Zullen we het over een tijdje nog eens proberen?

Als tv-presentator Ivo Niehe geïnterviewd wordt, krijgt hij steeds dezelfde vragen. Het interview is verworden tot een marketingtool, vindt hij.

Illustratie Enkeling

En?

„Wat een fijne open vraag om mee te beginnen.”

(In werkelijkheid wantrouwde ik de vragensteller: ik kende hem te goed. Dit is het type dat veel meer tijd in de voorbereiding van een gesprek steekt dan mij lief is. Als hij zelf geïnterviewd werd, had hij maar al te vaak en gretig geopperd dat zijn werkwijze bestond uit ‘geen blaadje met vragen in de hand, maar een conversatie proberen op te bouwen op basis van drie dingen die ik echt wil weten.’

Ja, ja. Jammer. Ik had vanwege onze relatie gerekend op een humorvol gesprek. Zoals die keer dat cabaretier Wim Sonneveld schrijver Godfried Bomans interviewde ten behoeve van een grammofoonplaatje dat je als Boekenweekgeschenk avant la lettre kreeg bij aankoop van een bepaald bedrag aan met muziek volgeschreven vinyl.

‘We zijn hier in het huis van de maestro, mag ik maestro zeggen?’

‘Kunt u doen.’

‘Uw relatie met Tebaldi, hoe zit dat?’

‘Die heb ik beschreven in het tremolo dat u herkent in mijn 76ste symfonie Abendglühen. Daar heb ik Maria verwerkt. […] En als u verder nog een beroep doet op mijn intelligentie, dan graaft u in een beerput.’

Die sfeer, dat soort vrije oefeningen... Maar ja, anders dan dit illustere duo zijn wij beiden niet dronken en leven we niet in de tijd van kort na de Spaanse Burgeroorlog. Het verbaasde mij nauwelijks dat de interviewer mijn overpeinzing aanvoelde.)

In wat voor tijd leven we?

„Van de uitvergroting van alles ten bate van financieel gewin. Ook in Nederland snellen we af op het tijdperk waarin met name veel buitenlandse bladen zich al geruime tijd bevinden.”

Begrijp ik niet.

„Op de covers van bladen worden de grootste onwaarheden gedebiteerd. Een gecalculeerd risico. De rectificatie wordt op de koop toegenomen, de extra omzet wordt afgezet tegen de te verwachten boete. De rechter legt hier standaard 50.000 euro op, maar reken op 70.000 euro extra verkoop, en er kan een plusje van 20.000 in de boeken. Sinds elke hit op internet geld oplevert, maakt het niet meer uit wat er geschreven wordt, as long as it sells.”

Is dat niet wat ongenuanceerd?

„Absoluut, maar een waarschuwing werkt alleen mits sterk overdreven geformuleerd.”

Meer irritaties, meneer Niehe?

„Kleine. De regie bij het WK. Steeds weer die shots van mensen die zichzelf in het stadion op het grote scherm terugzien. Terwijl Spanje werd uitgeschakeld, zag je in plaats van tranen plengende supporters uitzinnige voetbalfans zodra ze merkten dat de wereld hen aankeek. Waar intens verdriet zichtbaar moest worden, stelde je opeens in totale relativering vast dat uitschakeling van je favorieten in het niet zinkt bij jezelf op een beeldscherm zien.”

Het kan niet anders of dat komt u bekend voor.

(Eindelijk kwam er wat stemming in het gesprek. Als de interviewer geen gevoel voor humor heeft, is vilein uit de hoek komen een bruikbaar alternatief. Ik zou handig antwoorden.)

Das war einmal. De kick van jezelf terugzien wordt met de jaren gereduceerd tot bijna nul. Onvrede over je inhoudelijke beperkingen en vooral de pittige confrontatie met het fysiek mindere.”

Ja, want u houdt het wel erg lang vol op tv. Ik las ergens zelfs iets over ‘de langst lopende personalityshow’ uit de historie. Tsjonge. En dan ook nog avond aan avond het theater in.

(Gelukkig: we waren weer op vertrouwd terrein. ‘Wie zou u nog het liefste interviewen?’ ‘Wat was de meest indrukwekkende gast?’ ‘Hoe lang gaat u nog door, wordt het niet tijd om…?’ ‘De commotie na uw show in Parijs, hoe heeft u dat zelf…’ De keren dat die vragen in een interview niet werden gesteld: op de vingers van één hand te tellen.)

„Luister. Gasten voor dit soort interviews komen bijna uitsluitend nog opdraven als er iets te verkopen is. Film, boek, toneelstuk, hooguit een ideaal. Kan ik niet even…”

Ik geef toe, het was vooraf met de redactie afgesproken. Dus als u...

„Nee, laat maar.”

Tot slot, uw plannen voor de komende maanden?

„In september beginnen we met de 34ste jaargang van de TV Show. Ik ben samen met Ernst Veen van museum De Hermitage in Amsterdam bezig met een groot, internationaal kunstproject voor tv. In oktober en november gaat mijn voorstelling Die Avond in Parijs nog twee maanden in reprise, zodat iedereen die zin heeft nog de kans heeft om...”

Dit is precies wat nrc.next niet wilde met dit mooie plan.

„Maar dit is ook precies een teken des tijds. Het interview, schitterend fenomeen om je te identificeren met hoe de geïnterviewde in het leven staat of om met afschuw kennis te nemen van zijn visie, is verworden tot een marketingtool.”

(Alhoewel, niet altijd. Nadat de designer Sir Paul Smith eens over zijn ontwerpen had mogen vertellen, werd hem voorgelegd hoe hij dacht over het doel van het leven. ‘Geen idee, maar ik weet een ding zeker. We zijn hier op aarde om optimistisch te zijn.’ In al zijn eenvoud, meesterlijk. Zullen we het in die lijn over een tijdje nog eens proberen?)