Dit lijkt wel een film; maar nee, helaas

Fotograaf Pierre Crom noteert zijn indrukken in het rampgebied. „Ik blijf op zo’n 110 meter afstand, verscholen achter een 200-mmlens.”

Chauffeur Oleg heeft me in de steek gelaten. Overmacht. Het moet CNN geweest zijn. Of Al Jazeera. Of de BBC. In oorlogstijd is vriendschap te koop. Nu rijdt Genya, een jongere versie van Oleg, me naar Torez.

De trein met de lichamen staat er nog, op dezelfde plaats, bewaakt door de lokale pro-Russische militie. Verslaggevers, cameralieden en fotojournalisten verzamelden zich op het perron, ze wachten op het Nederlandse onderzoeksteam. Een lokale separatist loopt met een waakhond langs de gekoelde wagons.

De OVSE-missie arriveert, samen met het Nederlandse onderzoeksteam, begeleid door de bekende ‘green men’. Deze gewapende mannen vormen een cordon om de waarnemers.

De deuren van de eerste wagon gaan open. Ondanks de ondraaglijke geur buigen de Nederlandse mannen hun hoofd en nemen een moment stilte in acht.

LTFO-medewerkers betreden de eerste wagon en bekijken een stapel body bags. Een aantal is opengescheurd.

De teamleider legt een korte verklaring in het Nederlands af. Hij heeft er alle vertrouwen in dat hij vandaag nog de trein zal zien vertrekken, richting veilig gebied. De meeste lichamen zullen worden geïdentificeerd. Er wordt met de rebellen samengewerkt.

Wij besluiten om naar de plaats van de ramp terug te keren.

Daar is de zoektocht naar stoffelijke resten doorgegaan en nu worden tientallen bodybags in een vrachtwagen geladen. Niemand draagt bescherming of een masker. Een reddingswerker is gekleed een korte broek en slippers, hij is zwart van het roet.

De stank is onverdraaglijk. Ik houd even mijn adem in, en blijf op zo’n 110 meter afstand, verscholen achter een 200-mmlens.

Pro-Russische omwoners verzamelen zich voor een protest. Vrouwen dragen A4-tjes met de tekst „Save Donbass people”. De emoties lopen hoog op, er wordt geschreeuwd en gehuild, en de bekende trilogie klinkt: „wij zijn geen separatisten, wij zijn geen fascisten, wij zijn geen terroristen”.

De green men houden de media op afstand. Zij zijn geen pro-Russische milities, maar echte soldaten.

Terug naar Torez, waar de laatste bodybags de trein in gaan. Door de brandweermannen in hun beschermende pakken en gasmaskers moet ik onwillekeurig denken aan een scène uit een James-Bondfilm. Was het maar waar. Dit is de dramatische realiteit van een oorlog.

Geen foto’s zegt een pro-Russische rebel. Om zijn bevel kracht bij te zetten pakt hij mijn camera af en loopt naar zijn auto. Er zijn te veel getuigen, hij hangt de camera terug om mijn nek.

In Donetsk gaat het niet best. Er wordt gevochten bij het vliegveld en naast het station. Zal het spoor nog begaanbaar zijn voor de trein met de lichamen? Daar maakt de OVSE zich zorgen over.

Rebellen controleren de checkpoints, snipers liggen in de struiken, SUV’s en bussen scheuren richting Russische grens. Vier tanks rijden door het centrum van Donetsk, ze voeren de Russische vlag. Iedereen weet dat er voor de komende twee dagen een anti-terroristische operatie gepland is.

Ik ontmoet de leider van de Maleisische delegatie en hoor, informeel, dat de stoffelijke overschotten naar Charkov worden gebracht.

Genya zal me naar Charkov rijden, morgenochtend om 6 uur, na afloop van het avondklok.