Begroting van Aruba is ‘onvolledig en achterhaald’

Gouverneur moet na hard oordeel zeggen of hij budget fiatteert.

De begroting van Aruba is onvolledig, achterhaald en onrealistisch. Dat concludeert het College financieel toezicht (Cft) dat de begroting van 2014 van Aruba heeft onderzocht. Het college, dat normaal alleen toezicht houdt op de financiën van Curaçao en Sint Maarten, heeft gisteravond een tussenrapportage over de begroting van Aruba uitgebracht. De gouverneur van Aruba stelde dat onderzoek in, omdat de Nederlandse regering de financiën van het eiland niet vertrouwt. Hij moet nu bepalen of hij na dit tussenrapport de begroting van Aruba goedkeurt of afkeurt.

Ondanks de harde woorden van het Cft is de regering van Aruba daar in een eerste reactie optimistisch over. Premier Mike Eman, die een week in hongerstaking ging toen Nederland zijn begroting liet aanhouden, wil een handtekening van de gouverneur onder zijn begroting omdat verder uitstel „verdere schade aan het belang van Aruba” zou kunnen betekenen. Aruba wil in september de internationale kapitaalmarkt op voor een nieuwe lening om de staatsschuld van bijna 75 procent te financieren en dat kan niet zonder goedgekeurde begroting.

De kritiek van het Cft is echter zo fors dat het onwaarschijnlijk is dat de begroting zonder aanpassingen kan worden doorgevoerd. Belastinginkomsten lijken te optimistisch ingeschat, ambitieuze plannen die in de landsbegroting staan blijken niet verwerkt in de begrotingen van afzonderlijke ministeries, de vermogenspositie is bovendien „zorgwekkend” en financieel beheer „niet op orde”. De grootste zorg is de omvang van het ambtenarenapparaat, dat meer dan de helft van de begroting opslokt. Het Cft noemt deze „disproportioneel” en „ondanks de bestaande personeelsstop lijkt hier een onbeheersbare situatie te zijn ontstaan met nauwelijks een krimp in het apparaat terwijl deze wel begroot is”. Concluderend acht het Cft „een hoger tekort en een hogere schuld (...) waarschijnlijk”.

Toch schrijft het Cft dat „een terughoudende en behoedzame uitvoering” van de begroting voor de hand ligt, mits de personeelsstop en een algehele verplichtingenstop strikt worden uitgevoerd. Volgens het Cft moet Aruba zich richten op een betere begroting voor 2015 en de lange termijn.

Minister Ronald Plasterk (Koninkrijksrelaties, PvdA) heeft het tussenrapport naar de Tweede Kamer gestuurd, maar er nog geen conclusies aan verbonden. Wel draagt hij Aruba op dat „de vaststelling van de begroting 2015 vóór het einde van dit jaar dient plaats te vinden”. Net als de andere Caraïbische eilanden stelt Aruba de begroting vaak pas in de loop van het lopende jaar op, waardoor het bijstellen ingewikkeld is.

Het Cft komt eind augustus met een definitief rapport. Het is nog onduidelijk hoe het toezicht erna wordt voortgezet. Aruba verwerpt inmenging van het Cft. Dit orgaan werd opgezet nadat in 2010 de andere vijf eilanden die samen de Nederlandse Antillen vormden, losgetrokken werden. In ruil voor een schuldsanering van bijna 2 miljard euro, kreeg Nederland permanent toezicht op de landen Curaçao en Sint Maarten. Aruba, dat al status aparte had en geen geld kreeg, valt erbuiten. Eman eist dat in een toezichtscommissie ook Arubanen komen.