benoemen.

De sfeer is Jakarta was zowel gespannen als opgelucht. Blijdschap was er bij de aanhangers van Jokowi. Hun kandidaat heeft de spannendste verkiezingen uit de prille democratische historie van Indonesië gewonnen.

Jokowi groeide op in een paalwoning. Hij klom op uit armoede toen zijn meubelmakerij begon te lopen. Als burgemeester van provinciestad Solo kreeg hij de reputatie als een pragmatische, niet-corrupte en effectieve bestuurder die veel oog had voor armoedebestrijding, gezondheidszorg en onderwijs.

De verwachtingen voor Jokowi zijn torenhoog. Indonesië is een land met een snel groeiende economie maar eveneens toenemende inkomensongelijkheid, een land met een cultuur van religieuze tolerantie, maar een toenemend aantal geweldsincidenten, een land met veel economische potentie, maar een van de slechtste onderwijsstelsels wereldwijd.

Na de onverwachte zet van Prabowo liep de spanning op straat op. De duizenden agenten die ’s ochtends kalm rondhingen, deden kort na de persconferentie hun helmen op. Waar Jakarta ’s ochtends vooral het succes van de democratische verkiezingen vierde, sloop ’s middags de onzekerheid over onrustige tijden er weer in.